Кіріспе
Суринамдағы ЛГБТ-кеңесқойлар, бисексуалдар және трансгендерлер ЛГБТ-ке жатпайтын тұрғындар кездеспейтін заңдық қиындықтарға тап болуы мүмкін. Суринамда бір жынысты жыныстық қатынасты ерлер де, әйелдер де заңдастыруға болады. 2015 жылдан бастап елімізде нәфрәт білдіру және жұмысқа орналасудағы кемсітушілік, сондай-ақ жыныстық бейімділікке байланысты тауарлар мен қызметтерді ұсынуға тыйым салынды. Бір жынысты адамдар арасындағы некелер мен азаматтық одақтар заңмен танылмайды. Дегенмен, Суринам 2018 жылдың қаңтарында Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық соттың шешімімен заңды түрде байланысты, ол бір жынысты неке Адам құқықтары жөніндегі Америка конвенциясымен қорғалатын адам құқығы деп тапты. Гомосексуализмге табу ретінде қараса да, соңғы жылдары жағдай мен көзқарастар біртіндеп өзгеріп келеді. Гетеросексуалдық қатынасқа рұқсат етілген жасқа 16 жаста, гомосексуалдық қатынасқа рұқсат етілген жасқа 18 жаста.
Lesbian, gay, bisexual, and transgender (LGBT) people in Suriname may face legal challenges not experienced by non LGBT residents. Both male and female expressions of same sex sexual activity are legal in Suriname. Since 2015, hate speech and discrimination in employment and the provision of goods and services on the basis of sexual orientation has been banned in the country. Same sex marriage and civil unions are not recognised by law. Nevertheless, Suriname is legally bound to the January 2018 Inter American Court of Human Rights ruling, which held that same sex marriage is a human right protected by the American Convention on Human Rights. While homosexuality tends to be viewed as a taboo topic, the situation and attitudes have slowly changed in recent years. The age of consent for heterosexual intercourse is 16, while the age of consent for homosexual intercourse is 18.
Бір жынысты адамдардың арасындағы қатынастарды тану
Суринамда бір жынысты адамдар арасында неке, азаматтық одақтар немесе тұрмыстық серіктестіктер мүмкін емес. 2023 жылдың ақпан айында Конституциялық сот бір жынысты некеге тыйым салу конституцияны немесе Суринамның Адам құқықтары жөніндегі Америкааралық конвенция бойынша міндеттемелерін бұзбайды деп шешті. Алайда, сот сонымен қатар Азаматтық кодекстің ескіргенін және оны қоғамдық пікірталастан кейін жаңғырту қажет екенін анықтады.
Азық-түлік қорғау
2015 жылдың наурыз айында үкімет нәфрәт білдіру туралы заң енгізді, онда жыныстық бейімділік дискриминациясыз шағымдар үшін негіз ретінде қарастырылған. Нақтырақ айтқанда, Суринамның Қылмыстық кодексінің 175, 175а және 176-баптары жаңа редакцияда енген, олар жыныстық қатынасты қамтиды. Бұл заңды бұзған адам бір жылға дейін түрмеге қамалуы немесе айыппұл төлеуі мүмкін. Сонымен қатар, 176c және 500a баптар жұмысқа орналасуда және тауарлар мен қызметтерді ұсынуда жыныстық бейімділікке негізделген кемсітушілікке тыйым салады. Қорғаушы заңдарға қарамастан, ЛГБТ қауымы қоғам тарапынан кемсітушілікке ұшырайды. 2014 жылы Үкімет ЛГБТ-ті әлеуметтік қамсыздандыру заңнамасынан тікелей алып тастады. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше, кейбір парламент мүшелері және сол кездегі вице-президент ЛГБТ адамдарға қарсы ашық сөйлеп, гомосексуализмді "аурумен" салыстырып, жеккөрушілік пен зорлық-зомбылықты қоздырды. Сонымен қатар, 2015 жылы ЛГБТ қауымдастығына қатысты әлеуметтік кемсітушілік туралы хабарлар болды.
