Кіріспе

Станислав Теофилович Шацкий (орысша: Станисла́в Теофи́лович Ша́цкий; 13 маусым 1878, Смоленск 30 қазан 1934, Мәскеу) - Ресей империясының аяғы мен Кеңес Одағының басындағы маңызды гуманистік педагог, жазушы және білім беру әкімшісі. Шатский 1905-1934 жылдар аралығында бірқатар тәжірибелік және прогрессивті білім беру мекемелерін құрды. Ресей интеллигенциясының мүшесі болған Шацкий соңғы патшалық кезеңдегі білім беру эксперименттерінің көптеген құндылықтарын (олардың көбі американдық прогрессивті білім беру әдістеріне негізделген) коммунистік мектеп құруға және "жаңа кеңес адамын" құруға арналған ертедегі кеңес тәсілдеріне енгізді. Оның коммунистік педагог ретінде істеген жұмысы біздің коммунистік білім беруді түсінуді қиындатады. Шатский өзінен кейінгілерден айырмашылығы, жаңа коммунистік адамды құруда саясат пен таптық күресінің басымдығын жоққа шығарды. Ол сондай-ақ индоктринациялық әдістерге қарсылық көрсетті, оның орнына оқушыларға өмірге дәлелді көзқарастың маңыздылығы мен маңыздылығын көрсетуді жөн көрді. Шатский үшін шынайы коммунистік білім - адамның капиталистік жүйенің қатаңдықтарынан босауы. Оның еңбектерінің маңыздылығы тек жақында ғана танылды, өйткені оның көптеген басылымдарын Сталин және барлық "коммунистік білім берудің" таптық элементіне ие болуын қамтамасыз етуге тырысқан кеңестік білім беру ортодоксациясы бас тартты. Ол орыс педагогикасында Антон Макаренко мен Лев Выготскиймен бірге орын алады. Ол Джон Дьюидің белсенділікке негізделген білім беру әдістеріне және Лев Толстойдың эстетикалық негізделген, тегін білім беруге назар аударған коммунистік білім берудің либералды, балаға бағытталған нұсқасын құруға тырысты. Бұл идеяларды марксистік негізде орналастырып, Шатский коммунистік білім беру - ынтымақтастық пен өзін-өзі ынталандыру қағидаларына негізделген - баланың туа біткен әлеуетін ашып, оны жан-жақты адам етіп дамытуға көмектеседі деп үміттенді. Оның идеалдық шәкірті өнерді, мәдениетті және музыканы бағалайтын, сонымен қатар ауыр жұмыс күнінің құндылығын білетін бала болды: "Қолдары кальцийлі жоғары мәдениетті бала".

Император дәуіріндегі білім беру жобалары

Оның алғашқы ірі білім беру мекемесі 1905 жылы Мәскеудің солтүстігінде құрылған Елді мекен (Елді мекен) болды. Бұл институттардың кешені өзінің идеологиялық илхам-орынды қоныс аудару қозғалысынан алды. Шатскийдің әріптесі, сәулетші Александр Зеленко бір жыл бойы тұрған Чикагодағы Хулл Хаустың үлгісі бойынша құрылған Елді мекен балалар клубтары мен бейресми сыныптардың кешені болды. Елді мекеннің орталығында 1907 жылы көк жағалы жұмысшы балаларды қамтыған, Николай Второв қаржыландырған, Зеленко жобалаған Коммуналдық клуб орналасқан. Клуб Мәскеудің алыс жұмысшы сынып ауданында мәдени және әлеуметтік орталық құруға бағытталған үлкен жобаның бір бөлігі болды (Мюсская алаңы жобасы). Императорлық Ресейдегі алғашқы, Елді мекендегі мекемелердің еркін орналасуы, білім беру бөлінген патшалық қоғамның жараларын емдеудің зорлық-зомбылықсыз жолы деп Сацкийдің көзқарасын бөліскен зиялы адамдар мен кәсіпкерлерді тартты. Полицияның бүлікшіл ілімдерге және коммунизмге деген күдіктенуіне байланысты, поселок 1908 жылы мамыр айында полициямен жабылды (Зеленко бірнеше ай бойы түрмеде отырды). Кейіннен Шатский Калуга аймағындағы (Обнинск маңындағы) "Жанға серпін беретін өмір" (Бодрая жизнь, Бодрая zhizn') атты жазғы ауыл колониясын құрды.

