Кіріспе
Дахшунд (/UK//'//d//æ//k//s//h//ʊ//n//d//, // //ə//n//d//, // //h//ʊ//n//t/ DAKShuund, ənd, huunt немесе /US/'/d//ɑː//k//s//h//ʊ//n//t//, // //h//ʊ//n//d//, // //ən//t/// DAHKShuunt, huund, ənt; немiс тiлiнде 'борсық иті'), сондай-ақ винер иті немесе шұжық иті, борсық иті және докси деп те аталады, қысқа аяқты, ұзын денелi, иттәр тұқымына жататын ит. Иттің жүні тегіс, сымбатты немесе ұзын болуы мүмкiн. Түсi әртүрлi. Дахшунд борсықтар мен жерде қоныстанған басқа да жануарларды iздеу, қуу және қуып шығару үшiн шығарылған. Миниатюралық дахшунд қоян сияқты ұсақ жануарларды аулау үшiн шығарылған. 2022 жылы Американдық Кеннел Клубында тiркелуде дахшунд 9-орында тұрды.
Этимология
Дахшунд атауы неміс тілінен шыққан және «дала суыры» дегенді білдіреді, «Dachs» («дала суыры») және «Hund» («ит») сөздерінен туындаған. Неміс тіліндегі «Dachshund» сөзі ағылшын тілінде әртүрлі айтылады: бірінші және екінші буынның айтылуында /d//ɑː//k//s// /, /d//æ//k//s// / және /h//ʊ//n//t/, /h//ʊ//n//d/, /ən//d/ нұсқалары кездеседі. Кейбір ағылшын тілінде сөйлеушілер оны қате түрде /d//æ//ʃ// /hound деп айтуы мүмкін. Дахшунд – неміс сөзі болғанымен, қазіргі Германияда бұл иттер көбінесе қысқаша «Дакель» деп аталады. Ал жұмыс істейтін иттер көбінесе «Текель» деп танылады. Ұзын, жіңішке дене құрылысынан оларды көбінесе «хот-дог» немесе «шұжық ит» деп лақаптайды.
Жіктеу
АҚШ және Ұлыбританияда аңшы немесе иіс аңшы тобына жатқызылса, бұл тұқым Халықаралық кинологиялық федерацияға (Дүниежүзілік ит федерациясы) мүше елдерде өз тобына ие. Көптеген даксхундтар, әсіресе сымды жүнді түрі, терьерлер тобына тән мінез-құлық пен сыртқы түрін көрсетуі мүмкін. Тұқым жануарларды іздеу және аң аулау үшін иіс сезу қабілетін пайдалану мақсатымен шығарылғандықтан, және қазіргі кездегі иіс аңшы тұқымдары сияқты, Сант-Хуберт итінен тараған болуы мүмкін, сондықтан оны иіс (немесе аңшы) тобына жатқызуға болады. Алайда, терьерлерге тән жандану мен қазуға құштарлық сипаттарын ескере отырып, оларды терьерлер немесе "жер қазғыш иттер" тобына жатқызуға да болады.
Түйіні мен түсі
Дахшундтың үш түк түрі бар: тегіс түк (қысқа түк), ұзын түк және сымды түк. Екі рет дақталған (double dapple) иттерде дақталғанның (dapple) мерле үлгісі болады, бірақ дақталған гені түктің бір аймағында екі рет көрінген кезде пайда болатын анық ақ дақтармен ерекшеленеді. DCA 2007 жылы стандарттан "қос дақталған" (double dapple) терминін алып тастады және енді "дақталған" (dapple) терминін қатаң қолданады, себебі қос дақталған гені көру қабілетінің жоғалтуына және есту қабілетінің нашарлауына жиі себеп болады.
Өлшемі
Дахшундтар үш өлшемде келеді: стандартты, шағын және канинчен ("қоян" дегенді білдіретін неміс тіліндегі сөз). Стандартты және шағын өлшемдерге көбінесе жаһандық мойындау бар, бірақ АҚШ және Ұлыбританиядағы клубтар қоян өлшемін мойындамайды. Қоян өлшемін 83 елден кіретін кіндік клубтары бар Fédération Cynologique Internationale (FCI) (Әлемдік Кіндік Федерациясы) мойындайды. Шағын және стандартты өлшемдердің арасындағы өлшем отбасылық жануарлар үшін жиі кездеседі; олар көбінесе ресми жіктеме емес "туини" деп аталады. Толық бойы жеткен стандартты дахшундтың салмағы 7-ден 14 кг-ға дейін, ал шағын түрлері әдетте 5 кг-нан кем болады.
