Кіріспе

Азавах – Батыс Африкадан шыққан иттер тұқымы. Ежелгі тарихы бар бұл тұқым Мали, Нигер және Буркина-Фасо елдерінің Сахель аймағында өсіріледі. Бұл аймаққа Азавах аңғары да кіреді, осы аңғардың атымен тұқым аталған. Көшпелі туарегтермен көп байланысты болғанымен, бұл иттерді пеуль, белла және хауса сияқты басқа да этностар өсіреді және ұстайды. Азавах слуги тұқымына салуки тұқымынан гөрі жақын. Сенбеуге болатын дерек көзі: себебі=Автор жеке талдау жасаған.

Сыртқы келбеті

Жұқа әрі әдемі, терісінен сүйектері мен бұлшық еттері көрінеді. Көздері бадам пішіндес. Жүні өте қысқа, ал құрсағында дерлік жоқ. Сүйек құрылымы тері мен бұлшық ет арқылы анық байқалады. Бұлшық еттері "құрғақ", яғни Грейхаунд пен Уиппет сияқты емес, жазық болып келеді. Осы тұрғыдан ол салюкиге ұқсас.

Түстер

Халықаралық кинологиялық федерация (FCI) тұқым стандартына сәйкес рұқсат етілген түстер – ашық құмнан қоңырдың қара түсіне дейін, қызыл және жолақты (қара маскамен немесе онсыз), ақ түсті мойны, құйрық ұшы және барлық аяқтардағы ақ (бармақ ұштарынан жоғары шұлықтарға дейін). 2015 жылдан бері шынтақ буынынан жоғары ақ шұлықтар FCI мүше елдерінде дисквалификациялық белгілер саналады, сондай-ақ ақ жаға немесе жартылай жаға (ирландтық белгі). Кейбір табиғатты қорғаушылар Африкада азавахтың әлі де қызыл, көгілдір-қызғылт (қызғылт реңі бар), сұр, қара және сирек кездесетін көк және қара түстерде, соның ішінде ирландтық белгісі бар (ақ жаға) және көп түсті (көбінесе ақ) түрлі ақ белгілермен кездесетінін айтады. Осыған байланысты, Африкадағы түстердің кең таралғандығын ескере отырып, AKC және UKC қолданатын американдық стандарт Африкада кездесетін кез келген түс комбинациясын қабылдайды.

Қозғалыс

Азавахтың жеңіл, иілгіш, әдемі қимылы – бұл тұқымның ерекше қасиеті, сондай-ақ тік қос серпілісті еңіс жүрісі де осы тұқымға тән.

Денсаулық

Азавах – өте сенімді аңды қуу иті. Бұл тұқымда ересектерде басталатын идиопатиялық эпилепсия кездесуі мүмкін, бірақ сирек. Wobbler ауруы, немесе мойын омыртқаларының тұрақсыздығы, өте сирек кездеседі.

Көбею

Денсаулы күшіктердің көмексіз тууы қалыпты жағдай. Әдетте, бірдей туған балалардың саны төрттен алтыға дейін болады, бірақ бір бала туған жағдайлар да, он балаға дейін туған жағдайлар да кездеседі.

Тендерлік

Туарегтер, фула тайпалары және Сахара мен Сахара астындағы Сахель аймағындағы Мали, Нигер, Буркина-Фасо және Оңтүстік Алжир елдеріндегі басқа да көшпелілер өсірген, туарегтер "Оска" деп атаған бұл тұқым сол аймақта күзетші ит ретінде, сондай-ақ газель мен қоянды қуу үшін қолданылған. Сахельдің қатал жағдайлары ең жарамды ғана иттердің тірі қалуын қамтамасыз етті, бұл тұқымның мықтылығы мен тәуелсіздігін күшейтті. Басқа көзді иттерден айырмашылығы, азавах көбінесе топтасып аң аулайды және олжа шаршағанда артқы аяқтарымен соғып түсіреді. Күзетші ит ретінде, егер азавах қауіп сезсе, ол топтың басқа мүшелерін ескерту үшін қауқырлайды, содан кейін альфа-иттің жетекшілігімен топтанып, жыртқышқа қарсы тұрады немесе шабуылдайды. Басқа көзді иттерден айырмашылығы, азавахтың туған жеріндегі басты қызметі – күзетші ит болу. Ол иесімен тығыз байланыс орнатады және жат адамдарға көбінесе тартыншақтықпен қарады. Азавахтардың энергиясы жоғары және төзімділігі зор. Олар жүгірушілер үшін тамаша серіктес. Көптеген азавахтар жаңбыр мен суық ауа-райын ұнатпайды. Азавахтар топқа бағдарланған және күрделі әлеуметтік иерархия құрайды. Олар ұзақ уақыттан кейін бір-бірін тани алады және жылыну үшін де, серік болу үшін де бір-бірінің үстіне жатып ұйықтайды.

Тұқым тарихы

Бұл тұқым Еуропа мен Солтүстік Америкада салыстырмалы түрде сирек кездеседі, бірақ оған адал жандардың саны артып келеді. Азавак АҚШ-та Federación Canófila de Puerto Rico (FCPR) арқылы FCI-де тіркелуі мүмкін. Еуропалық FCI клубтары мен AKC FCPR-ді мойындалатын тіркелім ретінде қабылдайды. 2019 жылы AKC Азавахты иттің тобының мүшесі деп мойындады. Американдық Азавах қауымдастығы (AAA) – Азавах тұқымы үшін AKC-нің негізгі клубы. Азавах UKC және ARBA-да тіркелуі мүмкін. Бұл тұқым әлі CKC-де тіркелмеген. Азавах ASFA және AKC-нің жалба жеммен қуу және NOFCA-ның ашық алаңда қуу жарыстарына қатыса алады.