Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мальтаның көлік жүйесі шағын, бірақ кең, ал аралдардың ішкі қоғамдық көлік жүйесі автобустар мен таксилерге тәуелді, дегенмен бұрын теміржол және трамвай да болған. Мальтаның негізгі халықаралық байланыстары – Лукадағы Мальта халықаралық әуежайы және теңіз арқылы Валетта паром терминалы. Мальтаның негізгі коммерциялық байланысы – Бирзебуггада орналасқан Мальта еркін порты (Жерорта теңізіндегі ең ірі 3-ші транзиттік порт). 2010 жылы құрылған елдегі барлық көлік қызметтерін басқаратын орган – Transport Malta, ол Мальта теңіздік билігінің, Мальта көлік билігінің және Азаматтық авиация директоры мен дирекциясының қызметтерін біріктірді. Мальтаның Мәдениет министрлігі Touring Club Malta-ға көлік мұражайын құруға рұқсат берді.
The transport system in Malta is small but extensive, and the islands' domestic system of public transport is reliant on buses and taxis, although there were both a railway and a tramway in the past. Malta's primary international connections are the Malta International Airport in Luqa and by sea the Valletta Ferry Terminal. Malta's primary commercial connection is the Malta Freeport (the 3rd largest transshipment port in the Mediterranean Sea) in Birzebugga. Created in 2010 the authority in charge of all Transport services in the country is Transport Malta, consumed the services of the Malta Maritime Authority, the Malta Transport Authority and the Director and Directorate of Civil Aviation. The Ministry of Culture of Malta sanctioned Touring Club Malta to set up a Transport Museum.
Жолдар
Мальтада көлік сол жақтан жүреді, бұл Еуропадағы Ұлыбритания, Ирландия және Кипрмен бірге осы ережеге бағынатын төрт елдің бірі. Мальтадағы автокөліктердің саны аралдардың өте шағын өлшемдерін ескере отырып, тым жоғары. Елде 1000 адамға шаққанда 766 автокөлік тіркелген. 2021 жылдың қазан айына қарай, тіркелген автокөліктердің саны 411 056-ға жетті, бұл 1 км²-ге шаққанда 1253,8 автокөлікке тең. Мальтаның жалпы жол ұзындығы 3096 шақырымды құрайды, оның 2704 шақырымы (87,3%) асфальтталған, ал 392 шақырымы 2008 жылғы мәліметтер бойынша асфальтталмаған. Мальтаның 114 шақырымдық жолдары Трансеуропалық көлік желісіне кіреді, бірақ магистральдық жолдары жоқ. Мальтадағы жолдарды Infrastructure Malta ұстап тұрумен және басқарумен айналысады. Мальтадағы жол қозғалысы бойынша ресми нұсқаулық – "Жол ережелері".
Traffic in Malta drives on the left, being one of only four countries in Europe to do so, along with the United Kingdom, Ireland and Cyprus. Car ownership in Malta is exceedingly high given the very small size of the islands. The country has a car ownership rate of 766 motor vehicles per 1,000 people. As of October 2021, the number of registered cars amounted to 411,056, giving an auto mobile density of 1253.8 per km². Malta has 3,096 kilometres of road, 2,704 km (87.3%) of which are paved and 392 km are unpaved as of 2008. 114 km of Malta's roads are on the Trans European Transport Network but it has no motorways. Roads in Malta are maintained and operated by Infrastructure Malta. The official road user guide for Malta is The Highway Code.
