Кіріспе

Испан романшысы (1939–2003)

Мануэль Васкес Монталбан (14 маусым 1939 – 18 қазан 2003) – Барселонадан шыққан өнімді испан жазушысы: журналист, романшы, ақын, эссеші, антология жасаушы, кіріспе жазушы, юморист, сыншы және саяси тұтқын болған, сондай-ақ гастроном және «Барселона» футбол клубының жанкүйері.

Өмірбаян

Васкес Монтальбан 1939 жылғы 14 маусымда Барселонада дүниеге келген. Оның ата-анасы тууын 27 шілдеге дейін тіркемеген; көптеген дереккөздер 27 шілде немесе 14 шілде күнін оның туған күні деп көрсетеді. Барселона автономиялық университетінде философияны оқыды, сондай-ақ Каталонияның Біріккен социалистік партиясының мүшесі болды. 1962 жылы шахтерлер ереуіліне қатысқандығы үшін 18 ай түрмеде отырды. 1967 жылы өлең жаза бастады. Ол Хосе Мария Кастелеттің "Новисимос" тобының мүшесі. Оның 1986 жылға дейінгі поэзиялық туындылары "Memoria y deseo" ("Естелік және құштарлық") жинағында топтастырылған. Оның поэзиясына тән ерекшеліктер романдарында да кездеседі. "Los mares del Sur", "Пепе Карвальо" сериясының бір бөлігі, 1979 жылы "Planeta" сыйлығын жеңіп алып, жазушыға және ойдан шығарылған детективке даңқ әкелді, кейін ол фильмдерде, телесериалдарда және комикстерде бейнеленді. 1988 жылы ол "Escenas de la Literatura Universal y Retratos de Grandes Autores" ("Әлем әдебиетінен көріністер және ұлы авторлардың портреттері") атты балалар кітабын жазып, шығарды, оны Вилли Глассауэр суреттеді және "Círculo de Lectores" баспасы жариялады. Бұл балалар кітабында Рамон дель Валье-Инклан, Габриэль Гарсия Маркес, Герман Гессе, Агата Кристи, Федерико Гарсия Лорка, Уильям Шекспир, Самуэль Беккет, Гюнтер Грасс, Маргарита Дюрас, Мигель де Сервантес, Элиас Канетти, Иоганн Вольфганг фон Гёте, Альбер Камю, Джонатан Свифт, Вирджиния Вульф, Франц Кафка, Дорис Лессинг, Владимир Набоков, Хорхе Луис Борхес, Джеймс Джойс, Жан-Поль Сартр, Томас Манн, Уильям Фолкнер және Эрнест Хемингуэй сияқты тұлғалардың суреттерімен бірге қызықты фактілер, деректер және ақпараттар келтірілген. Басқа да прозалық туындыларына ұлттық проза сыйлығының иегері болған "Galíndez" (1991), "El estrangulador" ("Жағаушы") (1994) және "Erec y Enide" ("Эрек және Эниде") (2002) кіретін шығармалар жатады. 1992 жылы ол "Autobiografía del general Franco" атты кітабын шығарды, ол 1994 жылы халықаралық "Premio Internacional de Literatura Ennio Flaiano" сыйлығымен марапатталды. Сонымен қатар, ол каталон тілінде әдеби емес туындылар жазды, атап айтқанда "L'art del menjar a Catalunya" (1977). Ол көп жылдар бойы Мадридтегі "El País" газетіне мақалалар жазды. 1974 жылы ол Сальвадор Далидің "Etre Dieu" ("Құдай болу") опералық поэмасының либреттосын француз авангардист композиторы Игорь Вахевичтің музыкасына жазды. Ол Австралиядағы лекциялық сапарынан отанына қайтып келе жатқанда Таиландтағы Бангкок қаласында қайтыс болды. Оның соңғы кітабы "La aznaridad" өлімінен кейін жарық көрді.

Гастроном

Васкес Монталбан сонымен қатар тамақ шебері болған. Пепе Карвалхо сериясының барлық романдарында гастрономиялық сілтемелерді кездестіруге болады, оларға Карвалхоның «Лос-пажарос де Бангкок» романында дайындаған «rice tagliatelle fideuà» сияқты бірнеше рецепттер кіреді. Ол «Гурмандарға қарсы» (Contra los Gourmets) еңбегінде гастрономия әлеміне бастау, білімділік және қарапайымдықпен өзінің барлық гастрономиялық білімін көрсетеді. «Гурмандарға қарсы» еңбегі негізінен испан асханасына арналған, бірақ халықаралық, дәстүрлі және жаңа асхананы да қамтиды. Ол сондай-ақ «дені сау тағамдар» және «жеңіл өнімдер» сияқты тамақтану трендтерін де қарастырады. Монталбанның басқа гастрономиялық еңбектері: «L'art del menjar a Catalunya» (Каталония асханасы), «Recetas inmorales» (Әдепсіз рецепттер) және «Reflexiones de Robinsón ante un bacalao».