Кіріспе

Мальтаның көлік жүйесі шағын, бірақ кең, ал аралдардың ішкі қоғамдық көлік жүйесі автобустар мен таксилерге тәуелді, дегенмен бұрын теміржол және трамвай да болған. Мальтаның негізгі халықаралық байланыстары – Лукадағы Мальта халықаралық әуежайы және теңіз арқылы Валетта паром терминалы. Мальтаның негізгі коммерциялық байланысы – Бирзебуггада орналасқан Мальта еркін порты (Жерорта теңізіндегі ең ірі 3-ші транзиттік порт). 2010 жылы құрылған елдегі барлық көлік қызметтерін басқаратын орган – Transport Malta, ол Мальта теңіздік билігінің, Мальта көлік билігінің және Азаматтық авиация директоры мен дирекциясының қызметтерін біріктірді. Мальтаның Мәдениет министрлігі Touring Club Malta-ға көлік мұражайын құруға рұқсат берді.

Жолдар

Мальтада көлік сол жақтан жүреді, бұл Еуропадағы Ұлыбритания, Ирландия және Кипрмен бірге осы ережеге бағынатын төрт елдің бірі. Мальтадағы автокөліктердің саны аралдардың өте шағын өлшемдерін ескере отырып, тым жоғары. Елде 1000 адамға шаққанда 766 автокөлік тіркелген. 2021 жылдың қазан айына қарай, тіркелген автокөліктердің саны 411 056-ға жетті, бұл 1 км²-ге шаққанда 1253,8 автокөлікке тең. Мальтаның жалпы жол ұзындығы 3096 шақырымды құрайды, оның 2704 шақырымы (87,3%) асфальтталған, ал 392 шақырымы 2008 жылғы мәліметтер бойынша асфальтталмаған. Мальтаның 114 шақырымдық жолдары Трансеуропалық көлік желісіне кіреді, бірақ магистральдық жолдары жоқ. Мальтадағы жолдарды Infrastructure Malta ұстап тұрумен және басқарумен айналысады. Мальтадағы жол қозғалысы бойынша ресми нұсқаулық – "Жол ережелері".

Автобустар

Автобустар Мальта аралдарындағы қоғамдық көліктің негізгі түрі болып табылады және 1905 жылдан бері жұмыс істеп келеді, Мальта мен Гозоның көптеген аймақтарына арзан және үнемі қызмет көрсетеді. Мальтадағы автобустардың көп бөлігі Валлеттадағы терминалдан кетеді. Мальта автобустары 2015 жылы 40 миллионнан астам жолаушыны тасымалдады. 2011 жылға дейін пайдаланылған, бірақ бүгінге дейін туристерге бағытталған қызметтер ұсынатын дәстүрлі, классикалық Мальта автобустары, өзінің ерекшелігімен келушілер үшін тартымды болды және туризмді ілгерту үшін көптеген Мальта жарнамаларында, сондай-ақ туристерге арналған сыйлықтар мен тауарларда бейнеленген. Реформаға дейін қоғамдық көліктерде шамамен 500 автобус болды, олардың көпшілігі автобус жүргізушілеріне жеке меншік болды және көлік органы белгілеген бірыңғай кестеге сәйкес жұмыс істеді. Кез келген күні автобус паркінің жартысы қоғамдық көлік желісінде ("маршруттық автобустар" деп аталады) жұмыс істесе, қалған жартысы жеке турлар мен мектепке тасымалдау үшін пайдаланылды. 2011 жылдың шілдесінде Transport Malta (реттеуші орган) жаңа қоғамдық көлік желісін енгізді және 3 шілдеде Arriva Malta басқарды, ол Arriva (67%) және Tumas Group (33%) компанияларына тиесілі болды, 10 жылдық келісімшарт бойынша жалғыз оператор ретінде жұмыс істеді және түркіз және кремі түсті 264 автобустан тұратын жаңа автопаркті басқарды. Бұрынғы жүйеден айырмашылығы, автобустар бір компанияға тиесілі және басқарылды, ал жүргізушілер Arriva Malta қызметкерлері болып жұмыс істеді. Arriva 2014 жылдың 1 қаңтарында қаржылық қиындықтарға байланысты жұмысын тоқтатқанда, компания Мальта үкіметі тарапынан уақытша шара ретінде Malta Public Transport болып мемлекеттік меншікке алынды, жаңа автобус операторы табылғанға дейін. 2014 жылдың қазан айында үкімет Autobuses Urbanos de León (Alsa еншілес компаниясы) компаниясын елдегі басты автобус операторы деп таңдады. Келісім әлі толық бекітілмеген және қол қойылмаған болса да, олардың 2015 жылдың қаңтарында жұмысты бастауы жоспарлануда. 2014 жылдың желтоқсан айының соңында Times of Malta және басқа газеттер компания 8 миллион еуроға қолданыстағы бизнеске келісімшартқа қол қойғанын және сатып алғанын хабарлады. Олар 2015 жылдың 8 қаңтарында бизнесті "жұмсақ іске қосу" ретінде қабылдады. Autobuses Urbanos de León есімін пайдаланудың орнына Malta Public Transport атауы сақталды және бастапқыда жолаушылар үшін ештеңе өзгермейді. Автобустар ақ және ашық жасыл түске боялады және операцияларды ресми түрде қабылдауды атап өту үшін өткізілген баспасөз мәслихатында жаңа түсті көрсету үшін бірнеше боялған автобустар тізілді, олардың ішінде 2014 жылы жалға алынған екі Optare Solos, 2014 жылы жалға алынған Wright Volvos, 2011 жылы жаңа King Long XMQ6900J және XMQ6127J автобустарының әрқайсысы болды. Ақпан айына қарай UBS компаниясынан қосалқы келісімшарт бойынша алынған автобустар уақытша ALESA компаниясына тиесілі 32 екі есікті Mercedes Benz Citaro автобустарымен ауыстырылды (бұрынғы UBS компаниясынан автобус пен жүргізушіні қосалқы келісімшартқа алудан айырмашылығы), 2015 жылдың соңында тапсырыс бойынша жаңа Otokar Vectio C екі есікті бір қабатты автобустары келгенге дейін. Бұл жаңа автобустардың саны 142-ге жетеді және қайта қарастырылған маршрут желісі 2015 жыл ішінде кезең-кезеңмен енгізілгенде қолданыстағы автопаркті толықтыру үшін пайдаланылады, толық қызмет 2016 жылға дейін толыққанды іске асырылмауы күтілуде, осы кезде 2015 жылға арналған 23 миллион еуролық субсидия 29 миллионға дейін жетеді. 2019 жылдың қаңтарында Үкімет 2018 жылы 16 мен 20 жас аралығындағы жастар енді автобуста тегін жүре алатынын мәлімдеді. 17 мен 19 жас аралығындағы адамдар 2019 жылдың 1 қаңтарынан 31 желтоқсанына дейін тегін саяхаттайды. Үкімет сондай-ақ биыл 16 жасқа толатындар туған күндері тегін саяхаттай бастайтынын және 17 жасқа толғанға дейін осы схемадан пайдалана беретінін айтты. 20 жастағылар 21 жасқа толғанға дейін жәрдемақы алады. 2022 жылдың қазан айынан бастап автобус жүйесі Мальтаның барлық тұрғындары үшін тегін болады.

