Кіріспе
Savoia Marchetti SM.79 Sparviero (Италиялық «Sparrowhawk» - қызылқарға) – Savoia Marchetti авиациялық компаниясы жасаған және өндірген үш қозғалтқышты итальяндық орташа бомбардировщик. Бұл – Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең танымал итальяндық ұшақ. SM.79 ұшағы 1930 жылдардың басында ағаш және металл конструкциялы, төмен қанатты моноплан ретінде әзірленген. Ол сегіз жолаушыны тасымалдайтын жылдам ұшақ жасау мақсатымен жобаланған, бірақ ол тез арада Италия үкіметінің назарын өзіне аударды. 1934 жылдың 28 қыркүйегінде алғашқы ұшуын жасаған үлгілер 1937 және 1939 жылдар аралығында 26 түрлі әлемдік рекордты орнатты, соның арқасында біраз уақыт бойы әлемдегі ең жылдам орташа бомбардировщик атанды. Осылайша, SM.79 фашистік Италияда ұлттық мақтан тұтатын нәрсе ретінде қарастырылды, үкіметтік қолдауға ие болды және көбінесе мемлекеттік пропаганда құралы ретінде пайдаланылды. Бастапқыда ұшақ өзінің артықшылықтарын пайдаланып, бәсекелестік ұшулар мен әуе жарыстарына қатысып, көбінесе мұндай жарыстарда жеңіске жетті. SM.79 алғаш рет Испания азамат соғысы кезінде ұрысқа шықты. Бұл майданда ол әдетте эскортсыз ұшып, өте жоғары жылдамдығының арқасында ұрысқа түсуден қашып құтылатын. Кейбір мәселелер анықталды және кейбір жағдайларда шешілді, бірақ SM.79-дың Испаниядағы өнімділігі осы типке деген сұранысты арттырды, соның ішінде Италияның бомбалаушы бөлімшелерінің негізгі ұшағы ретінде қабылдау туралы шешім қабылданды. Югославия және Румыния өздерінің әуе қызметтері үшін осы типті сатып алуды жөн көрді, ал Regia Aeronautica үшін де көптеген ұшақтар сатып алынды. 1940 жылы Италия Екінші дүниежүзілік соғысқа қадам басқанда 600-ге жуық SM.79 I және II ұшақтары қарулы күште болды; содан кейін олар италиялықтардың соғысқан барлық майдандарында қолданылды. SM.79 Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әртүрлі мақсаттарда пайдаланылды, бастапқыда көбінесе көліктік және орташа бомбардировщик ретінде қолданылды. «Арнайы аэроторпедалар бөлімі» жасаған алғашқы жұмыстардың нәтижесінде Италия осы типті торпедалық бомбардировщик ретінде пайдаланды; осы рөлде SM.79 Жерорта теңізіндегі одақтас кемелерге қарсы айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді. Сондай-ақ, қашықтан басқару арқылы ұшатын ұшақтың арнайы ұшқышсыз нұсқасы жасалды, бірақ Италиямен жасалған келісім күшіне енгенге дейін ешқандай операциялық қолдану жүзеге аспады. Бұл – Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең көп санды итальяндық бомбардировщик, оның шамамен 1300 данасы салынды. Ол 1952 жылға дейін Италия әскерінде қызмет етті.
The Savoia Marchetti SM.79 Sparviero (Italian for sparrowhawk) was a three engined Italian medium bomber developed and manufactured by aviation company Savoia Marchetti. It may be the best known Italian aeroplane of the Second World War. The SM.79 was originally developed in the early 1930s as a cantilever low wing monoplane of combined wood and metal construction. It had been designed with the intention of producing a swift eight passenger transport aircraft, capable of besting even the fastest of its contemporaries, but had quickly attracted the attention of the Italian government with its potential as a combat aircraft. Performing its first flight on 28 September 1934, early examples of the type established 26 separate world records between 1937 and 1939, qualifying it for some time as the fastest medium bomber in the world. As such, the SM.79 quickly came to be regarded as an item of national prestige in Fascist Italy, attracting significant government support and often being deployed as an element of state propaganda. Early on, the aircraft was routinely entered in competitive fly offs and air races, seeking to capitalise on its advantages, and often emerged victorious in such contests. The SM.79 first saw combat during the Spanish Civil War. In this theatre it normally operated without fighter escort, relying on its relatively high speed to evade interception. While some issues were identified, and in some cases resolved, the SM.79's performance during the Spanish deployment was encouraging and stimulated demand for the type, including a decision to adopt it as the backbone of Italy's bomber units. Both Yugoslavia and Romania opted to procure the type for their own air services, while large numbers were also procured for the Regia Aeronautica. Almost 600 SM.79 I and –II aircraft were in service when Italy entered the Second World War in May 1940; thereafter, they were deployed in every theatre of war in which the Italians fought. The SM.79 was operated in various capacities during the Second World War, initially being used mainly as a transport aircraft and medium bomber. Following pioneering work by the "Special Aerotorpedoes Unit", Italy put the type to work as a torpedo bomber; in this role, the SM.79 achieved notable successes against Allied shipping in the Mediterranean theatre of the war. A specialised drone version of the aircraft flown by remote control was also developed, although the Armistice with Italy was enacted prior to any operational deployment. It was the most numerous Italian bomber of the Second World War, with about 1,300 built. The type would remain in Italian service until 1952.