Көздің түсі
Ашық түсті даксхундтардың көздері ақырқы, ашық қоңыр немесе жасыл түсті болуы мүмкін, бірақ кинологиялық клубтар стандарттарында көздің түсі неғұрлым қараңғы болса, соғұрлым жақсы деп есептеледі. Даппл және қос даппл даксхундтардың көз пигментациясына даппл генінің әсерінен толық көк, жартылай көк немесе дақтанған ирисі бар көп түсті "қабырғалы" көздері болуы мүмкін. "Қабырғалы" көздер DCA стандарттары бойынша рұқсат етіледі, бірақ AKC стандарттары бойынша қолайсыз саналады.
Тендерлік
Дахшундтар өрескел бола алады және әсіресе, егер олар ұнайтын кішкентай жануарларды қуатын болса, бұйрықтарды орындамайды. Бастапқыда дахшундтар борсық аңшылары ретінде қолданылғандықтан, олар кішкентай жануарларды қууға бейім. Дахшундтар көбінесе қасарысқандықтан, оларды үйрету қиынға соғады. Дахшундтар бейтаныс адамдар мен басқа иттерге агрессивті болуы мүмкін. Дегенмен, олар иттердің интеллектына қатысты орташа жұмысшы иттер санатына жатады және үйретілген командаларды 50% немесе одан да көп жағдайда орындай алады. Олар дауыспен қатты айқайлай алады. Кейбіреулері тым көп айқайлайды, сондықтан оларды тоқтату үшін жаттығу қажет, ал басқалары мүлдем айқайламайды. Американдық Kennel Club стандарты бойынша, "дахшунд ақылды, жанды және батыл, тіпті асығысқа дейін, жер үстінде де, жер астында да жұмыста жанталас, барлық сезімдері жақсы дамыған. Ұялдықтың кез келген көрінісі – қателік". Олардың мінез-құлқы мен дене тілі олардың салыстырмалы түрде кішкентай екенін білмейтінін немесе оған мән бермейтінін көрсетеді. Көптеген кішкентай аңшы иттер сияқты, олар үлкен итке де қарсы тұра алады. Көңілге толы дахшундтар тікпейтін немесе тым қасарысқыш болуы мүмкін. 2008 жылы Пенсильвания университетінде 6000 ит иесімен жүргізілген зерттеу көрсетті, кішкентай тұқымдағы иттер агрессивті мінез-құлыққа генетикалық бейімділігі жоғары. Дахшундтар ең агрессивті деп танылды, олардың 20% бейтаныс адамдарды шаққан, сондай-ақ басқа иттерге және олардың иелеріне шабуыл жасау көрсеткіштері жоғары болды. Зерттеуде кішкентай иттердің шабуылдары ауыр жарақаттарға әкелмейтіні және осы себепті олар туралы аз хабарланғаны айтылды.
