Кіріспе
Майя тілі Itzaʼ (осылай-ақ Itza немесе Itzaj деп аталады) - құрып кету қаупі төнген майя тілі. Бұл тілде 1000-ға жуық адам еркін сөйлейді, олардың барлығы қарт адамдар. Ица' Чичен-Ица билігі кезінде Юкатан түбегінің көп бөлігінде әкімшілік тіл болды. Кейіннен 1697 жылға дейін Мезоамерикада Мэйяның соңғы тәуелсіз мемлекеті Ица халқы болды. Осы уақыт аралығында итзалықтар ата-бабаларының мекенін Петен алабына қоныс аударды. Ицза тілі бұл тарихын табиғи әлемге арналған номенклатурасында көрсетеді: ауыл шаруашылығы мен ауыл шаруашылығы практикасына қатысты ицза сөздері алғашқы жазылғаннан бері өзгермеген. Сонымен қатар, "Ица" тілінде өсімдіктер мен жануарлар туралы сөздіктер мол, онда әртүрлі тұқымдар мен түрлер туралы нақты мәліметтер бар.
Itzaʼ (also known as Itza or Itzaj) is an endangered Mayan language spoken by the Itza people near Lake Peten Itza in north central Guatemala and neighboring Belize. The language has about 1,000 fluent speakers, all older adults. Itzaʼ was the language of administration across much of the Yucatán Peninsula during the supremacy of Chichen Itza. Later, the Itza people had the last independent Maya nation in Mesoamerica until 1697. During this time, the Itza people resettled their ancestral home in the Petén Basin. The Itzaʼ language reflects this history in its nomenclature for the natural world: Itzaʼ words referring to agriculture and agricultural practices remain unchanged since first being recorded. Additionally, Itzaʼ possesses a rich vocabulary for crops and animals that encodes specific information about different varietals and individuals of the species.
Есімдіктер
Иелiк ету сөздiк конструкцияларда қолданылатын ergative бөлiгiмен белгiленедi. Иелiк конструкциялары иелiк қасиеттiң табиғи немесе табиғи емес екендiгiне байланысты әртүрлi белгiленедi. Дене мүшелері, отбасы мүшелері және жеке меншіктер тұтас бір бүтіндіктің бөліктерімен салыстырғанда басқаша иеленіп отыр. Қосымша иелену конструкциялары бар және иеленуші жансыз болған жағдайда қолданылады. Жынысы барлық есімдерде белгіленбейді: әдетте, жеке есімдер мен кәсіптер жынысын белгілейді, ал басқа санаттарда жоқ. Itza' гендерлік белгілері сонымен қатар қатаң белгілер рөлін атқарады: барлық мүмкін әлемдердегі нақты адамдар ашық түрде гендерлік белгіге ие болады, ал объектілер кластарына сілтеме жасамайды.