Кеңес дәуіріндегі тәжірибе: Бірінші тәжірибелік станция

1917 жылғы Революциядан кейін Шатскийдің кеңестік билікке қарсылығы сол кезде бітіріліп, кеңестік билік білім беру прогрессивизмі құндылықтары мен идеяларын өзінің білім беру әдісіне енгізді (W. Rosenburg, Большевиктер көзқарастары: Мәдени революцияның бірінші кезеңі, 1984 жылы Біріккен Еңбек мектебі туралы декларацияны қараңыз). 1919 жылы ол алғашқы тәжірибелік станцияны (Первая Оптиная Станция) құрды, ол тәжірибелік мекемелердің үлкен желісі болды. Бұл ұйым үлкен болды, онда жүздеген мұғалім жұмыс істеді, ауыл мен қала мектептері, кітапханалар, балалар клубтары, кітапханалар болды. Бұл мектеп кешені халықаралық прогрессивті педагогтардың қызғанышына айналды және әлемдегі ең үлкен, ең радикалды эксперименталды білім беру мекемесін білдірді. Сталин кеңес мемлекетіне идеологиялық бақылау орнатуға тырысқандықтан, Бірінші тәжірибелік станция 1932 жылы кеңес билігімен қайта ұйымдастырылды және Шацкий лауазымынан босатылды. Шатский 1934 жылы табиғи себептерден қайтыс болды.

Білім беру саласындағы басшылық

Шатский сонымен қатар Кеңес Одағындағы маңызды білім беру көшбасшысы болды, ол Мемлекеттік академиялық кеңестің (Главный Учёный Совет) педагогикалық бөлімінің жетекшілерінің бірі ретінде бүкіл Кеңес Одағындағы мектептер үшін бағдарламалар әзірледі. Оның билікке шапшаң көтерілуі Ресейдің білім беру интеллигенциясының ертедегі кеңестік басқаруға маңыздылығын көрсетті. 1928 жылы Шацкий коммунистік партияға кірді, бірақ 1928 жылы Иосиф Сталиннің "Ұлы үзілісі" Шацкийді және басқа да ойлы интеллектуалды білім беру аппаратындағы билік лауазымдарынан алып тастады. Шацкийдің Бірінші тәжірибелік стансасын 1932 жылы Кеңес өкіметі сталиндік білім берудің идеологиялық көзқарасына ауысуының бір бөлігі ретінде жабады. Шатскийдің өзі 1934 жылы 30 қазанда қайтыс болды, өйткені ол Гулагқа жіберіледі деген хабар тарады.

Шатскийдің мұрасы

Шатскийдің еңбектерінің көпшілігін сталиндік шенеуніктер басқарды, өйткені 1920-шы жылдардағы Кеңес Одағының прогрессивті көзқарасы еретикалық және буржуазиялық деп қайта қарастырылды, бірақ оның белсенділікке және білім алу қуанышына баса назар аударуын кейінгі кеңес педагогтарында, соның ішінде Сухомлинскийде табуға болады. Қазіргі уақытта Шатскийдің көптеген идеялары Ресейде оңалтылуда (әсіресе Феликс Фрадкин мен Геннадий Малинин Шатскийдің жасырын мұрасы туралы кітаптар мен мақалалар жариялады). Сонымен қатар, оның құрметіне Ресейдің Обнинск қаласында (Шатскийдің Калугадағы бірінші тәжірибелік станциясының мектептерінен алыс емес) жыл сайын конференция өткізіледі. Ақырында, батыста Шатский туралы соңғы мақалалар жарияланды Славян және Шығыс Еуропалық шолу (қазан, 2004), Оксфорд университетінің тарих қоғамының журналы (2005), және Білім беру тарихы (төменде қараңыз)

Идеологиялық ықпал

Шатский американдық білім беру прогрессивизміне, әсіресе Джон Дьюиге көп көңіл бөлді. Кеңес дәуірінде Шатский марксизмнің ықпалына түсіп, өзінің бостандыққа бағытталған, прогрессивті білім беру идеяларын Маркстың материалистік көзқарасымен араластырды.

