Кіріспе
Хел шайқасы (Obrona Helu, сөзбе-сөз "Хел қорғанысы") - 1939 жылдың 1 қыркүйегінен 2 қазанына дейін Балтық теңізі жағалауындағы Хел түбегінде, Польшаға неміс шабуылдаушы әскерлері мен поляк бөлімшелерін қорғаған поляк әскерлері арасында болған соғысы. Хел жарым аралын қорғау Хел бекіністі аймағының айналасында, 1930 жылдары Германияның үшінші рейхпен шекарасына жақын жерде салынған поляк бекіністерінің жүйесі. 1939 жылдың 20 қыркүйегінен бастап, Польша армиясы Поморзе Тухола орманы шайқасында жеңілгеннен кейін және басқа да польшалық жағалау бекіністері Вестерплаттегі шайқаста, Гдыня шайқасында және Кепа Оксюска шайқасында берілсе, Хель Польшаның солтүстігінде қалған поляк әскери қарсылығының жалғыз үлкен қалтасы болды. Сонымен қатар, бұл шабуылдың жалғыз теңіз бетіндегі қимылының орны болды. Немістер Гел түбегінің қорғаушыларын блокадаға алды және 1939 жылдың қыркүйек айының соңына дейін ірі құрлық операцияларын бастамады. Контр-адмирал Влодзимиер Штайердің қол астындағы 2800 поляк сарбазы, Құрлық жағалауын қорғау құрамының бір бөлігі, Хел бекіністі аймағын шамамен 32 күн қорғады, олар төменгі қамтамасыз ету мен моральға берілмейінше.
The Battle of Hel (Obrona Helu, literally "the Defense of Hel") was a World War II engagement fought from 1 September to 2 October 1939 on the Hel Peninsula, of the Baltic Sea coast, between invading German forces and defending Polish units during the German invasion of Poland (also known in Polish historiography as the September Campaign). The defense of the Hel Peninsula took place around the Hel Fortified Area, a system of Polish fortifications that had been constructed in the 1930s near the interwar border with the German Third Reich. Beginning on 20 September 1939, after the Polish Army Pomorze had been defeated in the Battle of Tuchola Forest and after other Polish coastal strongholds had capitulated in the Battle of Westerplatte, Battle of Gdynia and the Battle of Kępa Oksywska, Hel was the only substantial pocket of Polish military resistance left in northern Poland. It was also the site of the invasion's only naval surface engagement. The Germans blockaded the defenders of the Hel Peninsula and did not launch major land operations until the end of September 1939. Some 2,800 Polish soldiers under Rear Admiral Włodzimierz Steyer, part of the Land Coastal Defence formation, defended the Hel Fortified Area for about 32 days, until they surrendered due to low supplies and morale.
Кіріспе
1931 жылы Гел түбегіндегі Гелдегі поляк әскери-теңіз портын салу басталды, ал 1936 жылы Гел түбегінің солтүстік бөлігі ресми түрде Гел бекіністі аймағы (Гелски Режон Умоцниони) деп жарияланды. Қамал құрылысын соғыс басталғанға дейін аяқтаған жоқ, бірақ бірнеше ай бойы Польша мен Германия арасындағы шиеленістердің артуымен қамалдар уақытша жер жұмыстарымен нығайтылды. Хел бекініс аймағында жағалау (кемеге қарсы) және әуеге қарсы артиллерия батареялары болды. Дивизион Артиллерия Надбржежнаяның жағалау батареясы төрт 152 мм (6 дюйм) пулеметтерден тұратын бір батареяны, екі 105 мм (4.1 дюйм) пулеметтерден тұратын екі ескі батареяны және сегіз 75 мм (3 дюйм) пулеметтерден тұратын үш батареяны қамтиды. 1939 жылдың қыркүйегінде Хель бекініс аймағында 2800-ге жуық сарбаз орналасты. Гел жағалау батареялары Польшадағы ең күшті болғанмен, олар неміс теңіз флотына қарсы тұруға жеткіліксіз болды және неміс капитальдық кемелеріне үлкен қауіп төндірмеді. Сол сияқты, аймақтағы поляк әуе қорғанысы батареялары жау ұшақтарын тежеуге тым аз және тым жеңіл болды, ал жақын маңдағы Пук қаласында орналасқан аймақты қорғауға арналған әскери-әуе эскадрильясының ұшақтары неміс әріптестерінен ескі және саны онға бірден артық болды. Бірінші әуе шабуылы 1939 жылдың 1 қыркүйегінде сағат 13.30-да поляк жағалау батареяларын нысанаға алды. Бұл шайқасқа поляк жағалау батареясы да қатысты. Бұл қыркүйектегі науқанның жалғыз теңіз бетіндегі ұрысы болды және салыстырмалы түрде маңызды емес еді. Неміс жойғыш Z1 Leberecht Maass жеңіл зақымдалып, төрт адам қаза тапты. Польшалық "Гриф" кемесі де жеңіл зақымдалып, жеті адам қаза тапты. Неміс кемелері кері шегінді, ал сол күні Люфтваффе ORP Gryf, ORP Wicher, сондай-ақ ORP Mewa, поляк канонерлік қайығы ORP General Haller қатты зақымдалды, тасталды және 6 қыркүйекте батып кетті. Польшалық ORP Komendant Piłsudski атты канонерлік қайығы да, негізінен зақымдалмаған болса да, тасталып кетті. Қыркүйектің бірінші аптасында Вермахт поляк Армия Поморзе бөлімдерін Данциг дәлізінен шегінуге мәжбүр етті және 9 қыркүйекте Пакты басып алып, Гелл түбегіндегі поляк күштеріне шабуыл жасай бастады. Кемелердің қару-жарағы алынып тасталып, қосымша жер асты қару-жарағы орнатылды. Шлезен 21 қыркүйекте Ястарния мен Хелдегі поляк позицияларын бомбалауға оралды. 25-27 қыркүйек аралығында "Шлезвиг Холштейн" Хельдегі бауырлас кемесіне қосылды. Хел шайқасы туралы кейбір деректер 1 қазанда Хел түбегінің маңында минаға ұшыраған M85 неміс мина сығушы кемесінің батып кетуін, 24 адамның қаза тапқанын айтады. Майна өрісін Польшаның ORP Żbik субмаринасы "Сақ жоспары" аясында орналастырған болатын. ORP Żbik және тағы екі су асты кемесі, ORP Sęp және ORP Ryś 1 қыркүйекте теңізге шықты.
Салдары
Польшалық жауынгерлердің зардаптары аз болды - 50 адам қаза тауып, 150 адам жарақат алды. Польшаның 3600-ге жуық сарбазы мен теңізшісі тұтқынға алынды. Хелдің кейбір бекіністері сақталып қалды және қазіргі уақытта туристік нысан болып табылады. Гельдің төрт 152 мм-лік Бофорс батареясының бірі қазір Варшавадағы Польша армиясының мұражайында көрініс тапқан. Хел шайқасы Варшавадағы Беймәлім сарбаздың қабіріне жазылған шайқастардың бірі болып табылады.