Savoia-Marchetti S.73

Кіріспе

Savoia Marchetti S.73 - 1930 және 1940 жылдары ұшқан итальяндық үш қозғалтқышты авиалайнер. Ұшақ 1935 жылы 48 дананы шығарып, қызметте болды. Олардың төртеуі Бельгияға SABENA үшін экспортталды, ал тағы жетіні SABCA өндірді. Негізгі клиент итальяндық "Ала Литория" әуе компаниясы болды.

Жобалау және әзірлеу

Ұшақ тек төрт айда жасалды, S.55 қанатының көмегімен, әдеттегіден әлдеқайда көп фюзеляжмен біріктірілді. SM.81 Pipistrello) бомбалаушы нұсқасымен қатар әзірленген S.73 прототипі алғаш рет 1934 жылы 4 маусымда Камериден ұшты, Адриано Бакула сынақ ұшқышы болды. Оның прототипі орталық қозғалтқышта төрт бұрандалы ағаш винтпен, әр қанатты қозғалтқышта екі бұрандалы ағаш винтпен жабдықталған. Кейіннен барлық ұшақтарда үш металл винтілер орнатылды. S.73 аралас конструкциялы (желіден жасалған сүйек пен фюзеляж үшін ағаш пен матамен жабылған, үш тірек қанаты үшін ағаш) моноплан болды. Екі генератор болды, олардың бірі фюзеляждың екі жағында орналасқан; батареялар 24 В және 90 А болды. Ұшқыш пен қосалқы ұшқыш радиооператор мен механикке арналған бөлмесі бар жабық ұшқыш кабинасында бір-біріне жақын отырды. Жолаушылар кабинасында екі қатарда 18 жолаушы орналасатын. Оның сегіз металл отын резервуары бар, барлығы қанатта, жалпы сыйымдылығы 560 м3 болды. Прототипте француздық Gnome Rhône 9Kfr Mistral қозғалтқыштары болды, бірақ басқа ұшақтарда Piaggio Stella P. X, Wright R 1820, Walter Pegasus III MR2V, Alfa Romeo 125 немесе Alfa Romeo 126 болды. Ол кішкентай әуежайлардан пайдалануға болатын, сенімді басқаруға ие және өте қымбат емес еді. Wright R 1820 қозғалтқышымен S.73 ұшағының ұшу жылдамдығы - 0,7 км/сағ. AR.126 ұшағымен S.73 ұшағының ең жоғары жылдамдығы - 0,7 км/с, ұшақтың ұшақпен ұшу аралығы - 0,7 км/с және ең жоғары ұшақпен ұшу аралығы - 0,7 км/с болды. SABCA лицензиясы бойынша шығарылған ұшақтарда Gnome Rhône 14K Mistral Major қозғалтқыштары болды , бұл S.79s немесе CANT Z.1018 соңғы модельдерімен салыстыруға болады. S.73 ұшағының ұшу сынақ бағдарламасы ерекше емес, Регия Аэронавтика ұсынған бірнеше өзгерістермен. Ұшуға оңай, қатты, және жерде оңай жұмыс істеді, оның ішінде қуатсыз және алдыңғы шеттік тақташалардың жоқтығына қарамастан, опасыз жерлердегі қысқа әуеайлақтардан ұша алатын қабілеті болды. Оның аралас конструкциясы мен тұрақты қону тетігі оның негізгі кемшіліктері болды, ал АҚШ пен Германиядағы қазіргі заманғы ұшақтар қайталанатын астындағы конструкциялы металл конструкциялы болды. Олардың кейбіреулері жақсырақ жұмыс істеді, бірақ S.73 бірнеше жыл бойы бәсекеге қабілетті болды.

