Кіріспе

Жеке немесе заңды тұлға, акциялар арқылы корпорацияның бір бөлігіне иелік етеді.

Корпоративтік акциялардың акционері (АҚШ-та көбінесе акционер деп аталады) – мемлекеттік немесе жеке корпорацияның акционерлік капиталының акцияларының заңды иесі ретінде корпорацияда тіркелген жеке немесе заңды тұлға (мысалы, басқа корпорация, мемлекеттік орган, траст немесе серіктестік). Акционерлерді корпорацияның мүшелері деп те атауға болады. Жеке немесе заңды тұлға корпорацияның акционерлер немесе мүшелер тізіліміне өз аты-жөні мен басқа да мәліметтері енгізілген кезде корпорацияның акционері немесе мүшесі болады. Заң талап етпесе, корпорация акциялардың нақты иесі туралы сұрауға міндетті емес және рұқсат етілмейді. Корпорация, әдетте, өзінің акцияларына ие бола алмайды. Акционерлердің бизнеске әсері оларға тиесілі акциялардың үлесімен анықталады. Корпорацияның акционерлері заңды түрде корпорацияның өзінен бөлек. Олар, әдетте, корпорацияның қарыздары үшін жауапты емес, акционерлердің компанияның қарыздары үшін жауапкершілігі, егер акционер кепілдік бермесе, төленбеген акция бағасымен шектеледі. Корпорация акциялардың нақты иесін тіркеуге міндетті емес, тек тізілімде көрсетілген иесін ғана тіркейді. Егер бір акцияның иесі ретінде бірнеше адам тіркелген болса, тізілімде бірінші болып тіркелген адам акцияны басқарады және компанияның барлық хат алмасуы мен байланысы осы адаммен жүзеге асырылады. Акционерлер IPO-ға қатысып, бастапқы нарықта акцияларды сатып алып, корпорацияға капитал салған болуы мүмкін. Дегенмен, акционерлердің көпшілігі акцияларды екінші нарықта сатып алады және корпорацияға тікелей капитал салмайды. Акционерлерге акция класына байланысты арнайы жеңілдіктер берілуі мүмкін. Корпорацияның директорлар кеңесі, әдетте, акционерлердің мүддесі үшін корпорацияны басқарады. Кейбір мамандар акционерлерді мүдделі тараптардың бір тобы деп санайды, оған бизнеске тікелей немесе жанама мүддесі бар кез келген адам кіруі мүмкін. Мысалы, қызметкерлер, жеткізушілер, клиенттер, қоғам және т.б. әдетте мүдделі тараптар деп есептеледі, өйткені олар құндылыққа үлес қосады немесе корпорацияға әсер етеді.

Түрлері

Пайдагерлік акционер – акциялардың иелігінен экономикалық пайда көретін жеке немесе заңды тұлға, ал номиналды акционер – корпорацияның мүшелер тізілімінде акциялардың иесі ретінде тіркелген, бірақ іс жүзінде пайдагерлік акционердің мүддесі үшін немесе оның тапсырмасымен әрекет ететін жеке немесе заңды тұлға, бұл ашық жарияланған немесе жасырылған күйде болуы мүмкін. Ең бастысы, акционерлердің екі түрі бар.

Кәдімгі акционерлер

Жеке немесе заңды тұлға, компанияның қарапайым акцияларына (АҚШ-та көбінесе «жалпы акциялар» деп аталады) ие болса, әдетте қарапайым акционер деп аталады. Мұндай акционерлік үлесі ең көп таралған түр. Қарапайым акционерлер компанияның жалпы жиналыстарына қатысып, директорларды сайлау арқылы компанияға қатысты шешімдерге әсер ету құқығына ие, сондай-ақ қажет болған жағдайда топтық сотқа шағымдануға құқылы.

Артықшылықты акционерлер

Артықшылықты акционерлер – артықшылықты акциялардың иелері (АҚШ-та көбінесе артықшылықты акциялар деп аталады). Оларға белгілі бір мөлшерде дивиденд төленеді, бұл дивиденд қарапайым акционерлерге төленетін дивидендке қарағанда басымдықпен төленеді. Артықшылықты акционерлер әдетте компанияда дауыс беру құқығына ие болмайды.