Кіріспе

Кубалық-америкалық жазушы Дайна Чавиано (daˈina tʃaˈβjano) (1957 жылы 19 ақпанда, Гавана) - француз және астуриялық тектес кубалық-америкалық жазушы. Ол 1991 жылдан бері АҚШ-та тұрады. Ол испан тіліндегі ең маңызды үш әйел фантастика және ғылыми фантастика жазушыларының бірі болып саналады, Анжелика Городишермен (Аргентина) және Элия Барсело (Испания) бірге, Иберо-Америкада ғылыми фантастиканың "аялдар үштігі" деп аталады. Кубада ол бірнеше ғылыми фантастика және фантастика кітаптарын жариялады, бұл Куба әдебиетіндегі жанрлардағы ең танымал және ең көп сатылған авторға айналды.

Өмірбаян

Ол Гаванада дүниеге келді, төрт баланың ең үлкені, әкесі экономист, ал анасы екі докторлық диссертациямен. Д.: бірі Философия және әдебиет, екіншісі Психология. Университет оқуын бастағаннан кейін, ол 1979 жылы Кубада ұйымдастырылған алғашқы ғылыми фантастика байқауында өзінің Los mundos que amo (Мен жақсы көретін әлемдер) атты қысқа әңгімелер жинағымен жеңімпаз атанды. Кітап жарық көргеннен кейін (1980), негізгі әңгіме 1982 жылы фотороман ретінде бейімделіп, 3 айда 200 000 дана сатылды, бұл оның автор ретінде танымалдылығын бастаған бұрын-соңды болмаған факт. Сюжеттің қысқа әңгімедегі және оның фотоновелліндегі нұсқасы "редакциялық құбылыс" деп саналады, ол "революциялық мәдениеттің басқарушы институттарының әдеби салада 1960 жылы таңбалаған иерархиялық құрылымдарына күмән келтірді". Бұл рекордты сатылым "ғылыми-фантастикалық жанрды кіші жанр деп санайтын редакциялық логикамен бұзылды". 1991 жылы Кубадан кетіп, АҚШ-та тұрып, аудармашы, мақала жазушы және редактор болып жұмыс істеді. 1998 жылы ол "El hombre, la hembra y el hambre" романы үшін Испаниядағы ең үздік роман үшін Azorín сыйлығын алған кезде халықаралық танылуға ие болды. Бұл шығарма оның "Хавананың құпия жағы" сериясының бір бөлігі болып табылады, сонымен бірге "Casa de juegos", "Gata encerrada" және "La isla de los amores infinitos" (Мәңгілік махаббат аралы, Riverhead Books, 2008). Сериал "оның ұрпағының ең бірізді романдар жобасы, Куба халқының әлеуметтік психологиясы мен рухани өзгерістерін түсіну үшін қажет. Мәңгілік махаббат аралы 26 тілде жарық көрді, бұл оны барлық уақыттағы ең көп аударылған Куба романы етіп отыр. 2007 жылы роман испан тіліндегі ең жақсы кітап санатында Флорида кітап сыйлығының алтын медалімен марапатталды. 2004 жылы АҚШ-та өткен 25-ші Халықаралық көркем өнер конференциясында (ICFA) құрметті қонақ болды. Бұл іспан тіліндегі жазушыға берілген алғашқы құрмет еді. 2014 жылдың қарашасында ол Табаскодағы (Мексика) Университет кітап жәрмеңкесі кезінде құрметті қонақ болды, онда ол өнерді, адам құқықтарын және мәдени әртүрлілікті насихаттаған Малиналли ұлттық сыйлығын алды, ол сол кезге дейін тек мексикалық мәдениет пен қоғамның тұлғаларын алды. Бұл халықаралық тұлғаға берілген алғашқы сыйлық болды. Оның "Extraños Testimonios" атты қысқа әңгімелер жинағы 2017 жылы жарық көрді. Бір сұхбатында Шавиано бұл шығарманың жанрын "Кариб теңізі готикасы" деп атады, өйткені ол "тропикалық және күндізгі ортада, әсіресе Кариб теңізі аймағында, қорқынышты, ақымақтық, эротикалық элементтер мен белгілі бір мөлшерде юморды біріктіреді". 2019 жылы оның тарихи триллері Los Hijos de la Diosa Huracán Grijalbo, Penguin Random House-тің испандық баспасында жарық көрді. Он жылдан астам зерттеу жұмыстарын талап еткен роман, Кариб теңізіндегі негізгі жергілікті мәдениеттің мұрасына құрмет көрсетіп, таинолар әлемін қайта құруда және құтқарып жатыр. Романдағы таино мифологиясының маңызы, әсіресе олардың үш басты құдайларының символикасы: Атабей, Гуабансекс және Игуанабоина. 2020 жылы роман Флориданың кітап сыйлығы 2019 байқауында испан тіліндегі ең жақсы кітап санатында алтын медальмен марапатталды, бұл Чавианоны осы санатта екі рет марапатталған жалғыз жазушы етті. Оның 2021 жылы Колумбияда жарық көрген "Аждаһалар елі" (País de Dragones) әлемнің кез келген жерінде испан тілінде жарық көрген балалар мен жастарға арналған ең жақсы кітаптарға берілген "Los Mejores de Banco del Libro" сыйлығын жеңіп алды. Чавиано бірнеше университеттер мен колледждерде қонақ оқытушы және қонақ автор болды, мысалы Денисон университеті (2007), Флорида халықаралық университеті (2014), Майами Дейд колледжі (2016) және Солтүстік Джорджия университеті (2017). Ол Кубалық актер Сесар Эвораның туысы.