Даму
1934 жылы итальяндық ұшақ құрастырушы компания Savoia Marchetti SM.79 ұшағының жобалау жұмысын бастады. Жобалау тобын авиация инженері Алессандро Маркетти басқарды. Компания тез арада өзінің жобасының бір прототипін жасауға кірісті, мүмкін болса, Лондон-Мельбурн жарысына қатысуға ниеттенді. Авиация тарихшысы Джорджио Апостолоның сөзіне сәйкес, SM.79 үш қозғалтқышты конфигурацияны (екісі қанаттың ортасында, үшіншісі мұрын бөлігінде орналасқан) жылдамдық емес, коммерциялық қауіпсіздік талаптарына байланысты қабылдады. Алғашқыда ұшақтың қозғалтқышы ретінде Isotta Fraschini Asso XI Ri қолданылу жоспарланған еді; алайда, Piaggio өндірген көптеген қозғалтқыштардың негізі болған британдық Bristol Jupiter ұшағының лицензиялық үлгісінен алынған, аз қуатты Piaggio Stella P. IX R. C.40 қозғалтқышына көшу туралы шешім қабылданды. 1934 жылдың 28 қыркүйегінде SM.79 прототипінің алғашқы ұшуы өтті, оны Адриано Бакула жүргізді. Компанияның қатысуға деген үмітіне қарамастан, прототип (I MAGO тіркеу белгісімен) Лондон-Мельбурн жарысына қатысу үшін уақтылы аяқталмады. Прототиптің бірнеше сынақ ұшулары барысында түрлі әлемдік рекордтар орнатылды. 1936 жылдың қазан айында SM.79 ұшағының сериялық өндірісі ресми түрде басталды. Бастапқыда, азаматтық ұшақтарды өндіруге басымдық берілді, сонымен қатар әскери модификациялар да жасала берді. Осыған байланысты, жылдамдыққа ерекше назар аударатын SM.79C (C – жарыс) және ұзақ қашықтыққа арналған SM.79T (T – Трансатлантикалық) сияқты екі негізгі коммерциялық модификация да өндірілді. Осы модификациялардың ұшақтары 1937 және 1938 жылдары бірнеше рекордтық әрекеттерге қатысты. Болашақ экспорттық клиенттердің мұрын бөлігінде қару орнату қажеттігі туралы пікірлерін ескере отырып (мұрынға орнатылған үшінші қозғалтқышқа байланысты бұл мүмкін емес еді), Savoia Marchetti SM.79B деп аталатын екі қозғалтқышты модельдің жобасын әзірлеуді бастады. Бұл модельде қайта жобаланған мұрын бөлігі, бомба нысанасын алушының орны және ұшқыш үшін көтерілген орын, сондай-ақ бір жылжымалы пулемет болды. Savoia Marchetti компаниясының өндірісімен қатар, сұранысты қанағаттандыру мақсатында, Foligno қаласында орналасқан Aeronautica Umbra италяндық қосалқы мердігері де осы типтегі ұшақтарды өндірді. Ұшақтардың өндірісі 1943 жылдың маусымына дейін жалғасты, осы кезеңде барлығы 1217 ұшақ құрастырылды, олардың көпшілігі бомба тасушы, торпеда тасушы және көліктік конфигурацияларда жасалды. Авиация тарихшысы Билл Ганстон SM.79 ұшағын Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең маңызды итальяндық шабуылдаушы ұшағы және итальяндық ұшақтарының ішінде көптеп өндірілген санаулы үлгілердің бірі деп сипаттады.
Шолу
SM.79 – консольдік төмен қанатты моноплан, үш қозғалтқышты ұшақ, қайырылатын шассиге ие. Фюзеляж дәнекерленген құбырлы болаттан жасалған конструкцияны қолданды, алдыңғы бөлігі дуралюминмен, жоғарғы бөлігі дуралюмин мен фанера қоспасымен, ал қалған сыртқы беттері матамен қапталған. Жетілген жылдамдықтар шамамен , круиздік жылдамдықтың салыстырмалы төмен шегі болды , бірақ ең жақсы круиздік жылдамдық болды (60% қуат). Қону кезінде жақтаулары созылған күйде соңғы жақындау жасалып, жақтауларды кеңейту арқылы жылдамдыққа дейін төмендеді, содан кейін алаңда қону үшін тек қана қажет болды (2,050 айналым/мин, 644 мм сынап бағанасы қысым). SM.79 ұшағын әдетте бес адамнан (немесе бомба тасу нұсқасында алты адамнан) тұратын экипаж басқаратын. Кокпит екі ұшқыштың қатар отыруына арналған. Орталық панельде май және отын көрсеткіштері, төмен және жоғары биіктіктегі альтиметрлер, сағат, жылдамдық және тік жылдамдық көрсеткіштері, гироскоп, компас, жасанды горизонт, бұрылыс индикаторы, айналым санағыштары және газ тұтқалары орналасқан.
Өнер көрсету
SM.79-ның мүмкіндіктері жақсы деп есептелді. Оның жылдам көтерілу қабілеті жоғары болды, сол кезге қарағанда жылдам ұшатын және абайсызда бұрылып ұшуға мүмкіндік беретін, берік және жауапты конструкциясы болды. Оның ағаштан жасалған құрылымы жеңіл болғандықтан, суға қонған жағдайда жарты сағатқа дейін су үстінде қалуға мүмкіндік берді, экипажға қашуға жеткілікті уақыт берді, ал алдыңғы қозғалтқыш зениттік оқтан қорғады. Толық қуатпен және ұшуға дайын жағдайға келтірілген қанаттарымен SM.79 3 минут ішінде, 6 минут 30 секундта, 9 минут 34 секундта, 13 минут 2 секундта және 17 минут 43 секундта биіктікке көтеріле алатын. Бомба тасуға арналған нұсқасында 10 жеке отын бакі болды, олардың жалпы сыйымдылығы ең жоғары болды. Толық жүкпен ұшқандағы ұшу мерзімі шамамен 4 сағат 30 минутты құрады, орташа жылдамдығы болса – . Оның ең жоғары қашықтығы, оңтайлы жылдамдықпен ұшқанда расталмады. Ливиядан Аддис-Абебаға тікелей рейстермен ұшу үшін SM.79 көбінесе отын көлемін арттыру үшін модификацияланды, соның арқасында пайдалы жүгімен ұшуға мүмкіндік алды. Бірақ, екі торпеданы тасығанда ұшақтың өнімділігі мен маневрлеу қабілеті төмендегендіктен, көбінесе тек біреуі тасылатын. Тиімді торпедалық бомбалау техникасын әзірлеуге он жылдан астам уақыт кетті; нәтижесінде, SM.84-тің (оның ізбасары) сәтсіздігінен және Ca.314-тің жеткіліксіз қуатынан кейін, Fiat G.55S истребителі сияқты басқа да көптеген ұшақтармен сынақтар жүргізілгеніне қарамастан, SM.79 1944 жылға дейін торпедалық бомбалаушы ретінде қызметін жалғастырды.
