United Nations War Crimes Commission

Кіріспе

Соғыс қылмыстарын тергейтін комиссия Біріккен Ұлттар Ұйымының Соғыс қылмыстарын тергейтін комиссиясы (БҰҰСК), бастапқыда Соғыс қылмыстарын тергейтін Біріккен Ұлттар Ұйымының комиссиясы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германия мен басқа да күштер жасаған соғыс қылмыстарын тергеуге көмектескен Біріккен Ұлттар Ұйымының органы болды. 1943 жылдан 1948 жылға дейін жұмыс істеген UNWCC соғыс қылмыстарын анықтау және тіркеу; айыптау актілерін дайындау; соғыс қылмыстары күдіктілерінің тұтқындалуын қамтамасыз ету; экстрадиция мен жазалаудың заңды негізін анықтау; адамзатқа қарсы қылмыстар мен геноцид қылмысын анықтауға көмектесу. 36000-нан астам соғыс қылмыскерлері туралы хабарлар тіркеліп, 8000-нан астам іс қозғалды. Комиссия соғыс қылмыстарын өзі шешпеді, керісінше, одақтас мемлекеттерге өздерінің сот процестерін жүргізу үшін кеңес берді, қадағалауды және үйлестірді.

Тарих

UNWCC-ті 1942 жылдың 7 қазанында британдық Лордтар палатасында Лорд-канцлер Джон Саймон ұсынды, сонымен қатар АҚШ үкіметі сол күні шығарған ұқсас мәлімдеме. Комиссия бір жылдан кейін, 1943 жылдың 20 қазанында Лондондағы Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігінде өткен кездесуде ресми түрде құрылды; оны он жеті одақтас елдердің үкіметтері қолдады: Австралия, Бельгия, Канада, Қытай, Чехословакия, Франция, Грекия, Үндістан, Люксембург, Нидерланды, Жаңа Зеландия, Норвегия, Польша, Оңтүстік Африка, Ұлыбритания, АҚШ және Югославия. UNWCC 1945 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының ресми құрылуынан бұрын пайда болды.

Функциялары мен қызметі

Комиссияның мақсаттары мен өкілеттіктері мынадай түрде берілген: ол соғыс қылмыстарының дәлелдерін тергеп, тіркеп, мүмкіндігінше жауапты адамдарды анықтауы керек. Ол тиісті үкіметтерге тиісті дәлелдемелерді күтуге болатын жағдайларды баяндауы керек. Комиссияның басты міндеттерінің бірі - күдікті Оқпан соғысы қылмыскерлерін тұтқындау және әділ сот жүргізу үшін соғыс қылмыстары туралы дәлелдерді мұқият жинау болды. Соғыстан кейін бүкіл Германияда оның зерттеулері мен қызметін қолдау үшін нацистік соғыс қылмыстарын құжаттау орталықтары құрылды. Алайда, Комиссияның қылмыскерлерді өзі қудалауға өкілеттігі жоқ еді. Ол тек қана БҰҰ-ның үкімет мүшелеріне есеп береді. Бұл үкіметтер содан кейін Нюрнберг халықаралық әскери трибуналы мен Қиыр Шығыстағы халықаралық әскери трибунал сияқты трибуналдарды шақыра алады. Комиссияны 1943 жылдан 1945 жылға дейін Сесил Херст басқарды, содан кейін 1948 жылға дейін Лорд Райт басқарды, ал 1949 жылы таратылды. Британдық академик Дэн Плештің айтуынша, Адольф Гитлер 1944 жылдың желтоқсан айында, Гитлер нацистердің оккупацияланған елдерде жасаған әрекеттеріне қылмыстық жауапкершілікке тартылатынын анықтағаннан кейін, UNWCC-тің соғыс қылмыскерлерінің алғашқы тізіміне енгізілді. 1945 жылдың наурыз айында, Гитлер өлімге кесілгенге дейін бір ай бұрын, "комиссия оған қарсы соғыс қылмыстары үшін кем дегенде жеті түрлі айыптау құжатын бекітті". Ваган Аведиан кейінгі баяндаманың "шектеулі" деп аталуы әдебиетте салыстырмалы түрде белгісіз болуын және мысалы, адамзатқа қарсы қылмыстар, БҰҰ геноцид туралы конвенциясы және олардың тарихи жағдайларға қолданылуы туралы көптеген маңызды талқылауларда назардан тыс қалуы мүмкін екенін түсіндіреді. Осындай өте талқыланған жағдайлардың бірі - армян геноциді, ғылыми және саяси қауымдастықтар, сондай-ақ БҰҰ-ның жүргізілген геноцид зерттеулері: 1973 жылғы Рухасянкико және 1985 жылғы Уитакер баяндамалары. UNWCC баяндамасында "Адамзаттыққа қарсы қылмыстар" термині туралы толық тарау жазылған. Жеті беттік тарихи фон негізінен Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде армян қазаларын және 1919 жылғы Жауапкершілік комиссиясының тұжырымдарын Нюрнберг Хартиясының 6-бабында адамзатқа қарсы қылмыстар терминін қолдануды дәлелдеу үшін қолданды, бұл өз кезегінде БҰҰ-ның геноцид туралы конвенциясын қайта қараудың негізі болды. Рухашянкико және Уитакер баяндамаларына қатысты дауларды ескере отырып, Аведиан БҰҰ ТМКК баяндамасы кемсітушіліктерді болдырмау және азшылықтарды қорғау жөніндегі барлық комиссияға, соның ішінде Никоде Рухашянкико мен Бен Уитакерге (саясатшы) беймәлім болған және тиісті баяндамашылардың дәлелдерін негіздеуде өте маңызды ресурс болуы мүмкін деп атап өтті.

