Кіріспе
Римнің негізін қалау аңызына сүйене отырып, егіздерді емізуші ерте жыртқыш құс құс мүсіні Римдегі мүсін Капитолий қасқыры (итальянша: Lupa Capitolina) - Римнің негізін қалау аңызындағы көріністі бейнелейтін қола мүсін. Скульптурада Римнің мифтік қос негізін қалаушылар Ромул мен Ремді емізіп жатқан қасқыр бейнеленген. Аңыз бойынша, егіздердің атасы Нумиторды ағасы Амулиус Альба-Лонгада құлатып жібергенде, ол егіздерді Тибр өзеніне лақтыруға бұйырған. Оларды құтқарып алған қасқыр анасы отарды бағушы Фаустул тауып алып, өсіргенше, оларға қамқорлық көрсетті. Капитолий қасқырының жасы мен шығу тегі дау туғызады. Екеуін 15 ғасырдың аяғында, бәлкім, мүсінші Антонио дель Поллаюоло жасаған. Алайда, 21-ғасырдағы радиокөміртек пен термолюминесценциялық даталау 1021 және 1153 жылдар аралығында мүсіннің қасқыр бөлігі құйылған болуы мүмкін деп болжайды, бірақ нәтижелер сәйкес келмейді және қайта қаралған даталау үшін әлі де консенсус жоқ. Осы тақырыптағы конференцияда көптеген ғалымдар ежелгі этрусктардың шығу тегін қолдауды жалғастырды. Металлдың талдауы оның құрамында орта ғасырларда жұмыс істегендігі белгісіз қорғасын бар екенін көрсетеді. Ромул мен Ремусты емізіп жатқан қасқырдың бейнесі ежелгі дәуірден бері Римнің символы және ежелгі мифологияның ең танымал иконаларының бірі болды. Бұл мүсін 1471 жылдан бері Римдегі Кампидолиодағы (Ежелгі Капитолий төбесіндегі) Палаццо деи Консерваториде орналасқан. Оның көптеген көшірмелері әлемнің әртүрлі жерлерінде орналасқан.
the statue in Rome
The Capitoline Wolf (Italian: Lupa Capitolina) is a bronze sculpture depicting a scene from the legend of the founding of Rome. The sculpture shows a she wolf suckling the mythical twin founders of Rome, Romulus and Remus. According to the legend, when King Numitor, grandfather of the twins, was overthrown by his brother Amulius in Alba Longa, the usurper ordered them to be cast into the Tiber River. They were rescued by a she wolf that cared for them until a herdsman, Faustulus, found and raised them. The age and origin of the Capitoline Wolf are controversial. The statue was long thought to be an Etruscan work of the fifth century BC, with the twins added in the late 15th century AD, probably by sculptor Antonio del Pollaiuolo. However, radiocarbon and thermoluminescence dating in the 21st century has suggested that the wolf portion of the statue may have been cast between 1021 and 1153, though the results are inconsistent, and there is yet no consensus for a revised dating. In a conference on this theme, most academics continued to support an ancient Etruscan origin. An analysis of the metal suggests that it contains lead from a source not known to have operated during medieval times. The image of the she wolf suckling Romulus and Remus has been a symbol of Rome since ancient times, and one of the most recognizable icons of ancient mythology. The sculpture has been housed since 1471 in the Palazzo dei Conservatori on the Campidoglio (the ancient Capitoline Hill), Rome, Italy, and many replicas are in various places around the world.
Сипаттама
Скульптураның өлшемі өмірден әлдеқайда үлкен, биік және ұзын. Қасқырдың қысымы, қырағылығы, құлақтары мен көздері қауіп-қатерден сақ. Ал, екі адамнан тұратын егіздер - мүлдем басқаша стильмен өлтірілген - айналадағы жағдайға бейхабар, олар өздерінің сүтқоректілеріне сіңіріледі.
Атау және даталау
Ромул мен Ремус аңызына тән қасқыр қасқыры ежелден Римнің символы ретінде танылған. Бірнеше көне дереккөздерде қасқырдың егіздерді емізуі бейнеленген мүсіндер бар. Ливий өзінің Рим тарихында б. з. д. 295 жылы Палатин тауының етегінде мүсін тұрғызылған деп жазған. Ежелгі Плиний Рим форумында "Аттус Навий белгілерді қабылдай отырып, Комитиумды кесіп өткендей, жақын маңдағы қоладан жасалған керемет" деп жариялаған қасқырдың мүсіні бар екенін айтады. Цицерон сонымен қатар, 65 жылы жауын-шашынның салдарынан жарық шапқан Капитолийдегі бірнеше қасиетті заттардың бірі ретінде қасқырдың мүсіні туралы айтады: "Бұл қасқырдың иісінен сүт ішуге болатын сәбидің Капитолийдегі алтын мүсіні болды". Цицерон "De Divinatione 1.20 және 2.47-де қасқыр туралы да айтады. Капитолий қасқыры - бұл Кицерон сипаттаған мүсін, өйткені мүсіннің аяғы зақымдалған, бұл б.з.д. 18 ғасырдағы неміс өнер тарихшысы Иоганн Йоахим Винкельманн бүлдіршіннің терісі қалай суреттелгеніне сүйене отырып, мүсінді б.з.