Әдебиетке әсері

Оның әдеби әсерлері негізінен кельт әлемінен, әртүрлі мифологиялардан және ежелгі халықтардың негізгі эпостарынан туындайды. Бұл дереккөздердің арасында Артурий циклін, грек, рим, мысыр, Колумбқа дейінгі және афро-кубалық аңыздарды, ал адамзат тарихының алғашқы эпостарын, мысалы, Гилгамеш эпосы, Махабхарата, Попол Ву, Одиссея және басқа да ұқсас шығармаларды табуға болады. Автор өзінің Куба әдебиетімен еш байланысы жоқ екенін айтады. Латын Америкасымен оның байланысы тек Колумбқа дейінгі мифологиямен ғана байланысты. Англосаксон әдебиеттеріне деген құштарлығы соншалықты күшті болды, ол университетке түскенде, ағылшын әдебиетін негізгі мамандыққа айналдырды, сондықтан ол осы авторлардың көбін түпнұсқа тілінде оқи алды. 2003: "Бұлақтандыру" (қысқа әңгіме, аударма. Хуан Карлос Толедано), Андреа Л. Белл мен Йоланда Молина Гавилан (eds), Cosmos Latinos: Латын Америкасы мен Испанияның ғылыми фантастика антологиясы, Коннектикут: Веслиан университетінің баспасы.

Сыйлықтар мен марапаттар

2022: "Аждаһалар елі" үшін "Басқа кітаптар" байқауының жеңімпазы (Венесуэла). 2020: Халықаралық латын кітап сыйлығының екі номинациясында (Ең үздік танымал көркем әдебиет және ең жақсы оқиғалы роман немесе драма) бірінші орын, Los hijos de la Diosa Huracán үшін. 2020: Флорида кітап сыйлығының алтын жүлдегері, "Los hijos de la Diosa Huracán" кітабы үшін ең үздік испан тіліндегі кітап (АҚШ). 2017: 12-ші Солтүстік Америка ғылыми фантастика конвенциясының құрметті қонағы (Сан-Хуан, Пуэрто-Рико). 2014: Малиналли ұлттық сыйлығы 2014 өнерді, адам құқықтарын және мәдени әртүрлілікті насихаттағаны үшін (Мексика). 2014: Табаско университетінің кітап жәрмеңкесі (Мексика) құрмет қонағы. 2010: Халықаралық Дублин әдеби сыйлығы IMPAC ұзақ тізімі "Мәңгілік махаббат аралы" үшін. 2008: "Мәңгілік махаббат аралы" (L'île des amours éternelles) романы үшін Prix Relay du Roman d'Évasion (Франция) финалисі. 2007: Флорида кітап сыйлығының алтын жүлдегері, 2006 жылы Ла Исла де лос аморс инфинитос (Мәңгілік махаббат аралы) үшін ең жақсы испан тіліндегі кітап (АҚШ) үшін. 2004: Халықаралық фантастикалық өнер қауымдастығының 25-ші конференциясында құрметті қонақ, Форт-Лодердейл (АҚШ). 2003: Голиардос Фантазия Халықаралық сыйлығы (Мексика), "Fábulas de una abuela extraterrestre" үшін. 1998: "El hombre, la hembra y el hambre" романы үшін "Azorín" сыйлығы (Испания). 1990: Берлиндегі (Германия) Өнер академиясының Анна Сегерс сыйлығы, "Fábulas de una abuela extraterrestre" үшін. 1989: "La Edad de Oro" (Алтын ғасыр) Балалар мен жастардың әдебиеті бойынша ұлттық сыйлық (Куба), País de dragones үшін. 1988: "13 de marzo", "La anunciación" үшін ең жақсы әдеби фильм сценарийі (Куба). 1979: "Los mundos que amo" үшін ең үздік ғылыми-фантастикалық кітап үшін Дэвид ұлттық сыйлығы (Куба).