Автобустар
Автобустар Мальта аралдарындағы қоғамдық көліктің негізгі түрі болып табылады және 1905 жылдан бері жұмыс істеп келеді, Мальта мен Гозоның көптеген аймақтарына арзан және үнемі қызмет көрсетеді. Мальтадағы автобустардың көп бөлігі Валлеттадағы терминалдан кетеді. Мальта автобустары 2015 жылы 40 миллионнан астам жолаушыны тасымалдады. 2011 жылға дейін пайдаланылған, бірақ бүгінге дейін туристерге бағытталған қызметтер ұсынатын дәстүрлі, классикалық Мальта автобустары, өзінің ерекшелігімен келушілер үшін тартымды болды және туризмді ілгерту үшін көптеген Мальта жарнамаларында, сондай-ақ туристерге арналған сыйлықтар мен тауарларда бейнеленген. Реформаға дейін қоғамдық көліктерде шамамен 500 автобус болды, олардың көпшілігі автобус жүргізушілеріне жеке меншік болды және көлік органы белгілеген бірыңғай кестеге сәйкес жұмыс істеді. Кез келген күні автобус паркінің жартысы қоғамдық көлік желісінде ("маршруттық автобустар" деп аталады) жұмыс істесе, қалған жартысы жеке турлар мен мектепке тасымалдау үшін пайдаланылды. 2011 жылдың шілдесінде Transport Malta (реттеуші орган) жаңа қоғамдық көлік желісін енгізді және 3 шілдеде Arriva Malta басқарды, ол Arriva (67%) және Tumas Group (33%) компанияларына тиесілі болды, 10 жылдық келісімшарт бойынша жалғыз оператор ретінде жұмыс істеді және түркіз және кремі түсті 264 автобустан тұратын жаңа автопаркті басқарды. Бұрынғы жүйеден айырмашылығы, автобустар бір компанияға тиесілі және басқарылды, ал жүргізушілер Arriva Malta қызметкерлері болып жұмыс істеді. Arriva 2014 жылдың 1 қаңтарында қаржылық қиындықтарға байланысты жұмысын тоқтатқанда, компания Мальта үкіметі тарапынан уақытша шара ретінде Malta Public Transport болып мемлекеттік меншікке алынды, жаңа автобус операторы табылғанға дейін. 2014 жылдың қазан айында үкімет Autobuses Urbanos de León (Alsa еншілес компаниясы) компаниясын елдегі басты автобус операторы деп таңдады. Келісім әлі толық бекітілмеген және қол қойылмаған болса да, олардың 2015 жылдың қаңтарында жұмысты бастауы жоспарлануда. 2014 жылдың желтоқсан айының соңында Times of Malta және басқа газеттер компания 8 миллион еуроға қолданыстағы бизнеске келісімшартқа қол қойғанын және сатып алғанын хабарлады. Олар 2015 жылдың 8 қаңтарында бизнесті "жұмсақ іске қосу" ретінде қабылдады. Autobuses Urbanos de León есімін пайдаланудың орнына Malta Public Transport атауы сақталды және бастапқыда жолаушылар үшін ештеңе өзгермейді. Автобустар ақ және ашық жасыл түске боялады және операцияларды ресми түрде қабылдауды атап өту үшін өткізілген баспасөз мәслихатында жаңа түсті көрсету үшін бірнеше боялған автобустар тізілді, олардың ішінде 2014 жылы жалға алынған екі Optare Solos, 2014 жылы жалға алынған Wright Volvos, 2011 жылы жаңа King Long XMQ6900J және XMQ6127J автобустарының әрқайсысы болды. Ақпан айына қарай UBS компаниясынан қосалқы келісімшарт бойынша алынған автобустар уақытша ALESA компаниясына тиесілі 32 екі есікті Mercedes Benz Citaro автобустарымен ауыстырылды (бұрынғы UBS компаниясынан автобус пен жүргізушіні қосалқы келісімшартқа алудан айырмашылығы), 2015 жылдың соңында тапсырыс бойынша жаңа Otokar Vectio C екі есікті бір қабатты автобустары келгенге дейін. Бұл жаңа автобустардың саны 142-ге жетеді және қайта қарастырылған маршрут желісі 2015 жыл ішінде кезең-кезеңмен енгізілгенде қолданыстағы автопаркті толықтыру үшін пайдаланылады, толық қызмет 2016 жылға дейін толыққанды іске асырылмауы күтілуде, осы кезде 2015 жылға арналған 23 миллион еуролық субсидия 29 миллионға дейін жетеді. 2019 жылдың қаңтарында Үкімет 2018 жылы 16 мен 20 жас аралығындағы жастар енді автобуста тегін жүре алатынын мәлімдеді. 17 мен 19 жас аралығындағы адамдар 2019 жылдың 1 қаңтарынан 31 желтоқсанына дейін тегін саяхаттайды. Үкімет сондай-ақ биыл 16 жасқа толатындар туған күндері тегін саяхаттай бастайтынын және 17 жасқа толғанға дейін осы схемадан пайдалана беретінін айтты. 20 жастағылар 21 жасқа толғанға дейін жәрдемақы алады. 2022 жылдың қазан айынан бастап автобус жүйесі Мальтаның барлық тұрғындары үшін тегін болады.