д. Ол алғаш рет Юпитер Капитолино ғибадатханасын безендірген Вейя суретшісі Вулкаға тиесілі; кейінгі ғалымдар оны шамамен б.з.д. Винкельманн егіздердің қайта өрлеу дәуіріндегі шығу тегін дұрыс анықтады; олар 1471 жылы немесе одан кейін қосылған болуы мүмкін. XIX ғасырда көптеген зерттеушілер Винкельманның қоланың қашан пайда болғанын анықтағанына күмән келтірді. Рим археологиялық институтының хатшысы Август Эмиль Браун 1854 жылы қасқырдың аяғына зақым келтіргені - құю кезінде қателік болған деген пікір білдірді. Луврдің консерваторы Вильгельм Фронер 1878 жылы мүсіннің стилі этрус дәуірінен гөрі каролинг өнер кезеңіне тән екенін, ал 1885 жылы Вильгельм фон Боде де мүсіннің ортағасырлық жұмыс болуы мүмкін деген пікірде екенін айтты. Алайда бұл көзқарастар негізінен ескерілмеген және XX ғасырда ұмытылған. Алайда, Римдегі Британ мектебіндегі Джон Осборнның соңғы зерттеуінде радиоуглеродты және термолюминесценттік даталар мүлдем сәйкес келмейді деген қорытындыға келді. Ол қасқырдың этруск типінен, Сардиниядан келген мыспен жасалғанын және орта ғасырларда кең тараған бұрмалаудың белгісі жоқ екенін атап өтті. Мүмкіндіктер тепе-теңдігі бойынша Осборн қасқырды этруск деп санау керек деп айтады. XII ғасырдағы ағылшын дінбасы Магистр Грегориус сипаттамалық эссе жазды De Mirabilibus Urbis Romae және қосымшада ол назардан тыс қалған үш мүсінді жазды; бірі - Латеран сарайының басты кіреберісіндегі портиктегі қасқыр. Ол Естердің қола қошқарды аңдып жүргенін, яғни бұлақ ретінде қызмет еткен қола қошқарды аңдып жүргенін айтқан. Қасқыр да фонтан ретінде қызмет етті, Магистр Грегориус ойлады, бірақ ол аяқпен үзілді және ол оны көрген жерге көшірілді. Қазіргі Капитолий қасқыры Бенедикт пен Грегорий көрген мүсін бола алмады, егер оның жаңадан берілген жасы қабылданса, бірақ ол Рим қасқырының бұрынғы (қазір жоғалған) бейнесі үшін алмастыру болуы мүмкін. 1471 жылдың желтоқсанында Папа Сикст IV қазіргі мүсінді Капитолий төбесіндегі Палаццо деи Консерваториге ауыстыруды бұйырды, ал егіздер сол кезде қосылды. Капитолий қасқыры Капитолий мұражайының өзегін қалыптастыру үшін бір уақытта көшірілген басқа да ежелгі мүсіндерге қосылды.
Қазіргі қолданысы мен символикасы
Италия үкіметтері мен Рим қалаларының әкімдері мүсіннің көшірмелерін әлемнің әртүрлі жерлеріне сыйға тартты. Бенито Муссолини бұл тәжірибені жалғастырды және әсіресе бейнеге қолдау көрсетті. Американың жақсы ниетіне қолдау көрсету үшін ол Капитолийдің қасқырларының бірнеше данасын АҚШ қалаларына жіберді. 1929 жылы ол Цинциннатиде (Огайо штаты) өткен "Италия ұлдары" атты ұлттық конгреске бір данасын жіберді. 1931 жылы ол басқасына ауыстырылды, ол әлі күнге дейін Цинциннатидегі Едем паркіне тұр. Сол жылы Грузияның Рим қаласына тағы бір көшірме берілді. 1990 жылдары қолға алынған консервациялау бағдарламасы Лупа Капитолинаға және оның иконографиясына арналған көрмеге әкелді. Энтони Маннның 1964 жылғы "Рим империясының құлдырауы" эпикалық фильмінде Сенаттың артқы жағында, тарихи түрде Жеңіс құрбандығы мен мүсіні тұрған жерде, Капитолий қасқырының кеңейтілген репликасы республикалық символ ретінде көрінеді. 1976 жылы шыққан "Мен, Клавдий" телесериалда да мүсін Сенаттың ішкі бөлмесі бейнеленген. 2009 жылы түсірілген "Агора" фильмінде 5-ші ғасырдағы Александрияда Капитолий қасқыры мен дель Поллаиоло егіздері префект сарайында көрінеді. Бұл Гипатияның тұтқындалуы алдындағы сахнада, оның кейіпкерінің артында көрінеді. Рик Риорданның "Нептунның ұлы" романында Лупа - Юпитер лагеріне кіргісі келетін барлық жартылай құдайларды үйрететін қасқыр. Ол Перси Джексонды дайындайды, сондай-ақ Джейсон Грейсті де үйреткен. Сондай-ақ ол Франк Чжанды, Хейзел Левескті және Рейна Авила Рамирес Арелланоны оқытқан болуы мүмкін. Ол қатал да қатал болса да, оның жұмсақ жағы бар. Американдық "Аддамс отбасы" телешоуының бірінші эпизодында Аддамс отбасы қонақ бөлмесінде Капитолий қасқырының айна бейнесі бейнеленген мүсін қойылады. Ол баспалдақтың оң жағында, үстелдің үстінде тұр. Бостон латын мектебі күн тәртібі кітабының мұқабасында бейнесі бар және бұл мектептің ресми эмблемасы. Капитолий қасқыры Румыния мен Молдавияда оның тұрғындарының латын шығу тегінің символы ретінде қолданылады және кейбір ірі қалаларда 20-ғасырдың басында Италиядан сыйлық ретінде берілген түпнұсқа мүсіннің көшірмелері бар. Капитолий қасқыры 2011 жылы поляк суретшісі Пауэль Воциалдың "Маған қара" (жаңа Капитолий қасқыры) инсталляциясында қайта қарастырылған.