Кіріспе

Италиядағы кратерлік көл

Неми көлі (Nemorensis Lacus, сондай-ақ Диананың айнасы, Speculum Dianae деп те аталады) – Италияның Лацио аймағындағы Римнің оңтүстігіндегі Альбан төбелерінде орналасқан шағын дөңгелек вулкандық көл. Көл өзінің атын оған жоғарыдан қарап тұрған аймақтағы ең ірі қала – Немиден алған. Ол кем дегенде 36 000 жыл бұрын пайда болған ежелгі вулкандық кратерде қалыптасқан. Көл Калигула тұсында салынған, суға батқан үлкен рим кемелерімен әйгілі.

Археология және тарих

Б.з.д. VI ғасырдан бастап көл мен оның орманы Диана Неморенсис қасиетті құдайына арналған және Неморалия фестивалінің өтетін орны болған. Арицияның қасиетті тоғайы – Рекс Неморенсис аталған дін қызметкерінің билік еткен жері, ол өз орнына талапкермен өлтірілгенше билік құрған. Диананың монументалды қасиетханасы б.з.д. 300 жыл шамасында құлшылықтың орталығы ретінде салынған. Рим дәуірінде кратердің шетімен 6 үлкен вилла орналасқан, олар салқын жаздық ауадан және көл мен теңіздің әдемі көрінісінен пайдаланды. Көл жағалауында тек бір вилла ғана бар екені белгілі: батыс жағалаудағы Санта-Мария аймағындағы вилла. Императорлар Тиберий мен Калигула Неми көлінде жазғы ыстықтан қорғану үшін ғана емес, сонымен қатар өздерін Неморенс ретінде бекіту үшін жүзген – жұлдыздармен байланысқан, Жердің мәңгілік өмір күшіне үйленген билеушілер.

Санта-Мариядағы вилла

Вилла раскопками была исследована в период с 1998 по 2002 год. Она была построена в конце республиканской эпохи, в середине I века до н.э., и претерпела 4 этапа перестройки до 120-х годов н.э. Размер и качество виллы, а также тот факт, что она была единственной, расположенной на озере, убедительно свидетельствуют о том, что это была императорская вилла, принадлежавшая Юлию Цезарю в Неморенси (в священной роще Дианы). Она оставалась в императорской собственности, вероятно, использовалась Калигулой в качестве базы. Она расположена на большой искусственной террасе, протянувшейся вдоль берега на 260 м, шириной 60 м и возвышающейся на 9 м над озером. Северный сектор был меньше и скромно оформлен и, вероятно, служил жильем для слуг виллы. Комнаты имели геометрические монохромные полы, а к северу от виллы, построенный на четвертом этапе, располагался небольшой комплекс ванных комнат для слуг. Центральная часть была роскошно украшена для "публичных" мероприятий и развлечений, а южная часть предназначалась для частной семейной жизни. Центральная часть была построена вокруг большого перистиля размером 21,3 x 13,5 м с богатым мраморным полом opus sectile. На северной стороне этого перистиля находилась большая триклиния с видом на озеро, также с полом opus sectile. Вокруг перистиля с западной и южной сторон располагались жилые комнаты (кубикулы), украшенные полами opus sectile и стенами с цветной штукатуркой. Частное крыло было очень богато украшено и доминировалось двумя большими элементами, предназначенными для личного пользования владельца: длинным бассейном и огромной экседрой, между которыми находились жилые помещения и бани владельца. Экседра имела полукруглую главную комнату диаметром 21 м и два крыла общей шириной 48 м, пристроенных к скале. Параллельно экседре проходил водный канал шириной 1,1 м. Длинный бассейн, построенный в начале I века н.э., имел длину более 63 м, ширину 4,3 м и глубину 1 м, стены из раствора шириной 0,75 м, частично вырубленные в скале террасы. На его южном конце располагался круглый бассейн с лестницей, ведущей в чашу. Он был параллелен стене террасы, между ними располагался сад. Канал питался из цистерны размером 34 x 8 м и высотой 6 м, которая до сих пор существует над виллой.

Елші

Неми көлі, Альбано көлі сияқты, табиғи шығару жолдары жоқ және барлық су кратердегі жаңбырдан түседі. Алғашқыда су деңгейінің күрт өзгерген болуы мүмкін. Сондықтан көл деңгейінің тым жоғары көтерілуі ежелгі заманда 1650 метрлік туннель арқылы бақыланды. Бұл туннель шамамен б.з.д. 300 жылға дейін салынған, сол кезде жоғарғы кіреберіс жабылып, көл деңгейін одан әрі төмендету үшін 11 метр төменге орналасқан жаңа кіреберіспен алмастырылды, және бірнеше камералары болды. Туннельді жобалау кезінде көлден сыртқа ең қысқа жол таңдалды, бұл қажетті ең төменгі төмен қарай бұрылысқа сәйкес келеді. Туннель көлді Ариччия кратерімен байланыстырады, ол да сол кезде көлмен толған және кейіннен құрғатылған. Бұл монументалды, бірақ көзге көрінбейтін жоба болды, онда көптеген жұмысшылар жұмыс істеді, ең бастысы – қазылған материалды шығарып тастау және оны алып кету. Алғашқы туннельдің ені 0,7 мен 1 метр аралығында болды, яғни бір уақытта қазба жұмысында бір адам ғана бола алатын. Басқа туннельдерден айырмашылығы, жұмысты жылдамдату және қателіктерді азайту үшін орталық бөлігінде вертикальды шахталар қолданылмады, бірақ туннельдің бастапқы бағытын анықтау үшін екі шетінде бірнеше тік шахталар салынды. Туннельді қазу жұмысы шығу жерінен басталды, бұл жер асты суларының жұмыс бетін су басуын болдырмау үшін жасалды, бірақ қатты базальт тау жыныстары кездескен кезде кіреберіс жағынан да қазу жұмыстары жүргізілген болуы мүмкін. Эмиссарлық кіреберіс көлдің қазіргі деңгейінен бірнеше метр жоғары, оңтүстік-батыс жағалауда орналасқан. 18 ғасырлық портал 25 метрге жуық үлкен opus quadratum блоктарымен қапталған туннельдің алғашқы бөлігіне кіруге мүмкіндік береді. Дөңгелек тесіктері бар тас плита, оның бір бөлігі әлі де орнында, ағаштар мен басқа да ірі қоқыстардың кіруін болдырмау үшін сүзгі қызметін атқарды. Қабырғалардағы ойыстар су ағынын реттеуге арналған және сүзгілерді тазалауға мүмкіндік беретін бөгеуіштерге арналған. Бастапқы жоспар бойынша кіреберіс негізгі туннельдің еденімен бір деңгейде болуы керек еді, бірақ құрылыс кезінде судың туннельге кірмеуі үшін сырттан тік еңіс жасалды. Кіреберіс едені құрылыс аяқталғаннан кейін төмендетілуі керек еді, бірақ бұл ешқашан іске аспады. Кіреберістен тар туннель шамамен 150 метрден кейін трапеция тәрізді туннельге жетеді. Валеричкадан кейін су ашық арнамен шамамен 2 километрге ағып, содан кейін 600 метрлік жер асты бөліміне дейін, Аричино туннелі деп аталады.