Buses are the primary method of public transport for the Maltese Islands and have been in operation there since 1905, offering a cheap and frequent service to many parts of Malta and Gozo. The vast majority of buses on Malta depart from a terminus in Valletta. Malta's buses carried over 40 million passengers in 2015. The traditional classic Maltese buses, which were in operation until 2011 and still provide tourist oriented services to this day, have become visitor attractions in their own right due to their uniqueness, and are depicted on many Maltese advertisements to promote tourism as well as on gifts and merchandise for tourists. Prior to their reform there were approximately 500 buses in public transit service, most of them privately owned by the bus drivers themselves, and operated to a unified timetable set by the transport authority. On any one day, half the bus fleet worked on the public transport network (called "route buses"), while the other half were used for private tours and school transport. In July 2011 a new public transport network was installed by Transport Malta (the regulating authority) and on 3 July 2011 it started being operated by Arriva Malta, which was owned by Arriva (67%) and Tumas Group (33%), operating as the sole operator on a 10 year contract and running a new 264 strong fleet of buses in a turquoise and cream livery. Unlike the system it replaced, the buses were owned and operated by a single company with the drivers working as employees of Arriva Malta. When Arriva ceased operations on 1 January 2014 due to financial difficulties, the company was nationalised as Malta Public Transport by the Maltese government as an interim measure while a new bus operator could be found. As of October 2014 the government has chosen Autobuses Urbanos de León (Alsa subsidiary) as its preferred bus operator for the country, and although the agreement has yet to be fully determined and signed, it is planned that they will being operation in January 2015. During the closing days of December 2014, the Times of Malta and other newspapers were reporting that the company had now signed contracts and purchased the existing operation for 8 million euros. They duly took over the business on January 8, 2015 with their takeover being effected as a "soft launch". The existing name Malta Public Transport is to be retained instead of using Autobuses Urbanos de León and nothing will have changed from a passenger perspective initially. The buses are to be repainted into a new livery of light green and white and during a press announcement to mark the formal takeover of operations on the day, several repainted buses were lined up for a photo call to show off the new livery, these being two of the leased in 2014 Optare Solos, one of the leased in 2014 Wright Volvos, one each of the new in 2011 King Long XMQ6900J and XMQ6127J buses. By February the sub contracted buses from UBS were replaced temporarily with 32 dual door Mercedes Benz Citaro buses operated by ALESA (as opposed to the situation until then of sub contracting of both bus and driver from UBS) until new Otokar Vectio C dual door single deck buses currently on order have arrive later in 2015. These new buses will number 142 in total and used to augment the existing fleet as the revised route network is incrementally rolled out during the course of 2015 with the full service planned not expected to be fully realized until 2016, at which time the 23 million euro subsidy for 2015 will rise to 29 million thereafter. In January 2019, the Government has said that young people who are between 16 and 20 years old in 2018 can now travel by bus for free. People between 17 and 19 years old will travel for free between 1 January 2019 and 31 December 2019. The government also said that those who will turn 16 this year will start travelling for free on their birthday and will keep benefiting from the scheme until their 17th birthday. 20 year olds will benefit until they reach 21. From October 2022 the bus system will be free for all residents of Malta.
Теміржол
Мальта темір жолы Мальта аралында болған жалғыз темір жол желісі еді және ол Вальеттадан Мдинаға дейінгі бір ғана темір жол сызығынан тұрды. Бұл 1883 жылдан 1931 жылға дейін астана Валетта мен Мтарфа / Мдинадағы әскери казарма арасында жұмыс істеген, метрлік рельс ені бар, жалғыз жол желісі болды. Мальта тілінде бұл темір жол il vapur tal art (жер кемесі) деп аталды.
The Malta Railway was the only railway line ever on the island of Malta, and it consisted of a single railway line from Valletta to Mdina. It was a single track line in metre gauge, operating from 1883 to 1931 between the capital city of Valletta and the army barracks at Mtarfa / Mdina. The railway was known in Maltese as il vapur tal art (the land ship).
Метро
2021 жылы Мальта үкіметі 6,2 миллиард евроға бағаланған үш желілі және 25 станциялық метро желісін салу жөніндегі ұсынысын таныстырды, олардың көп бөлігі жер астында орналасатын болады.
In 2021 the Maltese government unveiled a proposal for a €6.2 billion metro network, to consist of three lines and 25 stations, of which the majority would be underground.
