Кіріспе
Фред Зиннеманның 1966 жылғы фильмі
Сюжет
Фильмде Генрих VIII билік құрған 1529-1535 жылдар аралығындағы оқиғалар баяндалады. Хэмптон-корттағы түнгі жеке кездесу барысында Англияның лорд-канцлері кардинал Вулси Морды Генрих VIII-нің Арагонның Екатеринамен некелерін бұзуға тырысқан Вулсидің Пападан некелерін бұзуға қарсы шыққан құпия кеңестің жалғыз мүшесі болғаны үшін жазалайды, өйткені олардың некелері еркек мұрагерін шығарған жоқ. Ажырату арқылы Генрих Анна Болейнге үйленуге мүмкіндік алады, ол осындай мұрагерге әке болады және Розалар соғысының қайталануын болдырмайды деп үміттенеді. Мор Уолсидің Англиядағы шіркеудің мүлкі мен табысына "басым жасау" ұсынысымен келіспейді. Мордың білмеушілігі бойынша, бұл әңгімені Вулсидің көмекшісі Томас Кромвелл естиді. Таң атқанда Челсидегі үйіне оралған Море өзінің жас танысы Ричард Ришты өзінің қайтып келуін күтіп, соттың орнын алу үшін лоббилеуді табады. Оның орнына Мор Ричке мұғалімдік жұмыс ұсынады. Рич Мордың ұсынысынан бас тартып, оқыту оған танымал болуға аз мүмкіндік береді деп айтады. Мор қызы Мегтің жас заңгер Уильям Ропермен сөйлесіп жатқанын байқайды, ол оған үйленуді қалайтынын айтады. Католик дінін ұстанатын Мор Ропер лютеран болып қалғанша батасын бере алмайтынын айтады. Кейіннен Вулси ауылдық монастырда Генридің қалаған паптық күйін жоюды алмағаны үшін соттың қасынан қуылғаннан кейін масқараланып қайтыс болады. Генрих Мореді Англияның лорд-канцлері етіп тағайындайды. Патша Море иелігіне "жасалма" сапармен келеді және қайтадан Мореден неке бұзуды қолдауды сұрайды, бірақ Море Генридің қорқытулары, ашулары және шексіз патшалық қолдау туралы уәделері арасында ауысып отыра отырып, қозғалмай қалады. Патша кетіп бара жатқанда Кромвель Ричке Мор туралы зиянды ақпаратқа айырбастау үшін сарайындағы лауазымға уәде береді. Ропер Море патшамен айтысқа түскенін білгеннен кейін, оның діни көзқарасы айтарлықтай өзгергенін айтады және патша шіркеуге шабуыл жасап, "шайтанның қызметшісі" болғанын мәлімдейді. Мор Рич келген кезде Роперді сақ болуға шақырады, ол тағы да соттың орнын сұрайды. Море тағы да бас тартқанда, Рич Моредің үй басқарушысын Томас Кромвельдің тыңшысы деп айыптады. Море: "Әрине, ол менің қызметшімнің бірі" деп жауап береді. Рич Кромвельге қосылып, Морды құлатуға тырысады. Сол арада патша Парламентке және епископтарға оны "Англия шіркеуінің Жоғарғы Басшысы" деп жариялауды бұйырады. Рим папасы мен епископтар патшаның талаптарымен келісіп, Рим папасына деген адалдықтарынан бас тартады. Жаңа тәртіпті қабылдамай, Лорд-канцлер лауазымынан тыныш түрде кетеді. Оның жақын досы Томас Говард, Норфолктің 3-ші герцогы, өзінің пікірлерін достық жеке әңгімелесуде көрсетуге