Шатскийдің негізгі шығармалары

Бодрая Жизн. 1908 жыл. Педагогикалық сочинения, 4 том. 1962 1965 жыл. Шацкий С.Т. Педагогикалық шығармалар. В 4 т. Т.1 М. : Изд во Акад. лық РСФСР ғылымдары, 1962. Шацкий С.Т. Педагогикалық шығармалар. В 4 т. Т.2 М. : Изд во Акад. лық РСФСР ғылымдары, 1964. т.с. қоса алғанда Система русского детского сада (С. 55 58.) Шацкий С.Т. Педагогикалық шығармалар. В 4 т. Т.3 М. : Изд во Акад. лық РСФСР ғылымдары, 1964. Шацкий С.Т. Педагогикалық шығармалар. В 4 т. Т.4 М. : Изд во Акад. лық РСФСР ғылымдары, 1965. Мұғалімнің тәжірибесі: жинақ. Ағылшын тіліне аударған: Кэтрин Джуделсон. 1981 жыл.

Шатский туралы шығармалары

Д. Бершадская. Педагогикалық білім және білім беру С. Т. Шатского (Мәскеу, 1960) Владимир Беляев. С. Т. Шатскогоның "Концепциядағы инновациялық даму" атты еңбегі. Мәскеу, 1999 жыл. Кевин. 1920-1930 жылдардағы социалистік білім беру эксперименттерінің бейнелері: Р. Хофстетте және Б. Шнейулиде білім беру ғылымдарының орны (Эдс). Жанығу, бірігу, шиеленісу. Жаңа білім беру және білім беру ғылымдары Education nouvelle et Sciences de l'éducation (оқыту жаңалығы және білім беру ғылымдары) (XIX ғасырдың соңы ХХ ғасырдың ортасы ХХ ғасырдың соңы ХХ ғасырдың ортасы ХХ ғасыр). Берн, Питер Ланг: 2006 жыл. 271 304. - Қалай ойлайсыз? Феликс Фрадкин мен Геннадий Малинин. "Оспитателная система" С. Т. Шатского. Мәскеу, 1993 жыл. Феликс Фредкин. "С. Т. Шатскийдің соңғы жылдары", "Царлық және Кеңес Одағындағы мектеп және қоғам", Б. Элкоф (ред.) Басингсток, 1993 жыл. Уильям Партлетт. "Ауыл мектебіндегі мәдени революция: С. Т. Шатскийдің Калуга мектеп кешені, 1919-1932". Оксфорд университетінің тарих қоғамының журналы. Жоқ, жоқ. 3, Михайло 2005 жылы. Уильям Партлетт. "Ауыл мектебінде мәдени әлемге қол жеткізу: С. Т. Шатскийдің Калуга мектеп жүйесіндегі білім беру көзқарасы, жергілікті бастама және ауылдық тәжірибе, 1919 1931". Славян және Шығыс Еуропалық шолу, 82-том, No. 2004 жылдың 4 қазаны: 847 885. Уильям Партлетт. "Коммунистік құрылыстағы буржуазиялық идеялар: Станислав Шацкийдің мұғалімдерді даярлау әдістерінің дамуы". Білім беру тарихы 35, 2006: 453 474. Уильям Партлетт. Кеңес азаматтарын американдық құралдармен құру: Ресей революциялары және С. Т. Шатскийдің ауылдық мектептері, 1905 1932. 2011 жыл. Амазонка. com/Building Soviet Citizens American Tools/dp/3846503622/. Йорданка Валканова және Кевин Дж. Брехони "Бейнелеулер мен үлестер". Фридрих Фробель және 1850-1920 жылдардағы орыс білім беруі". Білім беру тарихы 35(2) 2006: 189 207.