Кіріспе

Маутхаузен Гузен лагері - Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Дахаудағы американдық әскери үкімет сотының қарауында болған СС концлагерінің қызметкерлерінің сот процестері. 1946 жылдың 29 наурызы мен 13 мамыры аралығында, сондай-ақ 1947 жылдың 6-21 тамызы аралығында лагерь қызметкерлерінің 69-ы сотталды. Олардың арасында Маутхаузен-Гузен концлагерінің бұрынғы күзетшілері мен Жоғарғы Австрияның бұрынғы гаулейтері Август Эйгрубер де болды.

Шығу тегі

1942 жылы жер аударылған үкіметтер мен еврей ұйымдарынан неміс қатыгездіктері мен концлагерь тұрғындарына қарсы кең ауқымды қырғын туралы хабарлар пайда болды. Халықтың наразылығы артып, дәлелдерге сүйенгендіктен, одақтас мемлекеттер - АҚШ, Ұлыбритания және Кеңес Одағының араласудан басқа амалы болмады. Одақтасқан мемлекеттер қатысқандардың әрекеттерін айыптап, әр СС қызметкерін сотқа тартуға уәде берді. Бір жылдан кейін одақтас мемлекеттердің сыртқы істер министрлері Ресейде кездесіп, "Үш үлкен" деп аталды. Соғыс қылмыстарын жасағандар екі топқа бөлінді. Бұл топтар одақтастар жазалайтын белгілі бір географиялық орналасуы жоқ адамдармен және белгілі бір жерде қылмыс жасаған адамдармен бөлінеді, олар өздерінің юрисдикциясындағы соттарда сотталады. Құрама Штаттардың сынақтарға қатысуы халықаралық саясатты білмеуден бастап, адам жетіспеуден басталады, бұл таза хаосқа әкеледі. Соғыс қылмыстарын тергеуге жіберілгендердің тиісті дайындығы болмаған, олар төменгі деңгейдегі ақпаратпен есеп берді. АҚШ-та сансыз кедергілер болды. 1945 жылы АҚШ екі түрлі соғыс қылмыстары бойынша сот бағдарламасына кірісті, біреуі американдық әскери билікте, екіншісі одақтас мемлекеттермен бірлесіп. Алты аптадан кейін 61 айыпталушы кінәлі деп танылды. 58 адам ату жазасына кесілді (9-ы өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына кесілді, кейін шартты түрде босатылды), ал тағы үш адам өмір бойы бас бостандығынан айырылды. Бір үкімнен басқалары 1947 жылдың 27 және 28 мамырында Ландсберг түрмесінде өлім жазасына кесілді. Тек Отто Стригель ғана соңғы минутта өлім жазасын тоқтатты. 1947 жылы 20 маусымда Стригель асылып өлтірілді.

Маутхаузендегі екінші сот

Маутхаузендегі екінші сот 1947 жылдың 6 тамызында басталды. Лагерь әкімшілігінің 8 бұрынғы мүшесі бұрынғы сот процесінде жасалған қылмыстармен бірдей айыпталды. 21 тамызда сот үкімі шықты. Төрт нацист асылып өлім жазасына кесілді, біреуі өмір бойына, екеуі қысқа мерзімге сотталды, ал біреуі барлық айыптардан ақталды. Үш адам өлім жазасына кесілді. Майкл Хеллерге өлім жазасы 1949 жылы өмір бойына түрмеде қамауға кесілді.

Қосымша сынақтар

Маутхаузенде жеке адамдар мен шағын топтар бойынша тағы 56 сот 1947 жылдың наурыз мен қараша айлары аралығында өтті.