Рекордты ұшақтар
Италия престижді Шнайдер кубогын жеңіп алмағанымен, авиациялық жетістіктерге мемлекеттік қолдау Италияның премьер-министрі Бенито Муссолинидің фашистік Италия мен оның үкіметінің беделін арттыру және нығайту үшін ұзақ мерзімді үгіт-насихат науқанының бір бөлігі ретінде сақталды. Бірнеше бастапқы жетістіктен кейін, Sparvieros жаңа жылдамдық рекордтарын орнату мақсатында арнайы модификацияларға ие болды. SM.79 I MAGO прототипі ішкі жүктемесіне бомбаларды орнатуға бейімделді, бұл оған жүктемемен жылдамдық рекордтарын жасауға мүмкіндік берді. 1935 жылдың 23 қыркүйегінде ол орташа жылдамдықпен жүкпен ұшып, 6 әлемдік рекордты жаңартты. Прототиптегідей, кейбір алғашқы сериялық ұшақтарда "дөңгелек" орнатылмады, олар SM.79CS деп белгіленген, жоғары өнімділікке ие ұшақтарға айналды. Осы ұшақтардың бірі 1937 жылы тағы бір рекордты орнатты; үш Piaggio P. XI RC.40 қозғалтқышымен (жалпы итермелеуді қамтамасыз етеді) жабдықталған ол пайдалы жүктемемен орташа есеппен шамадан асты. Бұл көрсеткіш кейіннен жақсартылып, ал басқа бір SM.79 / санатында жетістікке қол жеткізді. Рейсми түрде, сол санатта жылдамдық көрсеткішіне қол жеткізілді. Бес SM.79CS ұшағы Париж-Дамаск-Истрес жарысына қатысты. I CUPA, I FILU және I BIMU бірінші үш орынды иеленді, ал қалған екеуі алтыншы және жетінші орындарға тағайындалды, соңғысы Дамаскіде ауыр зақымдарға ұшырады. Fiat BR.20 ұшақтарының жұбы да осы жарыста бақ сынасты, бірақ олар тек ортақ алтыншы орынды (SM.79 ұшағымен бірге) және сегізінші орынды ғана жеңіп алды. SM.79CS ұшақтарының үшеуі ұшу қабілетін арттыру үшін модификацияланды, бұл оларға Атлант мұхитын кесіп өтіп, Бразилияға жетуге мүмкіндік берді. 1938 жылдың 24 қаңтарында үш ұшақ ұшып кетті; 11 сағаттан кейін олар Дакарға, Сенегалға қонды, онда Рио-де-Жанейроға, Бразилияға бару үшін отын құйды; 25 қаңтарда үш ұшақтың екеуі жергілікті уақыт бойынша сағат 22:45-те келді. Алайда, бір ұшақта техникалық бұзушылық орын алып, экипаж Бразилияның солтүстік-шығысындағы Натал қаласына қонуға мәжбүр болды; бұл SM.79 ұшағы біраз уақытқа сонда қалды және ақырында Бразилия әуе күштеріне сыйға тартылды.
Кіріспе
12° Стормо (Қанаты) 1936 жылдың басында SM.79 ұшағымен жабдықталған алғашқы бөлім болды және 1936 жыл бойына жалғасқан бомбалаушының алғашқы сынақтарына қатысты. Бұл қанат 1936 жылдың 1 мамырында SM.79 ұшағымен толыққандай жұмыс істеуге кірісті, ал 1936 жылдың тамызында SM.79 ұшағынан сәтті түрде торпеда іске қосылды. Торпедалық бомбалаушы нұсқасы азаматтық нұсқаға қарағанда әлдеқайда тұрақсыз және басқаруға қиын болды (және оның ізбасары SM.81-ге қарағанда әлдеқайда дәл емес). Оның мүмкіндіктері Испания Азамат соғысы басталған кезде әлі зерттеліп жатқан еді, содан кейін SM.79 ұшақтарының бірнешеуі ұлтшылдарға көмек көрсету үшін жіберілді. Испания Азамат соғысынан кейін Sparviero 111° және 8° қанаттарында қолданысқа түсті. 1939 жылдың соңына қарай Италия әскерінде 388 Sparviero болды, олар 11 қанатқа таралып орналасқан, олардың барлығы осы ұшақпен толық немесе ішінара жабдықталған. Бұл тип 1939 жылдың күзінде Албанияны Италияның оккупациялауына да қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін барлығы 612 ұшақ жеткізілді, бұл Sparviero-ны Regia Aereonautica-ның ең көп санындағы бомбалаушы ұшағына айналдырды, ол барлығы 14 қанатқа (8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 30, 32, 33, 34, 36, 41 және 46) бөлінді.
Испаниядағы азаматтық соғыс
SM.79 алғаш рет Aviazione Legionaria құрамында қызмет еткен кезде, Испания Азамат соғысы кезінде Франконың ұлтшыл күштеріне көмек көрсету үшін жіберілген итальяндық бөлімшеде қолданысқа енді. Sparviero 1936 жылдың соңында 8° Stormo B. T. (Bombardamento Tattico), XXVII° және XXVIII° топтарымен, Tenente Colonnello Riccardo Seidl басшылығымен Испанияға жіберілген кезде операциялық қызметін бастады. Балеар аралдарына орналасқан бөлім "Falchi delle Baleari" (Балеар соколдары) деп аталды және Каталония мен Шығыс Испанияның ірі қалаларындағы Екінші испан Республикасына шабуылдар жасады, нәтижесінде 2700 азамат өлтіріліп, 7000-нан астам адам жарақаттанды. Азамат соғысының үш жылында Aviazione Legionaria үшін бомбалаушы ретінде 100-ден астам SM.79 ұшағы қолданылды, олардың тек төртеуі ғана жауынгерлік қимылдарда жоғалған деп тіркелді.
