Мексиканың Ото-Манге тілдер тобындағы Чинантек тілдері: 14 түрлі диалект, Оахака және Веракрус аймақтарында кең таралған. Тілдер мен мәдениет туралы ақпарат!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ото-мангуэ тілдері Мексиканың Ото-мангуэ тілдері тармағы
Oto Manguean language branch of Mexico
Чинатек немесе чинатекан тілдері Ото-мангуэ тілдері отбасының бір тармағын құрайды. Дәстүрлі түрде бір тіл деп есептелгенімен, Ethnologue бойынша чинатек тілінің 14 өзара толыққанды түсініспейтін түрі бар. Бұл тілдер Мексиканың Оахака және Веракрус штаттарында, әсіресе Куикатлан, Икстлан-де-Хуарес, Туктепек және Шоапан аудандарында, сондай-ақ Нью-Йорктегі Статен аралында тұратын чинантек халқының арасында таралған.
The Chinantec or Chinantecan languages constitute a branch of the Oto Manguean family. Though traditionally considered a single language, Ethnologue lists 14 partially mutually unintelligible varieties of Chinantec. The languages are spoken by the indigenous Chinantec people who live in Oaxaca and Veracruz, Mexico, especially in the districts of Cuicatlán, Ixtlán de Juárez, Tuxtepec and Choapan, and in Staten Island, New York.
Ішкі жіктеу
Эгланд пен Бартоломей (1978) 80% өзара түсініктілік негізінде он төрт Чинантек тілін анықтады. Ethnologue зерттеуінің нәтижесінде, жеткілікті түрде салыстырылмаған (Тлалтепуско) тілі ерекшеленбегенімен, екіншісін (Лалананы, Тэпинападан) бөліп шығарғаны белгілі болды. 70% түсініктілік критерийі бойынша Лалана–Тэпинапа, Киотепек–Комальтепек, Палантла–Валле-Национал және географиялық тұрғыдан шалғай орналасқан Чильтепек–Тлакоацзинтепек тілдері болып саналады, бұл тілдердің санын онға дейін азайтады. Леалао Чинантегі (Латани) ең көп айырмашылығы бар тіл. +70% Тіл (80% түсініктілік) Таралу*Леалао ЧинантегіОахаканың солтүстік-шығысы, Сан-Хуан-Леалао, Латани, Трес-Арройос және Ла-Гондура*Чилтепек ЧинантегіСан-Хосе-Чилтепек, Оахака*Тлакоацзинтепек ЧинантегіСолтүстік Оахака*Комальтепек ЧинантегіКомальтепек, Солтүстік Оахака*Киотепек Чинантегі (Жоғарғы Чинантек)Сан-Хуан-Киотепек және оның маңындағы қалалар, Оахака*Лалана ЧинантегіОахака мен Веракрус шекарасындағы 25 қала*Тэпинапа ЧинантегіСолтүстік Оахака, Шопан ауданы. Өте шалғай орналасқан аймақ.*Охитлан ЧинантегіСолтүстік Оахака және Веракрус муниципалитеттері Минатитлан және Идальготитан*Озумасин ЧинантегіСан-Педро Озумасин және оның маңындағы қалалар, Оахака*Палантла ЧинантегіСан-Хуан Палантла және оның маңындағы қалалар, Оахака*Валле-Национал ЧинантегіСолтүстік Оахака*Сочипан ЧинантегіСолтүстік Оахака*Тепетоутла ЧинантегіСолтүстік Оахака*Усила ЧинантегіОахакадағы бір қала, Веракрустағы бір қала.
Egland and Bartholomew (1978) established fourteen Chinantec languages on the basis of 80% mutual intelligibility. Ethnologue found that one that had not been adequately compared (Tlaltepusco) was not distinct, but split another (Lalana from Tepinapa). At a looser criterion of 70% intelligibility, Lalana–Tepinapa, Quiotepec–Comaltepec, Palantla–Valle Nacional, and geographically distant Chiltepec–Tlacoatzintepec would be languages, reducing the count to ten. Lealao Chinantec (Latani) is the most divergent. +70% Language (80% intelligibility) Distribution*Chinantec of LealaoNortheastern Oaxaca, San Juan Lealao, Latani, Tres Arroyos, and La Hondura*Chinantec of ChiltepecSan José Chiltepec, OaxacaChinantec of TlacoatzintepecNorthern Oaxaca*Chinantec of ComaltepecComaltepec, Northern OaxacaChinantec of Quiotepec (Highland Chinantec)San Juan Quiotepec and surrounding towns, Oaxaca*Chinantec of Lalana25 towns on the border between Oaxaca and VeracruzChinantec of TepinapaNorthern Oaxaca, Choapan District. Very remote area. *Chinantec of OjitlánNorthern Oaxaca and Veracruz municipios of Minatitlán and Hidalgotitlán*Chinantec of OzumacínSan Pedro Ozumacín and surrounding towns, Oaxaca*Chinantec of PalantlaSan Juan Palantla and surrounding towns, OaxacaChinantec of Valle NacionalYetla, North Oaxaca*Chinantec of SochiapanNorthern Oaxaca*Chinantec of TepetotutlaNorthern Oaxaca*Chinantec of UsilaOaxaca one town in Veracruz
Фоналогия
Чинантекан тілдерінде баллистикалық буындар бар, бұл дыбыс шығарудың бір түрі болып көрінеді. Барлық чинантекан тілдері тоналды. Мысалы, Усила Чинантек және Охитлан Чинантек тілдерінде бес регистрлік тон бар (контурлық тоннан өзге), ал ең жоғары және ең төменгі тонды тондылықтар тарихи тұрғыдан баллистикалық буындардан пайда болған.
Chinantecan languages have ballistic syllables, apparently a kind of phonation. All Chinantec languages are tonal. Some, such as Usila Chinantec and Ojitlán Chinantec, have five register tones (in addition to contour tones), with the extreme tones deriving historically from ballistic syllables.
Медиа
Чинантек тіліндегі бағдарламалар CDI радиостанциялары XEOJN (Сан-Лукас-Ожитлан, Оахакадан хабар таратады) және XEGLO (Гуалатао-де-Хуарес, Оахакадан хабар таратады) арқылы жүзеге асырылады.
Chinantec language programming is carried by the CDI's radio stations XEOJN, broadcasting from San Lucas Ojitlán, Oaxaca, and XEGLO, broadcasting from Guelatao de Juárez, Oaxaca.