Кіріспе

Ағылшын заңдарында ұғым Ағылшын заңдарында жүйке шогы - басқа адамның қасақана немесе абайсыз әрекеттері немесе істен шығулары салдарынан адамға келтірілген психикалық / психикалық ауру немесе жарақат. Көбінесе бұл оқиғаның куәгері болғаннан кейін пайда болатын психикалық бұзылу, мысалы, ата-анасының немесе жұбайының жарақаттануы. "Нерв шогы" термині "нақты емес" және "жалған" деп сипатталса да, ол күрделі ұғымның пайдалы қысқартуы ретінде қолданыла береді. Англия заңдарында, әсіресе, абайсыздық салдарынан болатын нервтік шок зардаптарын өтеу мүмкіндігі қатты шектелген.

Анықтама

Заң бойынша "нервтік шок" деп саналатын жағдайда, талапкердің психикалық зақымдануы қайғыдан немесе эмоционалдық қиындықтан басқа, танылған психикалық ауруларға, мысалы, алаңдаушылық неврозына немесе реактивті депрессияға дейін созылуы керек. Жақын адамның қасақана өліміне байланысты зиянды өтеу 1976 жылғы Өлімге әкелетін жазатайым оқиғалар туралы заң бойынша қарастырылған, ал соттар дене жарақаты салдарынан "азап пен азап" үшін де зиянды өтеуді тағайындауы мүмкін.

Қасақана келтірілген жүйке шогы

Англия заңдарында белгілі болғандай, қасақана және дәлелсіз себеппен басқа адамға эмоциялық зардап келтірген адам, одан кейінгі кез келген психикалық зақымдану үшін жауапты болады. Бұған мысал ретінде біреудің көңіл күйін түсіретін жаман әзіл-оспақ, ал екінші адам эмоциялық күйзеліске ұшырайды және медициналық салдары үшін жауап береді.

Басты құрбандар

"Бастапқы жәбірленуші" - бұл айыпталушының абайсыздауы салдарынан дене жарақатын алған немесе дене жарақатын алдын ала көруге болатын адам. Бұған мысал ретінде, жауапкердің абайсыздықпен жүргізуі салдарынан болған жол-көлік оқиғасына қатысқан және нәтижесінде жеңіл жарақат алған (немесе тіпті зардап шекпеген), бірақ апаттан болған қорқыныш ауыр психикалық жағдайды тудырады. Мұндай талапкерге көлік зақымдалған, оның денесі зақымдалған және оның жүйкесі шокта болған жағдайда өтемақы төленеді. Құтқарушылар (мысалы, өрт сөндірушілер, полиция немесе еріктілер) өздерін қауіпке ұшыратып, нәтижесінде психикалық шокқа ұшыраған "бірінші кезектегі құрбандар" болды, ал Уайт пен Оңтүстік Йоркшир полициясының бас констебльінің арасындағы шешім құтқарушылардың заңда ерекше мәртебесі жоқ екенін және қауіпке ұшырау салдарынан орынды қорқынышты дәлелдеу керек екенін түсіндірді.

Екінші реттік құрбандар

"Екіншілік құрбан" - бұл өзі қауіпке ұшырамай-ақ, жүйке шогынан зардап шегуші адам. Мысалы, автожарысқа қатысқан бір көрермен автокөлік өндірушілердің абайсыздамынан болған апатқа куә болып, өз тәжірибесінен нерв ауруына шалдыққан. Дәл осы жағдайларда соттар жүйке шогы үшін өтемақы тағайындаудан әсіресе тартыншақ болды. Бірнеше шешімдерде соттар жүйке шогын тудырмау, сондай-ақ себептілік және қашықтық туралы сақтық міндетін тану үшін бірнеше қатаң талаптарды анықтады: талапкер "шоқ оқиғасын" өзінің жеке сезімдерімен, оқиғаның куәгері ретінде, немесе оқиғаны жеке өз құлағымен естуі немесе оның "тезірек салдарын" көруі керек. Бұл оқиғаға жақын физикалық жақындықты талап етеді және әдетте теледидардан куә болған немесе үшінші тараптан хабарланған оқиғаларды алып тастайды. Шок талапкердің жүйке жүйесіне "кете" емес, "кете" шабуыл болуы керек. Сондықтан, апаттан зардап шеккен туысымен бірге өмір сүруден кейін күйзеліс пайда болған талапкер зиянды өтеуді талап ете алмайды. Егер жүйке шогы басқа адамның өліміне немесе жарақаттануына куә болған жағдайда, талапкер сол адаммен "жеткілікті жақын" қарым-қатынас жасауы керек, әдетте ол "мұның сүйіспеншілігі мен сүйіспеншілігінің тығыз байланысы" деп сипатталады. Мұндай байланыс тек ата-аналар мен балалар, сондай-ақ ерлі-зайыптылар мен қыз-жігіттер арасында ғана болады деп болжанады. Басқа қарым-қатынастарда, соның ішінде бауырластарда да, сүйіспеншілік пен сезімнің байланыстары дәлелденуі керек. Бұл жағдайда талапкердің жағдайындағы "әдеттегідей" адам психикалық зақымдануға ұшырайды деп болжауға болады. Талапкер мен жәбірленуші арасындағы байланыс неғұрлым тығыз болса, ол осы элементте сәтті болады. Алайда, белгілі бір психикалық зақымданудың алдын ала болғаны дәлелденгеннен кейін, талапкердің психикалық ауруға әсіресе бейім екендігі маңызды емес, жауапкер "жәбірленушіні тапқан кезде" алып, жүйке шогының барлық салдарын төлеуі керек ("Бұрынғы" ережесін қараңыз). Сондықтан қарапайым көрермен психикалық шок үшін өтемақы алуға үміттенбеуі мүмкін, егер ол өте қорқынышты нәрсеге куә болған болса, онда кез-келген адам психикалық зақымдануды күтуге болады. Алайда, мұндай жағдай тек теориялық болып көрінеді (McFarlane v. EE Caledonia Ltd., онда талапкер өзі және оның әріптестері жұмыс істеген платформаның жарылуына куә болды, бірақ өтемақы алмады).

Сын

Қазіргі ағылшын соттарының ұстанымы заң жүзінде де, медициналық тұрғыдан да әділетсіз нәтижелерге әкеліп соқтырады деп сынға алынды. Мысалы, баласының өлімін өз көзімен көрген ананың психикалық аурудан айыға алатыны, ал баласының өлімін телефон арқылы естіп, сол жағдайдан зардап шеккен ананың айыға алмайтыны кездейсоқ болуы мүмкін. Реформаны кеңінен қолдаған және 1998 жылы Заң комиссиясы ұсыныс жасады, оның ішінде, уақыт пен орын бойынша апатқа жақын болу талаптары және "өз сезімдері" ережесін жою керек. Конституциялық істер департаменті 2007 жылы ұсынылған заңнамалық реформаны қабылдамады, соттар жеңілдетілген тәсілге ие екенін атап өтті және бұл саланы соттарға қалдыруды ұсынды. 2009 жылдың шілдесінде Әділет министрлігі Заң комиссиясының осы саладағы ұсыныстарын орындамауын растады.