Кіріспе

Испан жазушысы, ақыны және романисі Хуан Гойтисоло Гей (6 қаңтар 1931 – 4 маусым 2017) – испан ақыны, эссеші және романисі. 1997 жылдан бастап 2017 жылы қайтыс болғанға дейін Маракеште тұрды. 21-ші ғасырдың басында Испанияның ең көрнекті жазушысы деп есептелді, бірақ ол 1950-ші жылдардан бері шетелде өмір сүрді. 2014 жылдың 24 қарашасында оған испан тіліндегі әдебиет әлемінің ең жоғары наградасы – Сервантес сыйлығы табысталды.

Өмірбаян

Хуан Гойтисоло жоғарғы топтағы отбасында дүниеге келді. Ол бұл деңгейдегі мәртебе, сондай-ақ оның әкесінің әкесінің қатыгездігі және әкесінің әкесінің қисыны (ескі отбасы хаттары мен құжаттарды оқығанда анықталған) жастығында Коммунистік партияға қосылуының басты себебі болғанын айтты. Оның әкесі Испания Азамат соғысы кезінде Республикалық үкімет тарапынан тұтқындалды, ал анасы Хулия Гей 1938 жылы Барселонаға жасалған франкистердің алғашқы әуе шабуылында қаза тапты. Азамат соғысынан кейін ол Барселонадағы иезуит мектебінде оқыды, онда ол жасөспірім шағында көркем әдебиет жазуды бастады. Кейін Мадрид және Барселона университеттерінің құқық факультеттеріне оқуға түсті, бірақ диплом алмай қалды.

Мансап

Заңгерлік білімін алғаннан кейін Гойтисоло 1954 жылы өзінің алғашқы романы – «Жас қатылдарды» жариялады. 1956 жылы Матаро қаласында алты айлық әскери қызметтен өтті, бұл оның алғашқы әңгімелеріне шабыттандырды. Франсиско Франкоға деген терең қарсылығы оны сол жылы Парижде сүргінге жіберді, онда ол Галлимар баспасы үшін оқырман болып жұмыс істеді. 1960 жылдардың басында ол Гай Дебормен дос болды. 1969 жылдан 1975 жылға дейін Калифорния, Бостон және Нью-Йорк университеттерінде әдебиет профессоры қызметін атқарды. Ол өзінің бұрынғы романдарының реализмінен бас тартып, «Үлгілер» (1966), «Граф Хулиан» (1970) және «Жерсіз Хуан» (1975) атты туындыларын жариялады. Профессорлық қызметін атқару кезеңінде ол Хосе Мария Бланко Уайттың еңбектерінің испан тіліне аудармасын жасады, ол Франколық Испанияға сын ретінде жарияланды. Барлық туындылары сияқты, бұл да Франконың өлімінен кейін ғана Испанияда рұхсат алды. 2012 жылы Гойтисоло роман жазуды аяқтағанын мәлімдеді, оған жазуға қосымша ештеңе жоқ екенін және үнсіздік сақтаған дұрыс екенін айтты. Дегенмен, ол эсселер мен кейбір өлеңдерді жариялауын жалғастырды. «Граф Хулиан» (1970, 1971, 1974) Испания тарихындағы ең ірі сатқын ретінде қарастырылатын Сеута графы Хулианның жағына шығып, ашық наразылық білдіреді. Гойтисолоның өзінің айтуынша, ол «испан мифологиясының, католицизмі мен ұлтшылдығының құлауын, дәстүрлі Испанияға қарсы әдеби шабуылды» көзге елестетеді. Ол өзін «араб шапқыншылығына есік ашқан ұлы сатқын» деп таниды. Бұл романның баяндаушысы, Солтүстік Африкада сүргінге жіберілген адам, өзінің сүйікті Испаниясына ашуланып, аңызға айналған граф Хулианмен терең байланыс орнатады және болашақ шабуыл кезінде испандықтардың негізгі құндылықтары мен мифтері толығымен жойылатындығын армандайды.

Отбасы

Гойтисоло 1950 жылдары Парижде танысқан баспагер, романист және сценарист есіммен үйленген. Ланге Эммануэль Берль мен философ Анри Бергсонмен туыс болған. Гойтисоло мен Лангенің қарым-қатынасы ашық болды, ол еркектермен де қарым-қатынас жасаған, бірақ "тек Моникке ғана сүйінген". Олар 1978 жылы үйленді және ол 1996 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Оның қайтысынан кейін, олардың бір кезде бірге тұрған Париж пәтеріне қабір сияқты қарағанын айтқан. 1997 жылы Маракешке көшіп, 2017 жылы онда қайтыс болды. Оның ағалары Хосе Агустин Гойтисоло (1928–1999) және Луис Гойтисоло (1935) да жазушылар болған.

Эсселер

Романның проблемалары (1959). Әдебиет. Фургон де Кола (1967). Испания және испандықтар (1979). Тарих және саясат. Саррасинас хроникасы (1982). Әдебиет. Диссиденция (1996). Әдебиет. Де ла Чека а ла Мека. Ислам әлеміне жақындау (1997). Cogitus interruptus (1999). Өмір салықтары (2000). Сами Наирмен бірге. Соғыс ландшафтары: Сараеводан Чечняға дейін (2000). El Lucernario: Мануэль Азаняның сын тұрғысынан бағалау құмарлығы (2004).