The aircraft was developed in only four months, thanks to the use of the S.55 wing, combined with a much more conventional fuselage. Developed in parallel with a bomber version (the SM.81 Pipistrello) the prototype S.73 first flew on 4 June 1934 from Cameri, with Adriano Bacula as test pilot. The prototype had a four blade wooden propeller on the central engine, and two blade wooden propellers on each wing engine. Later all aircraft were fitted with three blade metal propellers. The S.73 was a mixed construction (a skeleton of steel covered by wood and fabric for the fuselage, wood for the three spar wing) monoplane with a braced tailplane and fixed undercarriage. There were two generators, one in each side of the fuselage; the batteries were 24 V and were rated at 90 A. The pilot and co pilot were seated side by side in an enclosed cockpit, with a compartment for a radio operator and a mechanic. A passenger compartment could house 18 passengers in two rows. It had eight metallic fuel tanks, all in the wings, with a total capacity of The prototype had French Gnome Rhône 9Kfr Mistral engines, but further aircraft had Piaggio Stella P. X, Wright R 1820, Walter Pegasus III MR2V, Alfa Romeo 125 or Alfa Romeo 126, driving ground adjustable, three bladed, aluminium steel propellers. It could be used from small airports, had reliable handling and was not too costly. With the Wright R 1820 engine the S.73 had cruise/max speeds of , range, and ceiling. With the AR.126 the S.73 had a maximum speed of , range, and ceiling. The SABCA license produced aircraft had Gnome Rhône 14K Mistral Major engines for a total of , comparable to the last models of S.79s or the CANT Z.1018. The S.73 had an unremarkable flight test programme with few modifications recommended by the Regia Aeronautica. It was easy to fly, rugged, and easy to operate on the ground, including the ability to fly from short airfields in treacherous terrain, in spite of being under powered and the lack of leading edge slats. Its mixed construction and fixed landing gear were its main shortcomings, when contemporary aircraft in the US and Germany were of all metal construction with retractable undercarriages. Some of these had better performance, but the S.73 remained competitive for some years.

Пайдалану тарихы

S.73 ұшағының алғашқы операторы Бельгияның SABENA авиакомпаниясы болды, ол 1935 жылы Savoia Marchetti компаниясынан Gnome Rhône 9Kfr Mistral Major қуатымен жұмыс істейтін бес S.73 ұшағын сатып алып, оларды 1935 жылдың жазында Еуропалық бағыттарға енгізді. 1935 жылы екі ұшақ апатқа ұшырап, жоғалып кеткен. Гном Роне 14K Mistral Major қозғалтқыштарымен жабдықталған тағы жеті S.73 SABCA лицензиясы бойынша SABENA үшін 1936-1937 жылдары SABCA үшін салынған, бұл S.73 Бельгиядан Конгоға қызмет көрсетуде Fokker F. VII орнына пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл рейс 44 сағатты ұшып, төрт күнді (түнімен ұшып кетпеген) алды. S.73 ұшағының екінші операторы итальяндық Ala Littoria авиакомпаниясы болды, оған кем дегенде 21 үлгісі, оның ішінде Piaggio Stella X, Wright R 1820 және Alfa Romeo 126 RC.10 сияқты әртүрлі қозғалтқыштармен жабдықталған. Олар Еуропадағы және Италияның Африка империясындағы қызметтерде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде S.73 ескірген еді, бірақ кейбір ұшақтар Регия Аэронаутикада Әбісіния мен Испанияда қызмет етуге мәжбүр болды. Шығыс Африкада тоғыз S.73 әскери көлік ретінде пайдаланылды. Жаман әскери жағдайға байланысты, Британдық одақтастық күштерінің Аддис-Абебаны басып алу алдында болғандықтан, Италияның Шығыс Африканың вице-королі Аоста герцогы қалған үш S.73 эвакуациялануға бұйрық берді. Бірнеше күн дайындықтан кейін олар 1941 жылы 3 сәуірде Аддис-Абебадан 36 адаммен ұшып кетті. Олар Ливиядағы Куфраға ұшып баруды жоспарлады, өйткені фюзеляжда қосымша отын резервуарлары қажет болды. Үш ұшақ та шөл далаға қонып, бірақ Жеддада жанармай құйып, сапарын жалғастырды. Бірнеше күн бойы қиындықтар туып, құм дауылдары ауа сүзгілерін тығып тастағаннан кейін олар қайта ұшып кетті. Бастапқыда Бейрутқа тағы да қону жоспарланған еді, бірақ бұл арада Эрвин Роммель Бенгазиді жаулап алды, сондықтан бұл үш ұшақтың соңғы мақсаты болды. Екі ұшақ 10 сағат ұшып, ондағы адамдар отынның қосымша резервуарларынан түтіннен қаза тапқаннан кейін, Бенгазиге бір айдан астам уақыттан кейін қонды. Бельгияның жеті S.73 ұшағы 1940 жылы мамыр айында Ұлыбританияға ұшып келді. Олар Корольдік әуе күштерімен қызметте болды. 23 мамырда Мервиллде екі ұшақ Luftwaffe-ге ұшырап, жойылғаннан кейін SABENA өзінің тірі қалған ұшақтарына, соның ішінде бес S.73 ұшағына Бельгия Конгосына көшіруге дайындық ретінде Францияға көшуді бұйырды. Бельгия 28 мамырда берілгеннен кейін SABENA флоты Франция үкіметінің қарамағына берілді және француз материгі мен француз Солтүстік Африкасы арасындағы ұшқыштарды тасымалдауға пайдаланылды. 1940 жылы 22 маусымда Франция бас тартқаннан кейін, SABENA флотын, оның ішінде S.73 ұшақтарын Италия басып алды және Regia Aeronautica басқарады. Италияда әлі де S.73 ұшақтары 605 және 606 Squadriglie-ді жабдықтау үшін пайдаланылды. Төрт S.73 1943 жылы қарулы келісімге дейін сақталды, үшін одақтастар, біреуін осьті үкімет қолданды; бәрі соғыстың соңына дейін қызметтен шығарылды.