Мальта
SM.79 ұшағы 1940 жылы маусым айында Жерорта теңізінің ортасында орналасқан Мальта аралында RAF Gloster Gladiators және Hawker Hurricanes ұшақтарымен кездескен кезде өзінің зақымданбайды деген беделін жоғалта бастады. Sparviero екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мальта топырағына құлаған алғашқы ұшақ болды: 1940 жылы 10 шілдеде шамамен жиырма SM.79 док, Маноэль аралы, Тарксиен және Жаббарды бомбалау үшін эскортсыз келді. Олар британдық Gladiators ұшақтарымен шабуылға ұшырады; одан кейін болған қақтығыста 195-ші эскадрильяның, 90° группоның, 30° Stormo Bombardamento Terrestre-нің суттагенте Феличе Филиппи басқарған бір бомбалаушы Fort San Leonardo бекінісінің шығысындағы Knight's күзет мұнарасының артында өртеніп құлады. Әуедегі жеңіс Flying Officer Фредерик Тейлорға есептелді. Кем дегенде бір итальяндық парашютпен секірді, бірақ оның парашюты өртеніп кетті және ол аман қалмады.
Басқа театрлар
Эфиопияда SM.79 ұшақтарының аз ғана саны қолданылды; Апостолоның сөзінше, бұл екі тараптың да театрға жөнелткен ең жетілген ұшақ болды. Италияның Шығыс Африкасының батыс жағында, Диредавада 44-ші топтың 6-шы және 7-ші эскадрильялары әрқайсысы он екі SM.79 ұшағын пайдаланды. Италияда да алты SM.79 резервтік күштер құрамында болды, бірақ олардың екеуі жөндеуде еді. Sparviero – екінші Итальян-Абиссиния соғысына қатыспаған жалғыз модель. Италияның Шығыс Африкасындағы SM.79 ұшақтары алғаш рет 1940 жылдың 13 маусымында қолданысқа түсті, онда тоғызы Диредавадан Аденге шабуыл жасау үшін ұшып кетті. Суб-лейтенант Руффини басқарған SM.79 британдық соғыс кемесінен атылған зениттік оқтан зардап шегіп құлады. Екі Gloster Gladiator қалған бомбалаушыларды ұстап алды; пилот-лейтенант Стивенсонның Gladiator-ы капитан Серафинидің Sparviero-сына шабуыл жасады, ол зениттік оқтан зақымдалған еді, бірақ Gladiator SM.79-дың жоғарғы пулеметшісінен оқ алып, жерге құлады. Серафини Ассабқа қонуға үлгерді, бірақ оның ұшағы жарамсыз деп жазылды; тағы бір Savoia Marchetti зақымдалды, бірақ сол базаға қонды. Кейіннен бұл ұшақтар басқаларымен күшейтілді, олар Судан арқылы экономикалық жылдамдықпен ұшу үшін модификацияланды, бірақ 1941 жылдың көктемінде жеңілуге мәжбүр болған Эфиопиядағы итальяндық күштерге көп көмектесе алмады. Осы кезеңде бес ирактық SM.79B және югославиялық 45 SM.79K Ирак пен Югославияда тиімді қорғаныс ұйымдастыра алмады. Солтүстік Африка кампаниясы кезінде шамамен 100 SM.79 10, 14, 15 және 30-шы эскадрильяларда қызмет етті, олар негізінен шөлдегі стратегиялық маңызы жоқ нысаналарды бомбалады. Британдықтардың желтоқсан айындағы шабуылы Regia Aeronautica-ға ауыр соққы берді және жау ұшақтары мен жерден атылған оқтардан туған шығындарға байланысты көптеген эскадрильялар (1941 жылдың мамырына дейін тоғыз эскадрилья) таратылды. (қалдықтары 2003 жылы да сол жерде болды). 1941 жылдың басында Ливияда шамамен 40 SM.79 қалды, ал 1941 жылдың соңында бір ғана операциялық эскадрилья сақталды. Эль-Аламейннің екінші шайқасында көптеген Sparviero қорғаныс міндеттері үшін қолданылды, мысалы, шөлдегі SAS командаларына қарсы күресу және кемеге қарсы операциялар. 1940 жылдың күзінен бастап SM.79 ұшақтары Грекия Корольдігіне, содан кейін Югославияға қарсы қолданылды. Олардың операцияларына Корольдік әуе күштері, сондай-ақ нашар ауа райы кедергі келтірді. Жерорта теңізінде Sparviero барлау және кемеге қарсы шабуылдарда қолданылды.
