Кіріспе

Қорғау спорты, із келу және бағынуді қамтиды.

Шутцхунд (/'ʃʊtshʊnt/, неміс тілінде "қорғау иті"), қазір IGP деп, ал бұрын IPO деп белгілі болған, иттің із келу, бағыну және қорғау дағдыларын сынап, оның жақсы жұмыс итіне тән қасиеттері мен ерекшеліктеріне ие екенін бағалайтын спорт түрі. Ол Германияда 1900 жылдардың басында неміс шопандарының жұмысқа жарамдылығын анықтау үшін жасалған, бірақ көп ұзамай боксер, доберман, алып шнауцер және ротвейлер сияқты неміс қорғау тұқымдарын оқыту және бағалау стандарты болды. Кез келген тұқымдағы иттің қатысуына рұқсат етілсе де, бүгінде осы спортта неміс шопандары мен бельгия шопандары басым. Ит иелері мен бапкерлер иттерді оқыту үшін Schutzhund клубтарында топтық түрде жиналады, ал клубтар иттерді сынап, құрметті атақтар беру үшін жарыстар ұйымдастырады. Ең жақсы иттер ұлттық және халықаралық деңгейдегі чемпионаттарға қатысуға мүмкіндік алады.

Schutzhund иттерінің ерекшеліктері

"Schutzhund" иттің полициялық қызметке қажетті қасиеттерін тексеруге арналған сынақ. Schutzhund-та оқытылған иттің мүмкіндіктері кең: полиция қызметі, белгілі бір иісті табу, іздеу-құтқару және тағы да басқа жұмыстар. Schutzhund-тың мақсаты – осы қиын жұмыстарға қажетті мінез-құлық қасиеттері бар немесе жоқ итті анықтау, мысалы, жұмысқа деген ынта, батылдық, ес, үйренуге жарамдылық, иесімен тығыз байланыс, жанталасқандық, қорғаныш инстинкті және жақсы иіс сезу қабілеті. Schutzhund иттің күші, төзімділігі, ептілігі және иіс сезу қабілеті сияқты физикалық қасиеттерін де тексереді. Schutzhund-тың басты мақсаты – оқу процесі арқылы иттің мінезін және қабілетін анықтау. Селекционерлер осы ақпаратты пайдаланып, келесі буын жұмыс итттерін өсіру үшін итті қалай және пайдалы екенін анықтай алады. Неміс овчаркасы шамамен 1900 жылдары мал өріп жүретін иттің негізінде, көп мақсатты жұмыс иті ретінде дамыды. Бірнеше жылдан кейін иттің жұмысқа қабілетін жоғалтып алғаны анық болды. Осы кезде Schutzhund неміс овчаркасының жұмысқа қабілетін тексеру үшін жасалды. Тек Schutzhund немесе мал өріп жүру сынағынан өткен неміс овчаркаларына ғана көбейтуге рұқсат берілді, осылайша олардың ұрпақтары неміс овчаркасы (GSD) ретінде тіркелді. Бұл Германияда бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Әр буынның жұмысқа қабілетін тексеру арқылы ғана GSD-нің күшті жұмыс ерекшеліктері сақталды. Бүгінде кез келген тұқым спортқа қатыса алады, бірақ кейбір тұқымдық клубтар өз мүшелері үшін ғана сынақтар өткізеді. Спорттың орташа және жоғары деңгейлерінде неміс овчаркасы мен бельгиялық малинуасы жетекшілік етеді, ал доберман, ротвейлер және бувье де фландр да жақсы нәтижелер көрсетеді. BH деңгейі (Серіктес ит сынағы) және OB (Бағыну) сияқты бастапқы деңгейлерде әртүрлі тұқымдар мен өлшемдегі иттің қатысуы мүмкін. Үш деңгейдегі атақтар бар, 1-ден 3-ке дейін, 1-деңгей – бірінші, ал 3-деңгей – ең жоғары деңгей. Бұрын олар Schutzhund 1-ден Schutzhund 3-ке дейін (қысқаша SchH1–SchH3) деп аталған, 2012 жылы IPO1–IPO3, ал 2019 жылы IGP1–IGP3 болып өзгерді. Оқу ақпаратының сенімді көзі – жақсы Schutzhund клубы. Schutzhund оқудың басым бөлігі жергілікті клубтарда иесі/басқарушысымен жүзеге асырылады. АҚШ-та клубтардың саны аз болғандықтан, кітаптар мен бейнелер сол елде маңызды ақпарат көзі болып табылады. АҚШ-та көптеген клубтар Америка жұмыс иті федерациясымен (AWDF), АҚШ боксерлер қауымдастығымен (USBA), Америка жұмыс малинуа қауымдастығымен (AWMA), Американың біріккен Schutzhund клубтарымен (USCA), Deutscher Verband der Gebrauchshundsportvereine (DVG) немесе Америка жұмыс иті қауымдастығының неміс овчаркасы клубымен (GSDCA WDA) байланысты. Schutzhund клубтары көбінесе кішкентай болады, 20 немесе одан аз мүшеден тұрады, себебі бір сессияда оқытылатын иттің саны шектеулі. Клубтар көбінесе із кесу және бағынуға байланысты шектеулі ресми көмек көрсетеді. Клубтардың негізгі мақсаты – қорғану кезеңін оқытуға қажетті мамандандырылған ресурстарды ұсыну. Алайда, заңды клуб мүшесіне тек қорғанумен айналысуға рұқсат бермейді. Тәжірибелі мүшелер көбінесе жаңадан келгендерге із кесу және бағынуға көмектесуге дайын, бірақ бұл АҚШ-та көбінесе бейресми болады. Schutzhund клубтарының тағы бір қызметі – Schutzhund-та оқытуға жарамсыз итті анықтау. Schutzhund – иттің мінезін сынаудың қиын сынағы, сондықтан әрбір ит, тіпті әрбір GSD осы сынаққа дайын болмайды. Клубтың оқыту директоры итке, иесіне, клубқа және қоғамға жауапкершілігі бар, ол әр итті үнемі бағалайды және күмәнді мінез-құлқы немесе жұмысқа қабілеті бар итті оқытудан бас тартады. Жұмыс істегісі келмейтін итті оқыту барлық тарап үшін стресстік және көңілді емес. Schutzhund клубтары үнемі қоғамдық сынақтар өткізеді, бұл иттің атақ алуына және иесінің оқу прогресін бағалауына мүмкіндік береді. Аз ғана адал иелер кітаптар мен бейнелерден ғана итін атаққа дайындыққа жеткізді. Бұл көп жағдайда сәтті болмайды, себебі көмекшісіз қорғану кезеңін оқыту мүмкін емес. Schutzhund оқу үшін жақсы клуб қажет деп санау керек.