Теміржол

Мальта темір жолы Мальта аралында болған жалғыз темір жол желісі еді және ол Вальеттадан Мдинаға дейінгі бір ғана темір жол сызығынан тұрды. Бұл 1883 жылдан 1931 жылға дейін астана Валетта мен Мтарфа / Мдинадағы әскери казарма арасында жұмыс істеген, метрлік рельс ені бар, жалғыз жол желісі болды. Мальта тілінде бұл темір жол il vapur tal art (жер кемесі) деп аталды.

Метро

2021 жылы Мальта үкіметі 6,2 миллиард евроға бағаланған үш желілі және 25 станциялық метро желісін салу жөніндегі ұсынысын таныстырды, олардың көп бөлігі жер астында орналасатын болады.

Теңіз көлігі

Мальтаның негізгі аралында үш үлкен табиғи порты бар. Мальта мен Гозо аралдарын байланыстыратын екі жасанды порт та бар. Елорда Валеттаның шығыс жағында орналасқан Ұлы порт (Grand Harbour). Рим дәуірінен бері порт ретінде пайдаланылып келе жатқан Ұлы портта бірнеше кең доктар мен тұрақтар, сондай-ақ круиздік кемелер терминалы бар. Валеттаның батыс жағында орналасқан Марсамшетт порты (Marsamxett Harbour) көптеген яхталық мариналарды қабылдайды. Марсакслокк порты (Marsaxlokk Harbour) Мальтаның оңтүстік-шығысындағы Марсакслокк қаласында орналасқан және бұл аралдардың басты жүк терминалы – Мальта еркін портының (Malta Freeport) орналасқан жері.

Паромдық қызметтер

Күн сайын жолаушылар мен көлік тасымалдайтын паром қызметі Мальта және Гозо аралдары арасында, Ċirkewwa порты мен Mġarr порты арасында үздіксіз жүріп тұрады. Сонымен қатар, Үлкен портта Мальтаны Сицилиядағы Поццалло және Катаниямен байланыстыратын паром терминалы бар.

Сауда теңізшісі

Мальта әлемдегі ең ірі он кеме тіркелімінің бірі (2016 жылы 6-орында) және ЕО-дағы ең ірі кеме тіркелімі, 66,2 миллион тонна жүкті тасымалдау сыйымдылығы тіркелген. 2015 жылдың соңында тіркелімде 501 яхта да болды.

Әуе көлігі

Мальта халықаралық әуежайы Мальта аралдарына қызмет көрсететін жалғыз әуежай. Ол бұрын RAF Луқа әуе базасы орналасқан жерде салынған. Онда тікұшақ алаңы да бар, бірақ 2006 жылы Гозоға бағытталған жоспарлы рейстер тоқтатылды. 2007 жылдың маусымынан 2012 жылдың тамызына дейін HarbourAir Malta компаниясы күніне үш рет суға қонатын ұшақтармен Гранд-Харбордағы теңіз терминалын Гозодағы Мгарр портына байланыстырды. Бұрын Та’Қали және Ħал Фарда орналасқан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1960 жылдарға дейін жұмыс істеген тағы екі әуеайлақ болды. Олар қазір жабылып, бұрынғы жері ұлттық саябаққа, стадионға және қолөнершілер ауылына айналдырылды. Мальта авиация мұражайы да осы жерде орналасқан, онда Екінші дүниежүзілік соғыста аралды қорғаған "Хуррикан" және "Спитфайр" сияқты бірнеше ұшақтар сақталған. Ħал Фар өнеркәсіптік аймаққа, жарыс жолына және көші-қонды қабылдау орталығына айналдырылды. Ұлттық әуе компаниясы – Air Malta.