1940 жыл
25 шілдеде 1940 жылы «Спарвьеро» торпедалық бомбалаушы ретінде (итальян тілінде Aerosilurante) ресми түрде қызметке кірді, ал жаңа операциялық бөлім – «Арнаулы аэроторпедалар бөлімі» (полковник Мойоли басқарды) бірнеше жылдық тәжірибелерден кейін құрылды. 10 тамызда 1940 жылы алғашқы ұшақ Тобрук маңындағы T5 әуежайына қонды. Мақсатты табу жүйесі мен тактикалық нұсқаулық болмаса да, Александриядағы кемелерге шабуыл тез ұйымдастырылды. Жаңа рөл үшін көп жылдар бойы тәжірибелер жүргізілді, бірақ қызмет, жабдық (қатты тіреулерден басқа) және тактика әлі дамытылмады. Бұл 1914 жылы, 26 жыл бұрын итальяндықтардың әуеден торпедалау тәжірибелерін жүргізгеніне қарамастан болды. 15 тамызда 1940 жылы SM.79 ұшақтары алғашқы ұрысқа шықты, олардың арасында Бускалья, Декваль және болашақта «астар» атанған басқа да ұшқыштар болды. Саяхат екі сағаттан кейін, сағат 21:30-да Александрияға жетіп, кемелерге шабуыл жасады, бірақ сәтсіз аяқталды. Ұшу-қону жолағының ұзындығы шектеулі болғандықтан, салмақты азайту үшін екі отын багі бос қалдырылды, бұл 4,33 сағаттық сапар үшін бес сағаттық ұшуға мүмкіндік берді. Бускалья мен Декваль ғана қайтып келді, екі ұшақ та зениттік артиллериядан зақымдалды. Бускалья бір дөңгелекпен жерге қонды, қосымша зақымдарды алды. Қалған үш SM.79 ұшағы алғашқы екі шабуылдан кейін күшті зениттік қорғаныс пен төменгі бұлттардың кедергісіне тап болды және торпедаларын жібермей базаға оралды. Алайда, олардың барлығы отын қалдырмады және шөлде жарылған торпедаларын тастауға мәжбүр болды, содан кейін шабуылдан үш сағаттан кейін күшпен қонды. Екі экипаж кейіннен құтқарылды, ал үшіншісі (Фусконың) күшпен қонған кезде әлі де Мысырда болды. Экипаж келесі күні ұшағын өртеп, британдықтарды ескертті, олар оларды тұтқынға алды. Бұл сәтсіздіктер шамамен 100 км жауынгерлік радиуста болды, бұл бірнеше жыл бұрын жарысқа шыққан «Спарвьеро» машинасының жарқын өнерінен үлкен айырмашылықты көрсетті. Сәуір айында 281-ші және 280-ші эскадрильяның SM.79 ұшақтары көптеген табыстарға қол жеткізді. Олар екі сауда кемесін батты, британдық крейсерге ауыр зақым келтірді (оны жөндеуге және қайта жабдықтауға тоғыз ай кетті), кейіннен F класты эсминецті батты. Алайда, 3 маусымда Гозоның солтүстік-батысында SM.79 атып түсірілді, теңізге қонды және біраз уақыт бойы суда қалды. Тамыз айында жеңіл крейсер зақымдалды. Үлкен сауда кемесі SS Imperial Star (12 427 тонна) 27 қыркүйекте Мальтаға қайта жабдықтау операциясы кезінде SM.79 зақымдалды; оны Мальтаға сүйреу мүмкін болмағандықтан, HMS Oribi оны суға батырды. Сол операция кезінде SM.79 торпедамен зақымдалған, бірақ оны атып түсірді. 130-шы және 132-ші топтар да күзде белсенді болды. 24 қазанда олар сауда кемелерін батты, 23 қарашада Гленэрн мен Хакдина сауда кемелерін батты, ал 11 желтоқсанда «Шакал» кемесіне ауыр зақым келтірді. Жыл аяғына дейін одақтастардың тоғыз кемесі батып, 30-ы зақымдалды; 14 торпедалық бомбалаушы жоғалып, тағы 46-сы зақымдалды. Бұл итальяндық торпедалық бомбалаушылар үшін ең табысты жыл болды, сонымен қатар SM.79-ның мұрагері SM.84 енгізілді. Жалпы алғанда, бұл көрсеткіштер соғыста маңызды рөл атқармады, ал итальяндық бомбалаушылар басқа нәтижелерге қол жеткізе алмады. Горизонтальды бомбалау сәтсіз аяқталды және тек секіруші бомбалаушылар мен торпедалық бомбалаушылар ғана кейбір нәтижелерге қол жеткізді. Ұлыбританияның көптеген ірі кемелері U-кемелердің шабуылдарынан зардап шекті, HMS Nelson және кейбір крейсерлер зақымдалды. Италиялық Decima MAS-тың жағажайшыларының Александрияға шабуыл жасауынан кейін британдық флот Жерорта теңізіндегі ірі кемелерін жоғалтты, бұл оське теңізді бақылауға жағдай жасады. Тамыз айында 14 сауда кемесі мен 44 ірі әскери кемеге соғыс операциясы Педстал конвойына ауыр шабуылдар жасалды, бұл Мальтаны осьтің бомбалаушыларынан, миналы алаңдарынан және U- қайықтарынан өткізіп, қайта жабдықтаудың екінші одақтас әрекеті болды. Сауда кемелерінің тоғызы және төрт әскери кемесі батып, басқалары зақымдалды, бірақ тек қирағыш пен MV Deucalion сауда кемесі итальяндық торпедалық бомбалаушылармен батты. Конвойдың маңызды бөлігі болған танкер зақымдалған болса да, 1942 жылдың 15 тамызында Мальтаның маңызды одақтас база ретінде жұмыс істеуін жалғастыру үшін маңызды отын жеткізу үшін Гранд-Харборға сүйретілді. Бұл одақтастардың маңызды стратегиялық жетістігі болды. 1942 жылдың қысында, операция Torch-қа қарасты, 9 желтоқсан сәтті күндердің бірі болды, онда төрт SM.79 гүл класты корвет пен сауда кемесін баттырды, бір ұшақ жоғалып кетті. Карло Эмануэле Бускалья, 90 718 тоннадан астам (100 000 тонна) жау кемелерін батырған итальяндық торпедалық авиациясының тағы бір көрнекті өкілі, «Рождествоға дейін бәріміз өлмекпіз» деген соңғы сөздерін айтып атып түсірілді. Одақтас кемелерінің тиімді қорғанысын жеңудің тәуекелі ұзақ мерзімді өмір сүруге үміт беруге жеткіліксіз болды, бірақ ол жараланған күйі судан құтқарылды. 18 қарашада жеңіл крейсер операция Stone Age кезінде торпедаланып, ауыр зақым алды. 1942 жылғы белсенділік күшінше, нәтижелер алдыңғы жылға қарағанда нашар болды, бомбалаушылардың күш-жігеріне қатысты сын көп айтылды және олардың жеткіліксіздігін көрсетті. Көптеген сарапшылар торпедалардың өндірістік ақаулары немесе тіпті саботаж мүмкіндіктерін талқылады: 1940 жылы қолданылған алғашқы 30 торпеданың сенімділігі жоғары болды, бірақ кейінірек жасалған көптеген торпедалар, әсіресе Неаполь зауытында жасалғандары, ақаулы болып шықты. Операция Harpoon кезінде 100-ден астам торпедалар ұшырылды, бірақ олардың тек үшеуі ғана нысанаға тиді.
