Кіріспе

Мандренское көл немесе Мандра көлі () - Бургас көлдерінің ең оңтүстігіндегі, Қара теңізге жақын және Бургасқа жақын орналасқан. Ұзындығы 8 км, ең үлкен ені 1,3 км, ал ауданы 38,84 км2 болатын бұл көл 1963 жылға дейін тұщы табиғи көл болған, содан кейін ол үлкен Нефтохим Бургас мұнай өңдеу зауытына тәтті суды қамтамасыз ету үшін бөгетті салу арқылы су қоймасына айналды. Көлге Изворская, Факийская, Средецкая және Русокастрская өзендері құяды. Мандренское көлінің бөліктері қорғалатын аймақтар болып табылады, Пода және Узунгенер, онда жергілікті және әлемдік деңгейде құрып бара жатқан балық пен құс түрлері мекендейді.

Атауы мен тарихы

Ежелгі Девельтос қаласы оның батыс жағалауында орналасқан. Көлдің ескі атаулары - Кёрфес, Ахренслийское батпағы және Язеклийское көлі. Körfes атауы түрік тіліндегі körfez сөзінен шыққан, яғни шығанақ дегенді білдіреді. Бұл атаумен көл 1493 жылы табылған, бұл көлдің өзі порт ретінде қолданылғанын көрсетеді. 1884 жылы Константин Жиречек көлдің ұзындығы 10 км, ені 12 км, ашық сағасы, ағыны төмен, бірақ тұрақты деп сипаттады. Жазғы және күзгі мезгілдерде, әсіресе шығыстан соққан жел кезінде тұздылық деңгейі артады. Профессор Бончевтің 1912 жылғы есебіне сәйкес, оның ауданы 16,5 км2 және Бургас көлінен кіші. Сонымен қатар, баяндамада Пода каналының тереңдігі 5 метрге жеткені, ал батыс бөлігінде ол 70 80 см-ге жеткені көрсетілген. 1963 жылы бөгеттің қабырғасы салынып, көлдің көп бөлігі тұщы су бөгетіне айналды, ал оның ауданы 4 есеге жуық ұлғайды.

География

Бұл көл төрт Бургас көлдерінің ең оңтүстік және ең үлкені, су бетінің ауданы шамамен 1300 гектар. Оның ұзындығы 8 км, ең үлкен ені 1,3 км. Ол жақсы қалыптасқан өзен аңғарында орналасқан, теңіз жағалауына көлденең бағытта орналасқан, өйткені саға мен бөгеттің қабырғасы Бургастың оңтүстік шетіне жақын орналасқан. Көлге төрт өзен құяды: Изворская, Факийская, Средецкая және Русокастрская. 1934 жылға дейін көлді табиғи күйінде сақтап қалды, содан кейін кейбір өзендер түзетіліп, батыс бөлігінде көктемгі су тасқынын болдырмау үшін бөгеттер салынды. Көлдегі екінші үлкен өзгеріс 1963 жылы оның шығыс бөлігінде бөгеттің құрылысымен болды. Осылайша, батпақ өсімдіктері өскен жағалаудың бір бөлігі жойылып, көлдің теңізбен байланысы үзіліп, ол толығымен тұщы суға айналды. Үлкен қамыс массивтері жойылып, олармен бірге құс, пеликан, қаз және т.б. ұя салатын орын жоғалады. су құстарының түрлері. Осылайша Болгариядағы жалғыз қызыл пеликан колониясы жойылды.

Флора мен фауна

Көлдің кейбір бөліктері қорғалатын аумақ деп жарияланды (ауыздың ауыз бөлігі қорғалатын аймақ "Пода", ауданы 107 га, Ижорска өзенінің ауыз жері 151 га, "Узунгерен" ауданы 210 га. Мандра жағалауының басқа көлдері Стрэнджаның ең солтүстік беткейлерін қамтиды, ондағы орман өсімдіктері цикламен, жабайы пион, қарлығаш, крокус және басқалары. Ең қызығы - көл мен жағалаудағы құстар, оларда 250-ден астам түрлер бар. Олардың ішінде дүниежүзі бойынша жойылып бара жатқандар: кішкентай корморант, далматин пеликаны, қызыл кеуделі қаз, тікенді құйрықты греб, шалғындық шұбар. Құстардың ұя салатын ең маңызды жері - "Пода", жағалаудағы шалғынды жерлер, көк, ара жейтін, қызыл періште және басқалардың құмды жағалаулары. Қыста қоңыр бас және капотты сүңгуір, әнші қарлығаш және кішкентай қарлығаштың шоғырлануы елдегі ең жоғары және үлкен ақ маңдайлы қаз және қызыл көк боталы қаз жағынан екінші орында. Осыған байланысты Мандра орнитологиялық жағынан Еуропалық маңызы бар маңызды орын болып табылады. Бұл аймақтағы сүтқоректілердің ішіндегі ең жақсы сақталғандары - семіргіш пен бөрік. Көлдің тағы бір құндылығы - балық қоры мен су құстары. Болгарияның Қызыл кітабындағы балықтардың жалпы саны 5 түрін көлде анықтады.