Заңдағы кешігу: талап арызды уақтылы ұсынбау салдары. Laches – құқықтарды қорғау үшін кешіккен жағдай, қарсы тарапқа зиян келтіруі мүмкін. Әділ сот шешіміне қатысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Талапкердің өтінішін ұсынудағы негізсіз кешігу
Unreasonable delay by a plaintiff in bringing their claim
Ортақ құқық жүйелерінде лахес (лат. chiz, Law French: немхабарлық, кешігу, ескі француз тілінен laschesse) – бұл заңдық талап қоюда немесе құқықты заң жүзінде қорғауда, әсіресе әділеттілік мәселелерінде, ұқыпсыздық пен белсенділік танытпау. Бұл қарсы тарапқа зиян келтіретін ақылға сыймас кешігу болып табылады. Сотта қаралатын жағдайда, бұл әділетті қорғау құралы, яғни әділетті өтемалды талапқа қарсы қорғаныс. Ол көбінесе мерзім шектеулері туралы заңмен салыстырылады, бұл дәстүрлі түрде "заң бойынша" талапқа қарсы қорғаныс болып табылады. Лахес қолданушы адам қарсы тараптың "өз құқықтарын ұмытып қалғанын" және осы кешігудің нәтижесінде жағдай өзгергенін (куәлер немесе дәлелдер жоғалып кеткен немесе енді қол жетімді емес болуы мүмкін, және т.б.) мәлімдейді, сондықтан талапкердің талабын қанағаттандыру әділ шешім болып табылмайды. Лахес әділеттіліктің қағидасымен байланысты: "Әділеттілік сергектерге көмектеседі", ал құқықтарын ұмытқандарға емес. Басқаша айтқанда, өз құқықтарын уақтылы қорғамау талапты лахес арқылы тоқтатуға әкелуі мүмкін.
In common law legal systems, laches ('/l//æ//tʃ//ɪ//z/ LAT chiz '/l//eɪ//tʃ//ɪ//z/; Law French: remissness, dilatoriness, from Old French laschesse) is a lack of diligence and activity in making a legal claim, or moving forward with legal enforcement of a right, particularly in regard to equity. This means that it is an unreasonable delay that can be viewed as prejudicing the opposing party. When asserted in litigation, it is an equity defense, that is, a defense to a claim for an equitable remedy. It is often understood in comparison to a statute of limitations, a statutory defense, which traditionally is a defense to a claim "at law". The person invoking laches is asserting that an opposing party has "slept on its rights", and that, as a result of this delay, circumstances have changed (witnesses or evidence may have been lost or no longer available, etc. ), such that it is no longer a just resolution to grant the plaintiff's claim. Laches is associated with the maxim of equity: "Equity aids the vigilant" not those who sleep on their rights. Put another way, failure to assert one's rights in a timely manner can result in a claim being barred by laches.
Шығу тегі, анықтамасы, жалпы түсінігі
Лаш – ескі француз тіліндегі "лашесс" сөзінен алынған заң термині, ол "жалаңдық" немесе "кешігушілік" мағынасын білдіреді және "күзеушілікке" қарама-қарсы тұрады. АҚШ Жоғарғы Сотының "Костеллоға қарсы АҚШ" (365 АҚШ 265, 282, 1961) ісі лаш анықтамасы үшін жиі сілтеме жасалады. Костелло лашты "қорғаныс жасайтын тараптың ұқыпсыздығы, осы қорғанысқа қарсы тарапқа зиян келтіруімен байланысты" деп анықтады. Лашқа жүгіну – заңдық талап қоюда немесе құқықты заңды түрде қорғауда, әсіресе әділеттілік саласында, ұқыпсыздық пен белсенділік танытпауға сілтеме жасау, сондай-ақ "[оппонент] тарапқа зиян келтіретіндей құқық немесе талапты ұзаққа созу". Лаштың маңызды элементі – талапкердің талапты ұзаққа созуы; лаш – әділетті қорғаныс болғандықтан, ол көбінесе тек әділетті шараларға (мысалы, тыйым салуға) қатысты қолданылады, ал заңдық шараларға (мысалы, залап ақысына) емес. Басқаша айтқанда, өз құқықтарын уақтылы қорғамау талаптың лаш арқылы тоқтатылуына әкелуі мүмкін. Кейде соттар лаш доктринасын қолданушы тараптың кешігу салдарынан өз жағдайын өзгерткенін талап етеді, бірақ бұл талап байланысты (бірақ қатаң) қорғанысқа және эстоппельге тән.
Laches is a legal term derived from the Old French laschesse, meaning "remissness" or "dilatoriness", and is viewed as the opposite of "vigilance". The United States Supreme Court case Costello v. United States 365 US 265, 282 (1961) is often cited for a definition of laches. Costello defined Laches as "Lack of diligence by the party against whom the defense is asserted combined with prejudice to the party asserting the defense". Invoking laches is a reference to a lack of diligence and activity in making a legal claim, or moving forward with legal enforcement of a right, in particular with regard to equity, and so is an "unreasonable delay pursuing a right or claim, in a way that prejudices the [opposing] party". The essential element of laches is an unreasonable delay by the plaintiff in bringing the claim; because laches is an equitable defense, it is ordinarily applied only to claims for equitable relief (such as injunctions), and not to claims for legal relief (such as damages). Put another way, failure to assert one's rights in a timely manner can result in a claim being barred by laches. Sometimes courts will also require that the party invoking the doctrine has changed its position as a result of the delay, but that requirement is more typical of the related (but more stringent) defense and equally cause of action of estoppel.