1943 жыл
1943 жылға дейін "Аэросилурантидің" аман қалу мүмкіндігі бірте-бірте төмендеді: орташа есеппен SM.79 ұшағы үш миссиядан кейін атып түсірілетін. Жыл Солтүстік Африка жағалауындағы одақтас кемелерге жасалған шабуылдармен басталды, бірақ олар көптеген жетістіктерге жете алмады. Шілде айында одақтастар үлкен флотпен Сицилияға шабуыл жасады. Sparvieri ұшақтары ескірген және бомбалаушылық эскадрильялардан алынып тасталды, ал олардың ізбасары SM.84 және Z.1007 сәтсіздікке ұшырады, соңғысы жеткілікті мөлшерде өндірілмеді. Осының салдарынан, Sparviero ұшағының соңғы нұсқасы торпедалық шабуылдарды жүргізу үшін сақталды, ол алдыңғы нұсқаларынан айтарлықтай жылдам болды. Шабуылға дейін торпедалық авиацияның үлкен күші болды: 7 топ (Gruppi), 41, 89, 104, 108, 130, 131 және 132-ші, ондаған ұшақтармен жабдықталған, бірақ бұл күш әлсіз болды. Эгей теңізінде орналасқан 104-ші топтан басқа, қалған алты топтың құрамында барлығы 61 ұшақ болды, олардың тек 22-сі ғана жарамды болды. Барлық қолда бар ұшақтар Raggruppamento Aerosiluranti-ге жіберілді, бірақ 44 ұшақтың үштен бірі ғана 1943 жылдың 9 шілдесіне дейін ұшуға лайықты деп есептелді. Жаңа SM.79 ұшақтарының өндірісі артта қалып, шілде айының соңына дейін тек 37 SM.79 және 39 SM.84 ұшағы жеткізілді. Жақсартылған қозғалтқыштың болуына қарамастан, олардың максималды жылдамдығы шабуылға қарсы тұрудың қиын міндетін орындай алмады. Олардың үлкен өлшемділігі жаудың қорғанысынан қашып құтылуға мүмкіндік бермеді, ал үлкен экипаж талабы қызметкерлердің көп шығындарына әкелді. Алғашқы бес күнде SM.79 ұшақтары 57 миссияны тек түнде орындады, бірақ жеті ұшақтың жоғалуымен ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмады. 1943 жылдың 16 шілдесінде тағы үш ұшақ неміс күштерімен бірлесіп жасалған шабуылда жоғалды, нәтижесінде нысан көп айлар бойы жауынгерлік қабілетін жойды. SM.79 ұшақтары радармен жабдықталмағандықтан, шабуылдарды көзбен қарап жасауға тура келді, мүмкін айдың жарығымен көмектеседі, ал одақтастар кемеде орналасқан радарлармен және ұрыс ұшақтарымен жабдықталған. 8 қыркүйекте Италиямен бейбіт келісімге қол қойылғанда, Regia Aeronautica құрамында 61 SM.79 ұшағы болды, олардың 36-сы қолданысқа жарамды болды. Бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін, Оңтүстік Италияда орналасқан SM.79 ұшақтары (барлығы 34 ұшақ) одақтастарға көмек көрсету үшін итальяндық бірлескен әуе күштерімен көліктік ұшақтар ретінде пайдаланылды; солтүстікте қалғандары (шамамен 36 ұшақ) неміс күштерімен бірге Aeronautica Nazionale Repubblicana құрамында соғысуды жалғастырды немесе Люфтваффеге қосылды. SM.79 ұшақтарының шағын бөлігі соғыстан кейінгі Aeronautica Militare-де қызмет етті, олар 1950 жылдардың басына дейін жолаушыларды тасымалдау үшін пайдаланылды.
Достасқан әскери кемелерге қарсы нәтижелер
Соғыс барысында SM.79 бомбалаушылары бірнеше одақтас әскери кемелерін батыруға қатысты, соның ішінде 1941 жылғы 23 шілдеде "Fearless" эсмингісін, 1942 жылғы 15 маусымда "Bedouin" эсмингісін, 1942 жылғы 16 маусымда "Nestor" эсмингісін, 1942 жылғы 13 тамызда "Foresight" эсмингісін, 1942 жылғы 10 қарашада "Ibis" эсмингісін, 1942 жылғы 9 желтоқсанда "Marigold" корветін, 1943 жылғы 29 қаңтарда "Pozarica" қосымша әуе шабуылына қарсы кемесін. Бұған қоса, SM.79-дың шабуылдары салдарынан бірнеше одақтас әскери кемелері торпедаланып, ауыр зақымдарға ұшырады. Олардың қатарында 1940 жылғы 18 қыркүйекте "HMS Kent" ауыр крейсері, 1940 жылғы 8 қазанда және 1942 жылғы 14 маусымда екі рет "HMS Liverpool" жеңіл крейсері, 1940 жылғы 7 желтоқсанда "HMS Glasgow" жеңіл крейсері, 1941 жылғы 23 шілдеде "HMS Manchester" жеңіл крейсері, 1941 жылғы 27 тамызда "HMS Phoebe" жеңіл крейсері, 1941 жылғы 23 қыркүйекте "HMS Nelson" линкор кемесі, 1942 жылғы 18 қарашада "HMS Arethusa" жеңіл крейсері және 1943 жылғы 16 шілдеде "HMS Indomitable" ұшақ тасушы кемесі болды.
