Кіріспе
Жалпы қабылданған экономикалық ойлау мектептері Негізгі экономика - әлемдегі университеттерде оқытылатын, экономистер талқылаудың негізі ретінде жалпы қабылданған экономиканың білімдері, теориялары мен модельдері. Ол тек азшылық экономистер қабылдайтын әртүрлі мектептерді немесе тәсілдерді қамтитын гетеродокстық экономикаға қарама-қарсы болуы мүмкін. Экономика мамандығы дәстүрлі түрде неоклассикалық экономикамен байланысты. Алайда, бұл байланысты Дэвид Коландер сияқты экономикалық ойдың көрнекті тарихшылары сынға алды. Олардың пікірінше, қазіргі экономикалық негізгі ағымдық теориялар, мысалы, ойын теориясы, мінез-құлық экономикасы, өндірістік ұйым, ақпараттық экономика және тағы басқалар неоклассикалық экономиканың бастапқы аксиомаларымен өте аз ортақ.
Mainstream economics is the body of knowledge, theories, and models of economics, as taught by universities worldwide, that are generally accepted by economists as a basis for discussion. Also known as orthodox economics, it can be contrasted to heterodox economics, which encompasses various schools or approaches that are only accepted by a minority of economists. The economics profession has traditionally been associated with neoclassical economics. However, this association has been challenged by prominent historians of economic thought including David Colander. They argue the current economic mainstream theories, such as game theory, behavioral economics, industrial organization, information economics, and the like, share very little common ground with the initial axioms of neoclassical economics.
Тарих
Экономика әрқашанда экономикалық ойлаудың бірнеше мектептерін көрсетті, әртүрлі мектептер әр елде және уақыт өте келе әртүрлі маңыздылыққа ие болды. Классикалық экономиканың дамуы мен таралуына дейін Еуропадағы басым мектеп - институционалды мектептен гөрі, өзара байланысты идеялардың еркін жиынтығы болған меркантилизм болды. Қазіргі заманғы экономиканың дамуымен, әдетте, Адам Смиттің 18 ғасырдың аяғында "Халықтардың байлығы" деп аталған, британдық экономика дамыды және қазір классикалық мектеп деп аталатынның үстемдігіне ие болды. Ұлттар байлығынан бастап Ұлы депрессияға дейін ағылшын тілді әлемдегі басым мектеп классикалық экономика және оның мұрагері неоклассикалық экономика болды. Еуропа континентінде Францияда физиократтардың ертедегі жұмысы, Германиядағы тарихи экономика мектебінің кейінгі жұмысы сияқты, ерекше дәстүр қалыптастырды, ал 19-шы ғасырда британ экономикасында, атап айтқанда, оппозициялық тұтынушылық мектепте пікірталастар болды. Ұлы депрессия кезінде Кейнс экономикасы мектебі ескі модельдер Депрессияның себептерін түсіндіре алмағаны және шешімдер бере алмағаны үшін назар аударды. Ол тұтынушылық мектептің жұмысына негізделіп, неоклассикалық синтездің бір бөлігі ретінде танымал болды, бұл 1950 жылдан бастап 1970 жылға дейін болған Кейнс макроэкономикасы мен неоклассикалық микроэкономиканың Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі бірігуі болды. 1970 жылдары макроэкономикадағы консенсус неоклассикалық синтездің стагфляция құбылысын түсіндірудегі сәтсіздікінің нәтижесінде құлдырады: осыдан кейін бұл салада екі ойлау мектебі пайда болды: жаңа кейнсиандық және жаңа классикалық макроэкономика. Екеуі де микроосноваларды қолдана отырып макроэкономикалық құбылыстарды микроэкономика арқылы түсіндіру үшін макроэкономиканы қайта құруға тырысты. 1980 және 1990 жылдар аралығында макроэкономистер жаңа неоклассикалық синтез деп аталатын парадигманың айналасында бірікті, ол жаңа кейнсиандық және жаңа классикалық макроэкономика элементтерін біріктіреді және қазіргі консенсустың негізін құрайды, ол бұрын макроэкономиканың даулы салаларын қамтиды. Бұл синтездің айналасында құрылған консенсус әдістемелік мәселелер бойынша бұрын-соңды болмаған келісіммен сипатталады (мысалы, модельдерді эконометриялық тұрғыдан растау қажеттілігі); мұндай келісім жаңа синтезге дейін, тіпті неоклассикалық синтез кезінде де макроэкономикадан тарихи түрде қашып кетті. 2007-2010 жылдардағы қаржы дағдарысы мен одан кейінгі әлемдік экономикалық дағдарыс қысқа мерзімді макроэкономика саласындағы модельдеудің сәтсіздіктерін әшкереледі. Көптеген макроэкономистер тұрғын үй балдырының жарылуын болжағанмен, "Экономист" журналының айтуынша, "олар қаржы жүйесінің бұзылуын күтпеген".
Мерзім
"Негізгі экономика" термині 20 ғасырдың аяғында қолданыла бастады. Ол 2001 жылы Самуэльсон мен Нордхаустың "Экономиканың отбасылық ағашы" атты оқулық Economics кітабының ішкі мұқабасында пайда болды, онда Кейнстің (1936) және неоклассикалық экономиканың (18601910) "Заманауи негізгі экономикаға" жебелер бейнеленген. "Неоклассикалық синтез" термині алғаш рет Сэмюэлсонның оқулығының 1955 жылғы басылымында пайда болды.
Қолданылу аясы
Негізгі экономиканы басқа экономика мектептерінен айырмашылығы ретінде әртүрлі критерийлер бойынша, атап айтқанда оның болжамдары, әдістері мен тақырыптары бойынша анықтауға болады.
Әдістер
Кейбір экономикалық салалар негізгі экономиканың да, гетеродокстық экономиканың да элементтерін қамтиды: мысалы, институционалдық экономика, нейроэкономика және сызықтық емес күрделілік теориясы. Олар неоклассикалық экономиканы бастау ретінде қолдана алады. Кем дегенде бір институционалист Джон Дэвис "неоклассикалық экономика енді негізгі экономикаға үстемдік етпейді" деп мәлімдеді.
Тақырыптар
Экономика бастапқыда ақша мен байлыққа қатысты бірқатар мәселелерді қарастыратын пән ретінде қалыптасты. Алайда 1930 жылдары экономиканың негізгі ағымы адам шешімінің ғылымдарына айнала бастады. 1931 жылы Лайонел Роббинс "Экономика - бұл адам мінез-құлқын мақсат пен сирек құралдар арасындағы қарым-қатынас ретінде зерттейтін ғылым, ол баламалы мақсаттарда қолданылады" деп жазды. Бұл экономиканы зерттейтін басқа пәндер мен мектептер мен негізгі экономиканың арасындағы шекара сызығын тартты. Экономиканың шешім қабылдау ғылымы ретінде негізгі бағыты пәннің аясын кеңейтуге ықпал етті. Гари Беккер сияқты экономистер қылмыс, отбасы, құқық, саясат және дін сияқты алыс көрінетін салаларды зерттей бастады. Бұл кеңеюді кейде экономикалық империализм деп атайды.