The first operator of the S.73 was the Belgian airline SABENA, which purchased five Gnome Rhône 9Kfr Mistral Major powered S.73s from Savoia Marchetti in 1935, introducing them on European routes in the summer of 1935. Two of these aircraft were lost in accidents in 1935. Seven more S.73s, powered by Gnome Rhône 14K Mistral Major engines, were built for SABENA under license by SABCA in 1936–1937, which allowed the S.73 to replace the Fokker F. VII on the service from Belgium to the Congo. This service took four days (with no overnight flying) with a flight time of 44 hours. The second operator of the S.73 was the Italian airline Ala Littoria, which received at least 21 examples, powered by a variety of engines, including the Piaggio Stella X, the Wright R 1820 and the Alfa Romeo 126 RC.10. They were used on services within Europe and to Italy's African empire. At the outbreak of World War II the S.73 was already obsolete, but some of the aircraft were pressed into service with the Regia Aeronautica for operations in Abyssinia and Spain. Nine S.73s were present in Eastern Africa and used as military transports. Owing to the poor military situation, with British Commonwealth forces on the brink of capturing Addis Ababa, the Duke of Aosta, the Viceroy of Italian East Africa, ordered the remaining three S.73s to be evacuated. After several days of preparation, they took off from Addis Ababa on 3 April 1941 with 36 men on board, planning to fly to Kufra in Libya, away, requiring additional fuel tanks in the fuselage. All three aircraft force landed in the desert, but refuelled at Jeddah, before resuming their journey. After several days of difficulties, including sand storms that clogged up the air filters, they took off again. Initially, it was planned to make another landing in Beirut but in the meantime Erwin Rommel had conquered Benghazi, so this was the final destination of the three aircraft. Two aircraft, after 10 hours of flying and the men inside almost killed by fumes of the fuel auxiliary tanks, landed at Benghazi, after and over a month of travel. Seven Belgian S.73s were flown to the United Kingdom in May 1940 and were pressed into service by the Royal Air Force, and, operated by the SABENA flight crews, were used to fly ammunition to the British Expeditionary Force in Northern France. After two were destroyed by the Luftwaffe at Merville on 23 May, SABENA ordered its surviving aircraft, including the five S.73s, to move to France in preparation for transfer to the Belgian Congo. After the surrender of Belgium on 28 May the SABENA fleet was placed at the disposal of the French government and used to ferry pilots between the French mainland and French North Africa. Following France's surrender on 22 June 1940, the SABENA fleet, including the S.73s, was seized by Italy and operated by the Regia Aeronautica. The S.73s still in Italy were used to equip 605 and 606 Squadriglie. Four S.73s survived until the 1943 armistice, three being used by the Allies and one by the pro Axis government; all had been taken out of service by the end of the war.