Радиомен басқарылатын ұшатын бомба
1942 жылы генерал Фердинандо Раффаелли SM.79-ды жарылғыш заттармен және радиобақылау құрылғысымен жабдықтау идеясын келтіргені хабарланды. 1942 жылдың 12 тамызында "Педестал" операциясы конвойы Алжир жағалауынан өтіп бара жатқанда, SM.79 дрон-ұшағы, Z.1007bis басқару ұшағы және бес FIAT G.50 истребительінен тұратын қаусырды ұшырып, оны тоқтатуға тырысты. SM.79 ұшқышы ұшағын одақтас кемелер бағытына бұрғаннан кейін, ол парашютпен секіріп түсті, ал Z.1007bis экипажы радиоарқылы ұшу бомбасын соңғы қашықтыққа басқарып жеткізді. Тарихшылар бұл оқиғаның жазатайымдықпен болғанын қабылдады.
Югославия
Испания азаматтық соғысындағы осы үлгінің сенімділігі мен өнімділігі туралы жағымды баяндамалар 1938 жылы Югославия Корольдігінің SM.79 I нұсқасына ұқсас 45 ұшаққа тапсырыс беруіне әкелді, олар SM.79K деп белгіленді. Олар 1939 жылы Югославияға жеткізілді, бірақ көпшілігі 1941 жылы Остік күштердің шабуылы кезінде экипаждарымен немесе жаулап алған Остік күштермен жойылды. Неміс және итальяндық күштерге қарсы бірнеше ұшу кезінде олар Качаник шатқалында белгілі бір табысқа қол жеткізді. Осы ұшақтардың бір бөлігі патша Петр Караджорджевич пен оның сүйіктілерін алып, Грекияға қашып кетті. Бірнешесі аман қалды, олардың біреуі Остік күштердің қолдауымен НДГ құрамында қызмет етті, ал төртеуі RAF-та AX702 AX705 болып тіркелді.
Басқалар
Бірнеше екі қозғалтқышты нұсқасы Бразилияға (үш Alfa Romeo 128 RC.18 қозғалтқыштары бар) және Иракқа (төрт Fiat A.80 RC.14 қозғалтқыштары бар) сатылды.
Қателіктер мен ұрыс шығындары
SM.79 ұшағы көбінесе салыстырмалы түрде берік және жақсы дамыған ұшақ деп есептелсе де, оның тағдыры да қиын болды. Испанияда 1938 жылдың 12 сәуірінде SM.79 MM.28 16 (17 адамнан тұратын экипажбен) бомба бөлімінде бомба жарылып, ауада жойылды. MM.28 25 (тағы да 17 адамнан тұратын экипажбен) 23 наурызда ұшаққа қарсы оқтан зақымдалған басқа SM.79 ұшағымен соқтығысып құлады. Тағы бір SM.79, MM.28 16 ұшаққа қарсы снарядтан зақымданып, бортта өлгендер мен жараланғандармен қонды (4 қаңтар 1939). 1939 жылдың 30 маусымында екі ұшақ, 13 6 және 13 7, екеуі де толық жанармаймен, соқтығысып құлады, тоғыз адамнан тұратын экипаждар қаза тапты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 13 маусым 1940 жылы 9° Stormo (Wing) тобының алты Sparvieri Корсикадағы Ghisonaccia әуежайын бомбалады, бірақ біреуі әуеге қарсы қарумен атып түсірілді және Екінші дүниежүзілік соғыста атып түсірілген алғашқы Sparviero болды. 9° Стормо Африкада ауыр зардап шекті. Бастапқыда шөл даладағы жеңіл күштерді қиындату үшін пайдаланылған Sparvieros кейіннен "Компас" операциясында британдық алдыңғы қатарлы колонналарға қарсы жіберілді. 1940 жылдың 16 желтоқсанында алты Sparviero As Sallum-ға қарсы күресу үшін жіберілді, бірақ нысанаға жетуден бұрын жетекші бөлімнің үш ұшағы атып түсірілді, 16 адам, оның ішінде командир Марио Араму қаза тапты. Қанат әрекетсіз қалды және персонал RM Città di Messina кемесімен Италияға жіберілді, бірақ 1941 жылдың 14 қаңтарында кеме су асты қайығымен батып кетті, 432 адам, оның ішінде 9° тобының 53 мүшесі қаза тапты. Кейіннен қанат Z.1007 ұшақтарымен қайта құрылды. 9–11 шілде 1940: Калабрия шайқасы, бір SM.79 (38-ші Gruppo) Блэкберн Skua ұшағымен атып түсірілді. 11 шілдеде тағы бір SM.79 (90-шы Gruppo) Gloster Sea Gladiator ұшағымен атып түсірілді. 1 тамыз 1940: SM.79 Ark Royal-ден шыққан Skua ұшағымен атып түсірілді. Бұл генерал Стефано Каньяның ұшағы еді. 2 қыркүйек, Шапка операциясы: жаңа Fairey Fulmar истребителдері 41° Stormo SM.79 ұшағын атып түсірді. 4 қыркүйек: Fulmars тағы бір SM.79 (34-ші Gruppo) ұшағын атып түсірді. 12–14 қазан 1940, MW 2 операциясы: екі SM.79 (36° Stormo) Illustrious-тан шыққан Fulmars ұшақтарымен атып түсірілді. 10 қаңтар 1941, Таранто шайқасы: Illustrious-тан шыққан бір Fulmar 30° Stormo-ның екі SM.79 ұшағын атып түсірді. 20–22 сәуір 1941: бір SM.79 (278ª Squadriglia, торпедалық бөлім) 21-і күні атып түсірілді, екіншісі, 34° Gruppo 22-і күні атып түсірілді, Fulmars ұшақтарымен. 8 мамыр 1941, Тигр операциясы: екі SM.79 (38°Gruppo) Ark Royal Fulmars ұшақтарымен атып түсірілді. 21–25 шілде 1941, Субстанция операциясы: 23 шілдеде бір SM.79 (38-ші) және екі (283-ші) торпедалық бомбалаушы, ал 25-і күні бір SM.79 (89-шы Gruppo) атып түсірілді, барлығы Ark Royal-ден шыққан Fulmars ұшақтарымен. 12–17 маусым 1942, Харпун операциясы: Fulmars және Sea Hurricanes 14 маусымда 36° Stormo-ның төрт SM.79 (торпедалық бомбалаушыларын) атып түсірді. 15 маусымда тағы бір SM.79 (52° Gruppo) ұшағы атып түсірілді. 