Кіріспе
Кеңес судьясы және заңгер генерал-майор Иона Тимофеевич Никитченко (Иона Тимофеевич Никитченко; 28 маусым 1895 – 22 сәуір 1967) – Кеңес Одағының Жоғарғы сотында қызмет еткен орыс судьясы. Кейін ол Нюрнбергтік сот процесінде Кеңес Одағының судьясы ретінде Халықаралық әскери трибуналда жұмыс істеді.
Major General Iona Timofeevich Nikitchenko (Russian: Иона Тимофеевич Никитченко; June 28, 1895 – April 22, 1967) was a Russian judge who served on the Supreme Court of the Soviet Union. He later served on the International Military Tribunal during the Nuremberg trials as a judge for the Soviet Union.
Ерте өмір және мансап
Иона Тузлуков кентінде (қазіргі Ростов облысы) шаруа отбасында дүниеге келген. Ол жергілікті ауыл шаруашылығы институтында оқыды және 1916 жылдан бастап большевик болды. Оның сот тәжірибесі 1920 жылдың мамыр айында Азамат соғысы кезінде Семиречье армия тобының әскери сотының төрағасының орынбасары болып тағайындалғаннан бастау алды. Ресей Азамат соғысы барысында Орталық Азия майданында қатысты. 1924 жылы Мәскеу әскери округінің әскери сотының алқа мүшесі болып тағайындалды. Кеңес Одағы Жоғарғы Сотының Әскери алқасы төрағасының орынбасары ретінде Никиченко 1936-1938 жылдардағы Ұлы тазалау кезінде Иосиф Сталиннің ең танымал сот процестерінің бірнешеуіне төрағалық етті және есімдерін атасақ, Лев Каменев пен Григорий Зиновьевті соттады.
Нюрнберг сынақтары
Никиченко Лондон хартасының үш негізгі авторының бірі болды. Ол сондай-ақ Нюрнберг процесінде Кеңес Одағының судьясы болды және Берлиндегі сессияның төрағасы болды. Никиченконың алдын ала құрастырылған көзқарасы басынан-ақ байқалды. Трибунал отырысқа жиналмас бұрын Никиченко соттарды Кеңес тарапынан қарастырылғанын түсіндірді: "Біз мұнда бұдан бұрын сотталған және Мәскеу мен Қырым [Ялта] декларацияларында [Одақтас] үкімет басшылары жариялаған бас соғыс қылмыскерлерімен айналысамыз. Мақсат – қылмыс үшін жылдам және әділ жазаны қамтамасыз ету". Никиченко Хьяльмар Шахт, Франц фон Папен және Ханс Фрицшенің ақталуына қарсы дауыс берді; сондай-ақ ол Рудольф Гесске өлім жазасы тағайындалуын қалады, бірақ трибунал оны өмір бойына түрмеге кесті. Никиченко сот процесі алдында: "Егер судья бейтарап болуға тиіс болса, бұл қажетсіз кешігулерге ғана әкеледі" деді. Никиченко Рейх кабинетіне, Германия Бас штабына және Вермахттың Оберкомандосына қатысты көпшілік шешімдерді де дұрыс емес деп тапты. Бұрын ешқашан қарсы пікір жазбаған Никиченкоға, мұндай пікірдің формасы белгісіз болғандықтан, оны жазуға судья Норман Биркетт көмектесті. Никиченко тым кешірімді келісімге келуден қорқып, соңғы мәжілісте Гесс ісін қайта қарап, оның өмір бойына бас бостандығынан айырылуына дауыс берді, Гесс жазаның жеңіл деңгейімен құтылу мүмкіндігі болмауы үшін.
Кейінгі мансап
1946 жылдың наурыз айында Никиченко КСРО Жоғарғы Сотының мүшесі болып қайта сайланды және 1949 жылдың шілдесіне дейін осы органның төрағасының орынбасары болып жұмыс істеді. 1949 жылдың тамызынан 1951 жылдың қыркүйегіне дейін Әділет министрлігінің желілік су көлігі кемелері бөлімінің бастығы болды. 1951 жылы зейнетке шықты. Иона Никиченко 1967 жылы қайтыс болды және Мәскеудегі Введенское бейіштерінде жерленді.