тырысады, бірақ Мор мұндай мәселелерді ашық айтудың уақыты біткенін біледі. Норфолкпен кездесуде Кромвель Море патшаның Болейнге "тойына" қатысса, оның қиындықтары аяқталады деп болжайды. Море бұған келіспеген соң, оны қайтадан Хэмптон-корттың патша сарайына шақырады, онда Кромвель Мореге Вулсидің бұрынғы кеңсесінде жауап береді. Море жауап беруден бас тартады және ашуланған Кромвелл король Мореге сатқын ретінде қарайды, бірақ оған кетуге рұқсат береді. Темзаның қайықшылары корольдің Морға деген жауыздығын біледі және оны тасымалдаудан бас тартады, сондықтан Мор үйіне жаяу оралады. Ақыры Море келгенде, оның қызы Мег жаңа ант таратылып жатқанын және оны бәрі қабылдауы керектігін немесе бас көтеру туралы айыптаумен бетпе-бет келу керектігін хабарлайды. Алғашында Море ант беруді қалайтын шығар, бірақ ол оның мазмұнына байланысты. Ол патшаны шіркеудің Жоғарғы Басшысы деп атайтынын және заңға немесе моральға қатысты ешқандай кемшіліктерге жол бермейтінін білгенде, Море оны қабылдаудан бас тартып, Лондон мұнарасына қамалады. Ол патшаның билігін жоққа шығармай тұрып, айыпты бола алмайтынын білгендіктен, ант беруден бас тартады және түсіндіруден бас тартады. Жаңа кітаптарды оқу туралы өтініш кері әсер етеді, нәтижесінде оның кітаптары тәркіленеді, ал Рич оларды Мордың камерасынан алып тастайды, бұл Ричке Морды одан әрі талқылауға мүмкіндік береді. Мор әйелі Элис, Мег және Ропермен қоштасып, оларды өзін қорғауға тырыспауға, елден кетуді талап етеді. Көп ұзамай Море сотқа тартылады, ал Кромвелл айыптаушы ретінде пайда болады. Мор патшаның екінші некеге тұруы туралы пікір білдіруден бас тартады немесе неге ол Ант бермейді. Тәжірибелі заңгер және судья ретінде ол өзінің үндемеуін өзінің қорғанысының бір бөл...
Бейімделу
Роберт Болт сценарийді өзі өңдеген. "Жай адам" романының түсініктемелері өшірілді және кейіпкер Темза бортшысы, Мордың стюарды, қонақүй иесі, Тауэрдің түрме бастығы, қазылар алқасының төрағасы және палач рөлдеріне бөлінді. Император елшісі Юстас Чапуи қатысқан сюжеттің екінші бөлігі де алынып тасталды. Бірнеше кішігірім көріністер қосылды, соның ішінде Вулсидің өлімі, Мордың канцлер ретінде тағайындалуы және Генридің Анна Болейнге үйлену тойы, қарапайым адамды алып тастаудан қалған наративті олқылықтарды жабу үшін. Сот залының соңғы сахнасының Брехтиндік қойылымы (жюриді қарапайым адамнан және оның ойнаған әртүрлі кейіпкерлердің шапқыштарын көтерген бірнеше таяқшалардан тұратын) табиғи жағдайға ауыстырылды. Сонымен қатар, Норфолк герцогы сот болған кезде де, тарихи тұрғыдан да, драманың сот процесін бейнелеуінде де, фильм үшін Бас судьяның кейіпкері (Джек Гвиллим) құрылды. Норфолк әлі де бар, бірақ іс жүргізуде аз рөл атқарады.
