Кіріспе

Кармен Лафорет (Барселона, 6 қыркүйек 1921 жыл – Мадрид, 28 ақпан 2004 жыл) – испандық автор, испандық азамат соғысынан кейінгі кезеңде шығармалар жазған. Еуропаның көрнекті жазушысы, оның туындылары экзистенциалистік әдебиет мектебіне үлес қосты. Оның тұңғыш романы «Nada» Камило Хосе Селаның «La familia de Pascual Duarte» романымен бастаған испандық «тремендизмо» әдеби стилін дамытты. 1944 жылы «Надаль» сыйлығына ие болды.

Өмірбаян

Лафорет Испанияның Барселона қаласында дүниеге келді, бірақ 2 жасында отбасымен бірге Канар аралдарына көшіп барды. 12 жасында анасынан айырылды, ал әкесі кейіннен Лафорет пен оның бауырлары ұнатпаған әйелге үйленді (оның әдебиетінің көп бөлігінде бейнеленген жағымсыз тәжірибелер). 1939 жылы 18 жасында Лафорет Барселонаға кетіп, Барселона университетінде философия оқыды. 1942 жылы Мадридке кетіп, Универсидад Комплутенседе заң оқыды. Екінші курста ол сабақтан бас тартып, өзін жазуға толық арнады, ал 1944 жылдың қаңтар мен қыркүйегі аралығында өзінің алғашқы романын жазды – «Нада». Бұл роман басылымның алғашқы жылында (1945 жылы) «Редакция Дестиноның» Надаль сыйлығын жеңіп алды. «Нада» – қыздардың жасөспірімдік дамуы туралы роман, ол 20 ғасырдағы испан әдебиетінің классигі болып саналады. Лафорет сыншылармен өте сенімсіз қарым-қатынас жасады, әсіресе ол өзінің алғашқы романының ерекше сыншылардың мақтауына лайық бола алмады. Дегенмен ол барлығы бес роман жариялады: 1952 жылы жарық көрген «La Isla y los demonios», бұл негізінен «Нада» романының преквелін құрайды; 1955 жылы «La mujer nueva», оның католиктік сенімін қайта ашуға итермелеген және Premio Menorca сыйлығын алған; 1963 жылы «La insolación», «Tres pasos fuera del tiempo» трилогиясының алғашқы бөлігі; және соңында 2004 жылдың мамыр айында жарық көрген «Al volver la esquina» психологиялық романы. 1965 жылы АҚШ-қа Мемлекеттік департаменттің қонағы ретінде барғаннан кейін Лафорет 1967 жылы өзінің саяхат жазбаларын «Parelelo 35» деп атады. 2003 жылы жарық көрген «Puedo contar contigo» атты хаттар жинағында оның испан жазушысы және АҚШ тұрғыны Рамон Дж. Сендермен болған достығы жарияланды. Сондай-ақ ол көптеген қысқа әңгімелер жазды, олардың көпшілігі 1952 жылы «La muerta» жинағында, ал новеллалар 1954 жылы «La llamada» жинағында жарияланды. Тағы төрт әңгіме – «El infierno», «Recién casados», «El alivio» және «El secreto de la gata» – тиісінше «Ínsula» (1944 және 1952), «Destino» (1953 жылғы маусым) және «Bazar» (1952 жылғы наурыз) журналдарында жарияланды. 1987 жылы ол Джорджтаун университетінде әдебиет мамандығы бойынша аспирантураны бастады. Өмірінің соңғы жылдары Лафорет Альцгеймер ауруынан зардап шекті, ақырында сөйлеу қабілетін жоғалтты. Ол 2004 жылдың 28 ақпанында Мадридте қайтыс болды. Оның ең табысты романы «Нада» үздіксіз басылып келеді. 2003 жылы жарық көрген «Puedo contar contigo» – Израиль Ролон Барада редакциялаған Рамон Дж. Сендермен хат алмасуының таңдамасы, сондай-ақ 1955 жылғы «La mujer nueva» романының сол редактордың прологымен қайта басылуы, оның туындыларына деген қызығушылықты қайта жандандырды, бұл 2007 жылы Эдит Гроссманның «Нада» романының ағылшын тіліне аударылуымен күшейді. 2007 жылдың ақпан айында оның қайтыс болғандығының үшінші жылдығына орай «Меноскуарто» баспасы алғаш рет оның барлық әңгімелерінің жинағын, оның ішінде бұрын жарық көрмеген бес әңгімені жариялады. 2009 жылы Кристина Церезалес анасы туралы екінші кітабын жариялады – «Música Blanca» («Destino»).

Құрметтеулер

2010 жылы оның есімімен мектеп Викальваро (Мадрид) ауданындағы Вальдеррибас шағын ауданында салынды. 2011 жылы ол, қаза болғаннан кейін, Гран-Канария аралдық кеңесі (Cabildo Insular de Gran Canaria) сыйлаған өнер саласындағы Can de Plata сыйлығымен марапатталды. Оның есімімен Эстепона (Малага), Агуас Вивас (Гвадалахара) шағын ауданында, Маджадахонда, Торрехон-де-Ардос және Сото-дель-Хенарес (Мадрид) шағын ауданында көшелер аталды. Гран-Канария аралындағы Лас-Пальмас және Сан-Бартоломе-де-Тирьяна қалаларындағы бірнеше көше де Кармен Лафорет есімімен аталады. 2004 жылы жазушы Нурия Амат басқаруымен Кармен Лафоретқа арналған өмірбаяндық очерктер сериясы жарық көрді. 2014 жылы Нью-Йорктегі (АҚШ) Сервантес институты оның «Нада» кітабы жарық көргеніне жетпіс жыл толуына арналған мәдени шаралардың бірінде авторды құрметпен еске алды. Барселонадағы бір алаңға оның есімі берілді: Пласа де Кармен Лафорет. Алаңда каталон тілінде: "Кармен Лафорет (Барселона 1921 Мадрид 2004) Escriptora Va néixer en aquesta casa, font d'inspiració de la seva primera novel·la Nada" деген мәтін жазылған. Бұл: "Кармен Лафорет (Барселона 1921 Мадрид 2004) Жазушы. Оның алғашқы романы «Нада» үшін шабыттанған осы үйде дүниеге келді".

Мұра

Лафорет 2004 жылғы 28 ақпанда қайтыс болғаннан бері, сыншылардың назары оның аз танымал туындыларына (негізінен, «Нададан» кейін жарияланған барлық еңбектеріне) қайта ауды, бірақ Лафорет есімі айтылғанда, көпшілік әрқашан «Наданы» еске алады, бұл туралы испан тіліндегі «Después de Nada, nada» немесе «Нададан кейін ештеңе» деген сөз тіркесі куәлік етеді. 100 жылдығында Лафорет Google Doodle арқылы құрметпен еске алынды.