Келесіге ауысу
Кейінге қалдыру мерзімі талапкердің іс қозғауға негіз бар екенін білген, немесе ақылға қонымды жағдайда білуі тиіс болған сәттен басталады; кейінге қалдыру мерзімі тек сотқа ресми түрде шағым берілген кезде ғана аяқталады. Іс қозғауға негіз туралы сотталушыны хабардар ету немесе ескерту (мысалы, тоқтату туралы хат жіберу немесе сотқа шағымданумен қорқыту) өзінен-өзі кейінге қалдыру мерзімін тоқтатпайды. Егер талапкер талап қойылмаған кезде кәмелетке толмаған болса, лахес қорғанысы қолданылмайды, сондықтан тараптар еңбекке қабілетті жасқа жеткен кезде тарихи әділетсіздікке қарсы талап қоюға құқылы.
The period of delay begins when the plaintiff knew, or reasonably ought to have known, that the cause of action existed; the period of delay ends only when the legal action is formally filed. Informing or warning the defendant of the cause of action (for example by sending a cease and desist letter or merely threatening a lawsuit) does not, by itself, end the period of delay. The laches defense does not apply if the claimant was a minor during the time that the claim was not brought, so a party can bring a claim against an historical injustice when they reach their majority.
Ескіру мерзімімен салыстырғанда
Лахтардың қорғанысы мерзім шектеу заңына ұқсас, себебі екеуі де талапкерлердің талаптарын уақтылы қоюын қамтамасыз етуге бағытталған. Дегенмен, мерзім шектеу заңы тек өткен уақытқа қатысты. Лахтар нақты жағдайдағы кешіктірудің негізділігімен айналысады, сондықтан ол әрбір жағдайға қарай қарастырылады және талапкердің әділ мінез-құлқына көбірек назар аударады. Бұл факторлар лахтардың қорғанысына ғана тән емес, себебі олар әділетті ойлау және әділетті өтемақылардың ерекшелігі болып табылады.
The defense of laches resembles a statute of limitations since both are concerned with ensuring that plaintiffs bring their claims in a timely fashion. However, a statute of limitations is concerned only with the time that has passed. Laches is concerned with the reasonableness of the delay in a particular situation and so is more case specific and more focused on the equitable conduct of the plaintiff. Those considerations are not unique to the laches defense because they are characteristic of equitable reasoning and equitable remedies,
Мысалдар
2012 жылғы АҚШ президенттік сайлауы үшін Вирджиния штатындағы республикалық праймеризде бірнеше кандидаттың есімі бюллетеньге енбеді, себебі олар қажетті мөлшерде қол жинамады. Сәтті болмаған төрт кандидат – Рик Перри, Джон Хантсман, Ньют Гингрич және Рик Санторум – қол жинауға рұқсат етілген адамдарға қойылған шектеулер конституцияға қайшы екенін мәлімдеп, сотқа шағымданып арыз берді. Аудандық сот олардың талаптарын лахтар (уақыт өткізу) негіздерімен қабылдамады, себебі апелляциялық соттың сөзімен айтқанда: Апелляциялық сот лахтар негіздерімен төменгі сот шешімін қолдады, бірақ егер шағым уақтылы берілген болса, ол қабылдалуы мүмкін еді деп қосты. Лахтар қорғанысы АҚШ-та патенттік бұзушылыққа қатысты сот ісінде жиі қолданылатын оң қорғаныс болып табылады. 2021 жылы Федералдық апелляциялық сот USPTO-ға лахтарды патент беруден бас тартуға себеп ретінде пайдалануға рұқсат берді. Өтініш беруші "әдеттен тыс ұзақ және күрделі" жүздеген өтінімдер берген және түзетулер енгізіп, талаптардың жалпы санын шамамен 115 000-ға жеткізген. Осы өтініш берушінің өтінімдерін тексеру үшін USPTO-ны 12 тәжірибелі сарапшыдан тұратын арнайы бөлім құруға мәжбүр етті.
In the Virginia Republican primary for the 2012 US presidential election, several candidates did not appear on the ballot because they failed to obtain sufficient petition signatures. Four of the unsuccessful candidates—Rick Perry, Jon Huntsman, Newt Gingrich, and Rick Santorum—sued, claiming that restrictions on the persons allowed to gather signatures were unconstitutional. Their claim was dismissed by the district court on the grounds of laches, because, in the words of the appellate court: The appeals court upheld the dismissal on grounds of laches, but it added that the challenge would likely have succeeded if it had been brought in a timely fashion. The defense of laches is often used as an affirmative defense in patent infringement lawsuits in the USA. In 2021, the Court of Appeals for the Federal Circuit allowed the USPTO to use laches as a reason for denying patents to an applicant, who filed hundreds of applications, that were "atypically long and complex", and who filed amendments, which increased the total number of claims to roughly 115,000. This applicant alone forced the USPTO to create an art unit of twelve experienced examiners solely to examine its patents.