Кіріспе

Саясатты Калифорния Конституциясы анықтайды.

Үкімет

Калифорнияның үкіметі үш бөлімнен тұрады: атқарушы, заңнамалық және сот тармақтары. Калифорния штатының заң шығарушы органы екі палаталы болып табылады. Төменгі палатада, Калифорния штатының Ассамблеясында 80 мүше бар, ал жоғарғы палатада, Калифорния штатының Сенатында 40 мүше бар. Атқарушы өкілеттігі Калифорнияның губернаторына тиесілі. Сот тармағы Калифорнияның Жоғарғы сотынан, Калифорнияның апелляциялық соттарынан және Калифорнияның жоғары соттарынан тұрады.

Сайлау жүйесі

Калифорнияда қазіргі уақытта партиялық емес жалпы бастапқы сайлаулар қолданылады, онда партияға қарамастан, бір партиядан бірнеше үміткерді қоса алғанда, үміткерлер дауыс беру бюллетеніне тартысады және ең көп дауыс жинаған екі үміткер жалпы сайлауға кіреді. Сан-Франциско мен Беркли сияқты кейбір муниципалитеттер жергілікті сайлауда бірден екінші турда дауыс беруді таңдады.

Саяси партиялар

2023 жылға қарай Калифорниядағы екі негізгі саяси партиялар, олар қазіргі уақытта Мемлекеттік заң шығарушы органда және АҚШ Конгресінде Демократиялық партия және Республикалық партия болып табылады. Ресми дауыс беру мәртебесіне ие төрт партия бар: Америка Тәуелсіз партиясы, Жасыл партия, Либертариан партиясы және Бейбітшілік және еркіндік партиясы. Калифорнияда дауыс беруге жарамсыз басқа да кіші партиялар бар, соның ішінде Американың Ынтымақтастық партиясы, Ұлттық партия және Реформа партиясы бар. Калифорнияда сайлаушыларды тіркеу статистикасы 5 қаңтар 2024 жылы Партияда тіркелген сайлаушылар Проценті Демократиялық 10,323,214 46,76 Республикалық 5,332,858 24,16 Партиялық артықшылық жоқ 4,845,113 21,95 Американдық тәуелсіз 835,277 3,78 Либертариандық 242,770 1,10 Басқалар 160,328 0,73 Бейбітшілік және еркіндік 133,914 0,61 Жасыл 102,599 0,46 Беймәлім 101,339 0,46 Тіркелген сайлаушылар саны 22,077,412 82,84 Жалпы сайланушылар саны 26,649,323 100.00

Тарих

Мемлекет қатысқан алғашқы президенттік сайлау 1852 жылы болды. Азамат соғысынан кейінгі бірнеше онжылдықта Калифорния республикалық бағытқа ие болды, бірақ президенттік сайлауда өте бәсекеге қабілетті мемлекет болды, өйткені ол штаттық болу мен 1912 жылдар аралығында үш рет ғана бүкіл ел бойынша жеңімпаз үшін дауыс берді, 1880 жыл, 1884 және 1912 жылдардан басқа. 1916 жылғы сайлаудан бастап мемлекет белдікке айналды. 1916 және 1948 жылдар аралығында ол әрқашан бүкілхалықтық жеңімпазға дауыс берді және 1916 және 1948 жылдардағы Демократиялық жеңістерге де маңызды болды. Франклин Рузвельт 1932 жылы штаттағы бір округтен басқа барлық округтерді жеңіп алды, ал 1936 жылы барлық округтер. Рузвельт үшінші және төртінші президент сайлауында аз жеңіске жетті. 1948 жылы штатта Труманға аз дауыс берілді. 1952 жылғы президенттік сайлаудан бастап Калифорния республикалықтар үшін шайқас алаңына айналды. Республикалық партияның кандидаты Калифорнияда 1964 жылғы сайлауды қоспағанда, келесі 36 жылдағы барлық президенттік сайлауда жеңіске жетті, көбінесе ұлттық сайлауға ұқсас айырмашылықпен. Осы жылдары GOP төрт президенттік сайлау кезінде екі калифорниялықты президенттікке кандидат ретінде ұсынды: 1960 және 1972 жылдары Ричард Никсон және 1980 және 1984 жылдары Рональд Рейган. 1992 жылғы президенттік сайлаудан бастап Калифорния демократияға көбірек бағына бастады. 2008 жылдан бастап демократиялық партиялар үнемі дауыс берудің 60% -ын алып келеді. 1992 жылдан бері дауыс беру үлгілері тұтастай алғанда тұрақты болып келеді, Демократиялық президенттікке кандидаттар жағалау округтерінде, ал Республикашылдар ішкі округтерінде жеңіске жетті, бірақ Демократиялық партиялар көптеген оңтүстік округтерде де жеңіске жетті. Мемлекеттік деңгейде Калифорнияда соңғы кезге дейін дауыс беру үрдісі әртүрлі болды. Мемлекеттің алғашқы жеті губернаторының алтауы демократтар болды; кейінгі онжылдықтарда губернаторлық басқару екі партия арасында жиі ауысып отырды. 20-ғасырда штаттың 20 губернаторының 13-і республикашылдар болды, бірақ 2011 жылдан бері демократтар губернаторлық лауазымын иеленді. 2018 жылғы сайлауда демократтар штаттың тарихында екі реттен астам губернаторлық сайлауда жеңіске жеткен алғашқы рет болды. Солтүстік Калифорнияның ішкі аймақтары мен Орталық аңғарлар негізінен республикашыл аймақтар. Тарихи тұрғыдан алғанда, Оранж және Риверсайд округтері сияқты Оңтүстік Калифорнияның кейбір бөліктері республикалық бекіністер болды, алайда олар соңғы онжылдықтарда демократиялық үрдіске ұласты, 2018 жылы бес конгресс округінің барлығы демократиялықтарға ауысты. Жағалаудағы Калифорния, оның ішінде Бей аймағы, Лос-Анджелес, Сан-Диего және Сакраменто, көбінесе демократиялық бағытқа ие. 2016 және 2020 жылғы президенттік сайлауларда демократтар Дель-Норттен басқа Калифорнияның барлық жағалау округтерінде жеңіске жетті. Халықтың көпшілігі Оңтүстік Калифорнияда және Сан-Франциско шығанағындағы аймақта болғандықтан, Калифорния тұтастай алғанда либералды болып келеді.

Мұрағаттық жинақтар

Калифорниялық саяси басылымдар мен Ephemera жинақтарына нұсқаулық. Арнайы жинақтар және мұрағаттар, UC Irvine кітапханалары, Ирвин, Калифорния.