Кіріспе

Гватемала мен Мексикада сөйлейтін майя тілі – шамамен жарты миллион мам халқы Гватемаланың Кетцальтеньанго, Уэуэтенанго, Сан-Маркос және Ретальхулеу департаменттерінде, сондай-ақ Мексиканың Кампече және Чиапас штаттарында сөйлейтін майя тілі. Тағы мыңдаған адам АҚШ және Мексикада мам диаспорасын құрайды, олардың ішінде Калифорния штатының Окленд қаласында және Вашингтон, округ Колумбияда тұратын айқын топтар бар. Ең толық мам грамматикасы – Нора С. Англияның «Мам грамматикасы, майя тілі» (1983) еңбегі, ол Уэуэтенанго департаментінің Сан-Ильдефонсо Икстахуакан диалектіне негізделген.

Жіктеу

Мам тілі тектитек тілімен тығыз байланысты, және осы екі тіл майя тілдері отбасының Мамеан тармағын құрайды. Иксилан тілдері, Авакатек және Иксиль тілдерімен бірге, олар Шығыс майя тілдерінің ірі Мамеан тармағын құрайды, бұл Шығыс майя тілдерінің екі тармағының бірі (екіншісі – 10 майя тілінен тұратын Үлкен Кичеан тармағы, оның ішінде Кʼичеʼ тілі бар).

Тарату

Мам тілі Гватемаланың төрт департаментіндегі 64 қауымдастықта және Мексиканың Кампече мен Чиапас штаттарындағы көптеген қауымдастықтарда таралған. Егер сөзde ұзын дауысты болса, басты екпін сол ұзын дауыстыға түседі, мысалы, aq'ú:ntl 'жұмыс'. Ұзын дауыстысы жоқ сөздерде басты екпін соңғы комекші дыбыстан бұрынғы дауыстыға түседі, мысалы, puʔláʔ 'құмыра'. Ұзын дауыстысы немесе комекші дыбысы жоқ сөздерде екпін түбірдің соңғы дауыстысына түседі, мысалы, xpicháqʼ 'егершік'. Ұзын дауыстысы немесе комекші дыбысы жоқ қосымшалар мен соңғы буынға екпін түспейді.

Сызық құрылымы

Көбінесе тамырлар CVC морфологиялық құрылымын қабылдайды. Тек қана түпкі соңғы дауыссыз дыбыстар тобы nC түрінде болуы мүмкін. Буындарда кез келген орында төрт дауыссыз дыбыстан тұратын топтамалар кездесе алады. Көптеген дауыссыз дыбыстардың топтамалары дауысты дыбыстардың түсірілуі және морфемалардың қосылуы нәтижесінде пайда болады.