Кіріспе
1959 жылы шыққан Алистер Маклиннің романы Польшадағы Холокост туралы тарих кітабы "Түнгіссіз түн" - шотланд жазушысы Алистер Маклиннің 1959 жылы алғаш рет басылып шыққан триллер романы. Автор Арктиканың аяусыз ортасын керемет суреттегені үшін мақталды; басқалармен қатар, Таймс әдеби қосымшасы шыққанда оған өте жағымды ескертулер берді.
the history book about the Holocaust in Poland
Night Without End is a thriller novel by Scottish author Alistair MacLean, first published in 1959. The author has been complimented for the excellent depiction of the unforgiving Arctic environment; among others, the Times Literary Supplement gave it strongly favorable notices when it came out.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Гренландияның мұздық жағалауына ұшақ құлап түседі. Халықаралық геофизикалық жыл ғылыми зерттеу тобы апат орнының жанында тірі қалған жолаушыларды құтқарып, оларды өз бекеттеріне апарады. Ұшу экипажының көпшілігі қаза тапты. Станцияның сыртқы әлеммен байланыс құралы - радио құрылғысы кездейсоқ күйінде жойылады. Барлығына жеткілікті азық-түлік жоқ және құтқару үміті жоқ болғандықтан, ғылыми зерттеу тобының жетекшісі доктор Мейсон олар жағалаудан 300 шақырым қашықтықта орналасқан ең жақын елді мекенге бару керек деп шешті. Осы арада миына ауыр зақым келген, содан бері комаға түскен экипаж мүшесінің жастықпен өліп қалғаны анықталды. Ұшақты тексергенде доктор Мейсон ұшқыштардың бірі арқасынан оқ жегенін біледі. Өлген жолаушы әскери курьер екені анықталды. Мейсонның өміріне арктикалық түнде қамауға алу әрекеті жасалды, көп ұзамай апат өртеніп кетті. Ғалымның күдігі стюардессаға түседі, бірақ ол көп ұзамай ақталады. Мейсон басқа ғалым Джосқа радионы жөндеуге көмектесу үшін қалуға бұйырады. Мейсон басқа ғалым Джекстровпен бірге топпен бірге кетеді, ал қысқа қашықтықтағы радио арқылы олардың станциясымен байланыста болады. Сол уақытта экспедиция станцияға оралып, Мейсонмен байланысады. Олар оған апатқа ұшыраған ұшақтың қайда екенін және оның өте маңызды затты алып бара жатқанын айтады. Үкімет ешнәрсе жариялаудан бас тартқан соң, Мейсонның стансасымен байланыс орнатуға тырысты. Олар станциядан жауап ала алмай, экспедиция жетекшісі капитан Хиллкрестке тексеруді тапсырды. Мейсон сапарды жалғастыруға шешім қабылдайды, өйткені қайтып оралудың кез келген әрекеті өлтірушілерді әрекет етуге итермелейді. Ол жаңа жобаны өзі мен Джекстров үшін ғана жасап отыр. Хиллкрест топтың артынан жүреді, бірақ көп ұзамай ол станциядан алған бензиннің бұзылғанын біледі. Бензинге қант қосылып, қозғалтқышты сөндіріп, оны тұншықтыруға әкеледі. Жолаушылардың бірі, химиягер, бензинді сумен араластырып, оның жоғарғы қабатын алып тастауды ұсынған кезде, мәселе шешіледі. Дәл сол уақытта үкімет жеңіліп, Мейсонға Хиллкрест арқылы әскери курьердің магнитофонға жамылған құпия зымыран бағыт-бағдар механизмін алып жүргенін хабарлайды. Мейсон жолаушылардың бірі апат орнында осындай құрылғыны алып кеткенін түсінеді. Бұл қылмыскерлерді әрекетке итермелейді және олар топты басып алады. Бүкіл топты өлтіру мүмкін емес екенін білген қылмыскерлер алдымен аман қалғандарды өздерімен бірге алып кетеді, бірақ көп ұзамай Мейсон романтикалық байланыс дамытқан стюардессадан басқа, олардың барлығын тастап кетеді. Бұл процесте артта қалған жолаушылардың бірі қаза табады. Топ арктикалық қарлы дауылға тап болып, құшақпен жүретін иттермен жетеленеді. Көп ұзамай олар Хиллкресті оларға бағыттау үшін пайдаланатын ракеталық радиозонды бар тасталған санаға тап болады. Арктикалық ландшафтта траулер күтіп тұрған жағалауға дейін қуу басталады. Бірақ Хиллкрест ақпараты бойынша Әскери-теңіз флотының араласуы траулерден қорқытады. Қылмыскерлер қоршалады және қатал күрестен кейін құпия құрылғы мен аман қалған тұтқындар құтқарылады. Бірінші қылмыскер өлтіріледі, ал екіншісі әлі де қашып жүр. Өзін және стюардессаны жылдам қозғалатын мұздыққа кіргізіп, доктор Мейсон оны құтқаруға тырысады, бірақ өлтіруші өлтіріледі.
Қабылдау
"Нью-Йорк таймс" газетінде бұл "реалистік, жақсы зерттелген деректерге толы оқиғалар" деп аталды. "Чикаго трибьюн" газетінде бұл кітап "күшті" деп аталды. Майкл Фрэн The Guardian газетінде оны "жасалмалы түрде жазылған, ақымақтықпен сенбейтін, түбегейлі қорқынышты" деп атады.
Ұсынылған бейімдеу
1959 жылдың тамызында фильмге құқықтарды Paramount компаниясымен келісімшарт жасаған Джордж Ситон мен Уильям Перлберг сатып алды. Олар фильмді Дебби Рейнольдспен түсіргісі келді, олармен ұзақ мерзімді келісімшарт жасасқан. Олар Эрик Амблерді сценарий жазуға жалдады. Лили Палмердің де ролі жарияланды. 1961 жылы Ситон "Кескене" фильмінен кейін түсіргісі келетінін айтты. Уильям Холден жұлдыз ретінде қосылды. 1961 жылдың желтоқсан айында Paramount-та Ричард Уилсонның режиссері болатыны жарияланды. 1963 жылы Уилсон фильм түсіруге әлі де уәде беріп отырғанын және сценарийді әйелі Элизабет Вэнспен бірге жазғанын айтты. Алайда фильм ешқашан түсірілмеген.