Кіріспе

Америкалық раввин Манис Фридман (толық аты: Менахим Манис Хакохен Фридман;; 1946 жылы туған) - хасид, раввин, автор, әлеуметтік философ және қоғамдық спикер. Сонымен қатар ол Бейс-Чана еврей зерттеулер институтының деканы. Фридман 1990 жылы жарық көрген және қазіргі уақытта төртінші басылымда шыққан "Doesn't Anyone Blush Anymore?" атты кітабының авторы. Ол деректі фильмдерде: The Lost Key (2014), The Jewish Journey: America (2015) және "Patterns of Evidences" (2017) фильмдерінде көрінеді.

Ерте өмір

Фридман 1946 жылы Чехословакияның Прага қаласында хасидтік ашкенази еврей отбасы Коханимде дүниеге келген. Оның әкесі, раввин Яков Моше Фридман, раввин Меир Исраэль Иссер Фридманның ұлы, Кренитцер Ров. Яков Моше Фридман кейіннен совет Чехословакия билігі тарапынан Ваад Хатзаламен бірге еврей балаларын Кеңес Одағынан құтқарып, қамауға алынып, азап шекті. Оның анасы - Бағал Шем Товтың ұрпағы Мириам Фридман. 1950 жылы ол отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп барды. 1969 жылы Канаданың раввиндік колледжінде раввиндік қызметке тағайындалды.

Мансап

1971 жылы Любавицкий ребетің іліміне сүйене отырып, Фридман шлиах ("эмиссари") ретінде Майнсотадағы еврей білімдері аз немесе мүлдем жоқ әйелдер үшін Bais Chana Women International институтын құрды. Ол мектептің құрылғаннан бері деканы болып қызмет етіп келеді. 1984 жылдан 1990 жылға дейін Любавицкий ребеінің теледидардағы бірқатар баяндамаларының бір мезгілдегі аудармашысы болды. Фридман қысқа уақыт еврей білім беру медиасы, Inc. үшін аға аудармашы болып қызмет етті. 1990 жылы Харпер Коллинс Фридманның "Doesn't Anyone Blush Anymore?" атты алғашқы кітабын жариялады, оған Боб Диланның жарнамасы кірді. Содан бері ол көптеген басқа кітаптар жариялады, соның ішінде "Жұмыс қуанышы, не сұрадым ба ба ба לעולם" (лит. "Мен дүниеге келуді сұраған жоқпын") және "Маңызды өмір құру" атты кітаптарын жазды. Сондай-ақ, ол балаларға арналған көптеген білім беретін кітаптардың авторы, соның ішінде "Кім маған қажет?" және "А-дан Z-ға дейін: Бар нәрседе Жаратушының қолын көру" атты кітаптар жарық көрді. Фридман АҚШ-тың барлық қалаларында, сондай-ақ Лондон, Гонконг, Кейптаунда және Оңтүстік Африкадағы Йоханнесбургте, Австралиядағы Мельбурн мен Сиднейде және Оңтүстік және Орталық Американың бірқатар қалаларында дәріс берді. Израиль-Палестина қақтығысына қатысты сұраққа жазылған жауапта Фридман Израиль "ерлер, әйелдер мен балаларды өлтіруі керек" дегенді білдірді. Кейіннен ол бұл тек соғыс қаруын "еркек, әйел және бала" ретінде қолданған жағдайда ғана айтылатынын түсіндірді. Фридман YouTube-тағы ең танымал раввин, 2024 жылдың ақпан айына дейін 450 000-нан астам жазылушысы бар.

Отбасы

Манис Фридман - Коэн. Ол еврей әншісі Авраам Фридтің ағасы және еврей әншісі Бенни Фридманның әкесі. Оның 14 баласының көбі Хабад Шлюхим ретінде қызмет етеді.

Педофилия құрбандары туралы

Фридманның айтуынша, бала жыныстық қатынасқа түскенде, оның зардап шегуі кейбіреулердің айтқанындай ауыр емес, сондықтан олар жағымсыз оқиғалардан арылуға үйренуі керек. Фридманның пікірлерін адвокаттар нашар қабылдады, олар оның мәлімдемелерін құрбандардың тәжірибесін қарапайымдылықпен қарастырды. Кейін Фридман өзінің қорлаушы сөздері үшін кешірім сұрады.

Холокост құрбандары туралы

Австралиялық еврейлік жаңалықтарына сәйкес Фридман 1980 жылдары сөйлеген сөзінде Холокосты Құдайдың жоспары деп атаған. Фридман "Кім өліп, кім тірі қалды дегендердің нацистерге ешқандай қатысы жоқ" және "Бірде-бір еврей баласы нацистердің кесірінен өлмеді, олар Құдаймен қарым-қатынаста өліп қалды" деп мәлімдеді. Газетке сәйкес, Фридманның мәлімдемелері жергілікті Холокосттан аман қалғандар тарапынан жақсы қабылданбады.

Махаббаттың екі түрі

Фридманның пікірінше, ерлі-зайыптылар арасындағы махаббат екі тарап арасындағы айырмашылықтарды жеңіп, қарым-қатынасты күшейтуі керек. Ал отбасы мүшелерінің арасындағы махаббат, екі жақтың ортақ болғанына негізделеді. Фридман тағы да күйеу мен әйел, еркек пен әйел, негізінен, әрқашан бейтаныс болып қала береді; осы себепті қарым-қатынастағы сүйіспеншілік ешқашан толықтай сәйкес келмейді.

Адалдық

Фридманның некедегі адалдық туралы айтқан сөздері келтірілген: "Егер сіз бойдақ болған кезде некеде болудың пайдасына көмектессеңіз, сіз үйленген кезде бойдақ болудың пайдасына көмектесесіз".

Әйелдік қасиет

Әлеуметтанушы Линн Дэвидман 1983 жылы Фридманның оқушыларымен сұхбат жүргізді. Ол Фридманның балалы болудан бас тартқан әйел "өзін-өзі қорлайды" және бала тууды бақылау "әйелдің болмысын зорлықпен бұзу" екенін айтқан сөздерін келтіреді. Фридман қыздардың жасөспірімдік уайым-қайғысы олардың биологиялық және психологиялық тұрғыдан некеге дайын екендігіне байланысты, бірақ олардың ерік-жігерлері ұсталып тұрғанына сенеді. Ол идеалды әлемде қыздардың он төрт жасында үйленуі оңтайлы болар еді деп санайды, бірақ бұл қазіргі қоғамда нақты емес. Дэвидманның айтуынша, Фридманның әйелдікке деген көзқарасы оның оқушыларының құндылықтарынан мүлдем өзгеше болды.