10–15 тамыз 1942, Педстал операциясы: 12 тамызда екі SM.79 (109° және 132° Gruppo) атып түсірілді. Осы екі жылда әскери-теңіз күштерінің истребителдері түсірген барлау, бомбалау және торпедалық ұшақтардың жалпы саны, ауыр зақымдалған және ақырында жоғалған ұшақтарды есептемегенде, 24 ұшақ болды, бұл жалпы өндірістің 2% құрады. SM.79 ұшағын пайдаланудағы маңызды қауіпсіздік мәселесі есептелген және нақты қашықтық көрсеткіштерінің айырмашылығы болды, бұл бірнеше апатқа әкелді. Екі апат Sparvieros ұшақтарының қашықтығының жетіспеушілігін көрсетті. Осындай оқиғалардың бірі 27-ші Gruppo паром рейсі кезінде болды. Бұл бөлім Алгеродан Солтүстік Африкаға көшірілді. 16 Sparviero 1941 жылдың 4 сәуірінде 11:50-де ұшып кетті, бірақ 18ª Squadriglia-ның сегіз ұшағының бірі бірінші толқында апатқа ұшырап, әуежай жолағында құлады. 52ª эскадрильясының қалған сегіз ұшағы 40 минуттан кейін ғана ұшып шыға алды, ал алғашқы жеті ұшақ әуежай үстінде айналып жүрді. 15 Sparviero Мисуратаға дейін бірге ұшып келді, бірақ 18-ші эскадрилья ұзақ ұшып, отын тапшы болды. Кейін SM.79 ұшақтары бірінен соң бірі құлап, тек екеуі ғана аман-есен қонды. Кем дегенде екеуі толығымен қирады, ал үшеуі зақымдалды. Сол күні, 1100 км-лік қарапайым паромдық рейсте 18-ші дивизия бес Sparviero мен кем дегенде бір экипажды жоғалтты, көптеген адамдар жарақат алды. 52a Sq ұшағының ұшуы 4 сағат 45 минутқа созылды, бірақ 18a Sq 5 сағат 15 минут бойы ешқандай жүксіз, орташа жылдамдығы 210 км/сағ болды.
8 May 1941, Operation Tiger: two SM.79s (38°Gruppo) were downed by the Ark Royals Fulmars
21–25 July 1941, Operation Substance: 23 July, one SM.79 (38th) and two (283rd) torpedo bombers and on the 25th, one SM.79 (89th Gruppo) were shot down, all by Fulmars from Ark Royal. 12–17 June 1942, Operation Harpoon: Fulmars and Sea Hurricanes downed four SM.79s of 36° Stormo (torpedo bombers) on 14 June. On 15 June another SM.79 (52° Gruppo) was shot down. 10–15 August 1942, Operation Pedestal: two SM.79s (109° and 132° Gruppo) were downed on 12 August. The total number of reconnaissance, bomber and torpedo bombers downed in these two years by naval fighters was, not counting aircraft heavily damaged and eventually lost, 24 aircraft, 2% of total production. A major safety issue in the operation of the SM.79 was the difference between the calculated and effective range figures, which led to several mishaps. Two accidents highlight the deficiencies in range of the Sparvieros. One such incident befell the ferry flight of 27th Gruppo. This unit was transferred from Alghero to North Africa. The 16 Sparvieros took off at 11:50 of 4 April 1941, but one of the eight aircraft of the 18ª Squadriglia in the first wave had an accident and crashed on the airport strip. The other eight from 52ª Squadriglia could only take off 40 minutes later, while the first seven circled over the airfield. The 15 Sparvieros flew together until reaching Misurata, but the 18th squadriglia had flown for much longer and was short of fuel. Subsequently, its SM.79s crashed one after the other with only two landing safely. At least two were completely destroyed, and three damaged. On that day, on a simple ferry flight of 1,100 km, the 18th lost five Sparvieros and at least one crew, with many wounded. The flight of 52ª Sq lasted for 4 hours and 45 mins but 18ª Sq flew for 5h and 15 mins, without any payload, at an average speed of only 210 km/h.
MM. 23881
Тағы бір осындай оқиғаға 278-ші полктің MM.23881 ұшағы қатысты, ол 1941 жылдың 21 сәуірінде капитан Оскар Симолини басқаруымен Крит маңындағы жау кемелерін іздеу ниетімен Беркадан ұшып кетті. Сағат 20:00 шамасында шабуылдан кейін ол базасына қайта жолға шықты. Ұшу экипажы бағдарын жоғалтып, бұзылған радиосының салдарынан байланыс мүмкін болмады, нашар ауа-райы жағдайында әуежайды жіберіп алды. Отын қоры таусылғаннан кейін ұшақ базасынан шалқап жерге қонды. Алты адамнан тұратын экипаждың бірнеше мүшесі жарақат алды, бірақ кем дегенде бір адам көмек іздеу үшін кетіп үлкерді. Ол шөлде көп қашықтықты жүріп өтті, содан кейін Жало-Джиарабуб тас жолынан сегіз шақырымдай жерде шаршап қайтыс болды, оның денесі 1960 жылы кездейсоқ табылған. Кейінгі іздеу шаралары 1960 жылдың 5 қазанында SM.79 ұшағының көп бөлігі сақталған күйде табылғанын көрсетті. Ұшақтың кабинасынан бір экипаж мүшесінің (вероятно, ұшқыштың) қаңқасы табылды; сыртта екі дене табылған. Қалған екі экипаж мүшесі табылған жоқ; Романинидің денесінен қосымша сағат табылуы, кем дегенде, тағы бір экипаж мүшесі онымен бірге шөл арқылы жол жүргенін, бірақ одан бұрын қайтыс болғанын көрсетеді.