Гендерлік сәйкестік және өзін-өзі көрсету
2017 жылдың қаңтар айында Eerste Kantongerecht (Суринамдағы 3 бірінші сатыдағы соттардың бірі) трансгендерлік әйелге өзінің жынысын ресми түрде өзгерту құқығын берді. Суринамдағы Пятидесятницалық шіркеулер қауымдастығы (VVPES) және Суринам Ислам қауымдастығы (SIV) жынысты өзгерту құқығын мойындауға қарсылық білдіріп, қарсылық білдірді, олар "шешімді қабылдайтынын" білдірді. 2017 жылдың ақпан айында Орталық азаматтық істер бюросы сот шешіміне ресми түрде шағымданды. 2022 жылдың қаңтарында Суринам апелляциялық соты 2009 жылы жынысын өзгерту операциясынан өткен трансгендер әйелдің туу туралы куәлігінде жынысын өзгерту туралы шешім қабылдады.
Белсенділік
Суринамда алғашқы ашық гейлік құқықтарды қорғау науқаны 2011 жылдың 11 қазанында (Голландия тілінде National Coming Out Day, Nationale kom uit de kastdag) Парамарибода өтті. Іс-шараға Ұлттық ассамблеяның екі мүшесі, соның ішінде Хариш Монорат қатысты. Бұл шараны елдің ең ірі гей ерлер ұйымы - Суринам Мэн Юнайтед ұйымдастырды. Басқа ЛГБТ топтарына PAREA және LGBT платформасы Суринам кіреді. Екеуі де ЛГБТ-тіктер туралы хабардарлықты арттыруда белсенді, ЛГБТ-қа қарсы зорлық-зомбылықты тану туралы полиция күштерімен семинарлар ұйымдастырып, бір жынысты жұптарды заңды тану үшін қысым жасайды. 2016 жылдың соңында Әділет министрі Дженнифер ван Дайк Силос ГЛБТ адамдардың құқықтарын кеңейтуді талқылау үшін Суринамдағы азаматтық қоғаммен бірлесіп бірнеше қоғамдық тыңдаулар ұйымдастырды. 2015 жылдың мамыр айында ЛГБТ әлеуметтік желісі PlanetRomeo өзінің алғашқы Гей Бақыт индексін (GHI) жариялады. 120-дан астам елден келген гей-еркектерге қоғамның гомосексуализмге деген көзқарасы туралы, басқа адамдармен қарым-қатынас жасауды қалай сезінулері және өз өмірлеріне қаншалықты қанағаттанғандығы туралы сұрақтар қойылды. Суринам 48 баллмен 46-шы орында тұрды.
Жиынтық кесте
Бір жынысты жыныстық қатынас заңды (1869 жылдан бастап) келісімнің тең жасы тек қана жұмыспен қамтудағы кемсітушілікке қарсы заңдар (2015 жылдан бастап) Тауарлар мен қызметтерді ұсынудағы кемсітушілікке қарсы заңдар (2015 жылдан бастап) Барлық басқа салалардағы кемсітушілікке қарсы заңдар (соның ішінде) жанама кемсітушілік, жек көрушілік) (2015 жылдан бастап) Бір жынысты жұптарды тану Бір жынысты жұптармен асырап алу Бір жынысты жұптармен бірлескен асырап алу ЛГБТ жұптары әскери қызметте ашық қызмет етуге рұқсат етілді Заңдық жынысты өзгерту құқығы (2022 жылдан бастап) Лесбиянкаларға ЭКО-ға қол жеткізу Гей ерлер жұптары үшін коммерциялық суррогаттық (Коммерциялық суррогаттық жыныстық бағытына қарамастан барлық жұптар үшін заңсыз) ГМС-ке қан тапсыруға рұқсат етілді