Теңіз көлігі
Мальтаның негізгі аралында үш үлкен табиғи порты бар. Мальта мен Гозо аралдарын байланыстыратын екі жасанды порт та бар. Елорда Валеттаның шығыс жағында орналасқан Ұлы порт (Grand Harbour). Рим дәуірінен бері порт ретінде пайдаланылып келе жатқан Ұлы портта бірнеше кең доктар мен тұрақтар, сондай-ақ круиздік кемелер терминалы бар. Валеттаның батыс жағында орналасқан Марсамшетт порты (Marsamxett Harbour) көптеген яхталық мариналарды қабылдайды. Марсакслокк порты (Marsaxlokk Harbour) Мальтаның оңтүстік-шығысындағы Марсакслокк қаласында орналасқан және бұл аралдардың басты жүк терминалы – Мальта еркін портының (Malta Freeport) орналасқан жері.
Malta has three large natural harbours on its main island. There are also two man made harbours that connect the islands of Malta and Gozo. The Grand Harbour, located at the eastern side of the capital city of Valletta. The Grand Harbour, which has been used as a harbour since Roman times, has several extensive docks and wharves, as well as a cruise liner terminal. Marsamxett Harbour, located on the western side of Valletta, accommodate a number of yacht marinas. Marsaxlokk Harbour is sited at Marsaxlokk on the southeastern side of Malta, and is the location of the Malta Freeport, the islands' main cargo terminal.
Паромдық қызметтер
Күн сайын жолаушылар мен көлік тасымалдайтын паром қызметі Мальта және Гозо аралдары арасында, Ċirkewwa порты мен Mġarr порты арасында үздіксіз жүріп тұрады. Сонымен қатар, Үлкен портта Мальтаны Сицилиядағы Поццалло және Катаниямен байланыстыратын паром терминалы бар.
A frequent daily passenger and car ferry service runs between the islands of Malta and Gozo between Ċirkewwa Harbour and Mġarr Harbour. There is also a ferry terminal at the Grand Harbour that connects Malta to Pozzallo and Catania in Sicily.
Сауда теңізшісі
Мальта әлемдегі ең ірі он кеме тіркелімінің бірі (2016 жылы 6-орында) және ЕО-дағы ең ірі кеме тіркелімі, 66,2 миллион тонна жүкті тасымалдау сыйымдылығы тіркелген. 2015 жылдың соңында тіркелімде 501 яхта да болды.
Malta is one of the ten largest ship registers in the world (6th in 2016) and the largest in the EU, with 66.2 million gt registered. At the end of 2015, there were also 501 yachts on the register.
Әуе көлігі
Мальта халықаралық әуежайы Мальта аралдарына қызмет көрсететін жалғыз әуежай. Ол бұрын RAF Луқа әуе базасы орналасқан жерде салынған. Онда тікұшақ алаңы да бар, бірақ 2006 жылы Гозоға бағытталған жоспарлы рейстер тоқтатылды. 2007 жылдың маусымынан 2012 жылдың тамызына дейін HarbourAir Malta компаниясы күніне үш рет суға қонатын ұшақтармен Гранд-Харбордағы теңіз терминалын Гозодағы Мгарр портына байланыстырды. Бұрын Та’Қали және Ħал Фарда орналасқан, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және 1960 жылдарға дейін жұмыс істеген тағы екі әуеайлақ болды. Олар қазір жабылып, бұрынғы жері ұлттық саябаққа, стадионға және қолөнершілер ауылына айналдырылды. Мальта авиация мұражайы да осы жерде орналасқан, онда Екінші дүниежүзілік соғыста аралды қорғаған "Хуррикан" және "Спитфайр" сияқты бірнеше ұшақтар сақталған. Ħал Фар өнеркәсіптік аймаққа, жарыс жолына және көші-қонды қабылдау орталығына айналдырылды. Ұлттық әуе компаниясы – Air Malta.
Malta International Airport is the only airport serving the Maltese Islands. It is built on the land formerly occupied by the RAF Luqa air base. A heliport is also located there, but the scheduled service to Gozo ceased in 2006. From June 2007 to August 2012, a three times daily floatplane service, operated by HarbourAir Malta, linked the sea terminal in Grand Harbour to Mgarr harbour in Gozo. In the past there were two further airfields which were in operation during World War II and into the 1960s, located at Ta'Qali and Ħal Far. They have now since been closed, the land on the former has now been converted into a national park, stadium and the Crafts Village visitor attraction. The Malta Aviation Museum is also situated here, preserving several aircraft including Hurricane and Spitfire fighters which defended the island in World War II. Ħal Far has been converted into an industrial estate, a race track and an immigration reception centre. The national airline is Air Malta.