Өндіріс
Продюсерлер бастапқыда Скофилд көрермендерді тарту үшін жеткілікті үлкен атау емес деп қорықты, сондықтан продюсерлер Ричард Бертонға жақындады, ол бұл рөлден бас тартты. Лоренс Оливье де қарастырылды, бірақ Зиннеман Скофилдті ойнатуды талап етті. Ол Лондонның Вест-Энде де, Бродвейде де Морды ойнады; соңғысы Тони сыйлығына әкелді. Алек Гиннес Уолсиді ойнау үшін студияның бірінші таңдауы болды, ал Питер О'Тул Генри үшін бірінші таңдауы болды. Ричард Харрис те қарастырылды. Болт режиссер Джон Хьюстонның Норфолк ролін ойнауын қалады, бірақ ол одан бас тартты. Ванесса Редгрейв Маргарет рөлін ойнауға тиіс еді, бірақ ол театрмен айналысты. Ол Анна Болейн рөлін ойнауға келісті, бірақ ол рөлге тіркелмеді немесе алдын ала көрсетілімде аталмады. Бюджетті 2 миллион доллардан төмен ұстап тұру үшін актерлердің барлығы жалақыларын қысқартты. Тек Скофилд, Йорк және Уэллс қана 10 000 фунттан артық төленді. "Бойықты" ролін ойнағаны үшін Джон Хертке 3000 фунт төленді. Ванесса Редгрейв ойын-сауық үшін ғана келіп, ақы төлеуден бас тартты. Лео МакКерн шоудың алғашқы Вест-Энд қойылымында Қарапайым Адамның рөлін ойнады, бірақ Бродвей қойылымы үшін Кромвеллге ауыстырылды. Ол және Скофилд - оқиғаның сахналық және экрандық нұсқаларында пайда болған актерлердің жалғыз мүшелері. Ванесса Редгрейв 1988 жылғы қайта құруда Леди Элис рөлін сомдады. Фильм Technicolor түсірілімінде түсірілген.
Кассалық жинақ
Фильм бокс-офисте табысты болды, тек АҚШ-та 28 350 000 доллар жинады, бұл оны 1966 жылдың бесінші ең көп кассалық түсірілген фильміне айналдырды.
Сыни қабылдау
"Барлық маусымдағы адам" киносы сыншылар тарапынан оң пікірлер алды, 89% "Жаңа" рейтингті қарастыру агрегаторы Rotten Tomatoes-те және 82 пікірге негізделген орташа рейтинг 7.70/10. Тәнтігерлердің пікірінше: "Пол Скофилд пен Роберт Шоудың мықты кинематографиясы мен қызықты қойылымдары Роберт Болттың пьесасының бұл әдепті бейімделуіне бір шұғылдық береді". Metacritic-те фильм 11 сыншыдан алынған 100 баллдан 72 балл алған, бұл "жалпысынан жағымды пікірлерді" білдіреді. Variety журналының А. Д. Мерфи: "Продюсер-режиссер Фред Зиннеман фильмнің барлық элементтерін біріктіріп, "Барлық маусым үшін адам" фильмінің тамаша, әдемі және әсерлі нұсқасын жасады". Скофилдтің өнерін ерекше бағалады. Нью-Йорк Daily News-тің Кейт Кэмерон "Бұл тамаша қойылымдардың бәріне, соның ішінде Роберт Шоудың патшаны байсалды, блефпен және күшті бейнелеуіне қарамастан, бұл Скофилд, ол өзінің сыпайы дауысымен және патшаға бас иіп, тіпті оның басын құрбан етуден бас тартумен экранға үстемдік етеді" деп жазды. Паулин Каел фильмге сын көзбен қарап, былай деп жазды: "Фильмнің ырғағында мектептің байқауынан аздап артық: мектептегі драма жаттықтырушыларының қолынан келгенше тазарақ болса да, кейіпкерлер топтасып, өздерінің тағайындалған жолдарын айтады және жалғастырады". 1995 жылы Киноның 100 жылдығына орай Ватикан оны барлық уақыт ішіндегі ең үздік фильмдердің қатарына қосты. 1999 жылы Британдық кино институты "Барлық маусымдар үшін адам" фильмін барлық уақыттағы ең үздік британдық фильмдердің 43-і деп атады. 2008 жылы "Empire" журналының "Барлық уақыт ішіндегі ең үздік 500 фильм" тізімінде 106-шы орынға ие болды.
Марапаттар
Сыйлық санаты бойынша номинация (ы) Нәтиже Ref.