The Commission's objectives and powers were conferred as follows: It should investigate and record the evidence of war crimes, identifying where possible the individuals responsible. It should report to the Governments concerned cases in which it appeared that adequate evidence might be expected to be forthcoming. One of the Commission's main tasks was to carefully collect evidence of war crimes for the arrest and fair trial of alleged Axis war criminals. After the war, Centers of Documentation of Nazi War Crimes were established throughout Germany to support its research and activities. However, the Commission had no power to prosecute criminals by itself. It merely reported back to the government members of the UN. These governments then could convene tribunals, such as the Nuremberg International Military Tribunal and the International Military Tribunal for the Far East. The Commission was headed by Cecil Hurst from 1943 to 1945, then by Lord Wright until 1948 before being dissolved in 1949. According to British academic Dan Plesch, Adolf Hitler was put on the UNWCC's first list of war criminals in December 1944, after determining that Hitler could be held criminally responsible for the acts of the Nazis in occupied countries. By March 1945, a month before Hitler's death, "the commission had endorsed at least seven separate indictments against him for war crimes." Vahagn Avedian states that the designation of the subsequent report as "restricted" might explain why it is relatively unknown in the literature and has been overlooked in many relevant discussions about e. g. Crimes Against Humanity, the UN Genocide Convention and their applicability on historical cases. One such highly debated case is the Armenian Genocide, both within the scholarly and the political communities, but also in regard to the conducted UN Genocide studies: the 1973 Ruhashyankiko Report and the 1985 Whitaker Report. The UNWCC report dedicated an entire chapter to the historical background of the term "Crimes Against Humanity", a new indictment beside the existing "Crimes Against Peace" and "War Crime ". The seven page historical background used mainly the Armenian massacres during World War I and the findings of the 1919 Commission of Responsibilities to substantiate the usage of the term Crimes Against Humanity as a precedent for the Nuremberg Charter's Article 6, in turn being the basis for the impending review of the UN Genocide Convention. Considering the controversies surrounding both the Ruhashyankiko Report and the Whitaker Report, in which the Armenian case played a pivotal role, Avedian notes that the UNWCC Report were seemingly unknown to the entire Sub Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities, including Nicodème Ruhashyankiko and Ben Whitaker (politician) and could have been a highly significant resource in justifying respective Rapporteur's arguments.