Денсаулық
Бұл тұқым омыртқа проблемаларына, әсіресе омыртқааралық дискі ауруына (IVDD) бейім. Бұл, ішінара, өте ұзын омыртқа бағанасымен және қысқа қабырға қуысымен байланысты. Семіздік, секіру, күшті жүктемелер немесе қарқынды жаттығулар омыртқаға қосымша жүктеме салғандықтан жарақат алу қаупі артуы мүмкін. IVDD шамамен 20–25% даксұндарда дамиды. Жастығынан бастап аралық дискілерінде кальцификация бар даксұндарда, өмір бойында дискі ауруы даму қаупі жоғары. Сонымен қатар, зерттеулер көрсеткендей, тұқымның кальцификацияланған дискілерге бейімділігі жоғары. Фин зерттеушілері IVDD-ді анықтау үшін тиісті скрининг бағдарламасын жасады, ал Ұлыбританияда селекционерлер үшін омыртқа проблемаларын азайту мақсатында IVDD скрининг бағдарламасы әзірленді. Емдеуге ұзақ уақыт бойы сауықпен ұстау және қабынуға қарсы препараттар (стероидтар және карпрофен, мелоксикам сияқты стероид емес қабынуға қарсы препараттар) немесе трамадол сияқты созылмалы ауырсынды басатын дәрілер кіреді. Ауыр жағдайларда дискінің бөлігін хирургиялық жолмен алып тастау қажет болуы мүмкін. Салдану орын алған жағдайда, итке жүруге көмектесетін арба қажет болуы мүмкін. Оклахома штатының ветеринариялық ауруханасында "перкутанды лазерлік дискіні абляциялау" деп аталатын минималды инвазивті процедура жасалды. Алғашқыда бұл процедура клиникалық сынақтарда қолданылды. Бұл жағдай көбінесе сымды жүнді даксұндарға тән, олардың 17%-ы бұл генді тасымалдайды. Генетикалық тест селекционерлерге тасымалдаушыларды бір-бірімен шағылыстырудан аулақ болуға мүмкіндік береді. Мұндай жұпта әр күшіктің ауруға шалдығу ықтималдығы 25% құрайды. Кейбір қос түйелерде көру және есту қабілетінің әртүрлі деңгейде бұзылуы байқалады, соның ішінде көздердің мөлшерінің азаюы немесе толық жойылуы мүмкін. Барлық қос түйелерде көздері мен құлақтарында проблемалар бола бермейді, бұл есту қабілетінің жоғалтылуы, толық саңырау, құлақтың қалыптан тыс болуы, туа біткен көз ақаулары, көздердің мөлшерінің азаюы немесе толық жойылуы, жартылай немесе толық соқырлық, көру және есту қабілетінің әртүрлі деңгейдегі бұзылуларын қамтуы мүмкін. Алайда, екі түйе гендерінің қабаттасуы, әсіресе белгілі бір тұқымдық желілерде, проблемалардың күшеюіне әкелуі мүмкін. Даппл гендері, доминантты гендер болып табылады, "жеңілдету" гендері ретінде қарастырылады, яғни иттің бастапқыда қандай түс болғанына қарамастан, түсі кездейсоқ түрде ашық немесе сұйылтылады. Екі доминантты "жеңілдету" гендері бір-бірін жоя алады немесе "қиылысып", барлық түсті алып тастап, ақ рецессивті генді, яғни ақ мутацияны тудырады. Бұл ақ мутация генетикалық тұрғыдан көздерде немесе құлақтарда пайда болған жағдайда, есту немесе көру қабілетіне зиян келтіруі мүмкін. Дахшундқа тән басқа да денсаулық проблемаларына тұқым қуалайтын эпилепсия, грануломатозды менингоэнцефалит, тіс мәселелері, Кушинг синдромы, қалқанша безінің дисфункциясы, түрлі аллергиялар және атопиялар, сондай-ақ катаракта, глаукома, прогрессивті ретина атрофиясы сияқты көздің түрлі жағдайлары жатады. Талданған жазбаларда 42 855 құрт туралы мәліметтер болды. Зерттеу нәтижесінде, ішкі туыстық коэффициенті жоғарылаған сайын, құрттың мөлшері азайды және өлі туған балалардың саны көбейді, бұл ішкі туыстық депрессияны көрсетеді. Сондай-ақ, жас және егде жастағы аналықтардың құрт мөлшері кішкентайрақ және өлі туған балалардың саны орта жастағы аналықтарға қарағанда көп екені анықталды. Жапонияда жүргізілген зерттеуде миниатюралы даксұндарда глаукоманың басқа тұқымдарға қарағанда сирек кездесетіні анықталды. Тұқымның жағдайлардың 2,4%-ы құрады, бірақ ветеринариялық ауруханаға келушілердің 10,1%-ын құрады. Дахшундтың гипотиреозға бейімділігі бар.
Өмір сүру ұзақтығы
Жапонияда 2018 жылы үй жануарлары зиратының мәліметтері бойынша жасалған зерттеуде миниатюралық дакшундтың өмір сүру ұзақтығы 13,9 жылға жететіні анықталды, ал жалпы өмір сүру ұзақтығы 13,7 жылды, ал будандастырылған тұқымдар үшін 15,1 жылды құрады. Ұлыбританияда 2024 жылы жасалған зерттеуде бұл тұқымның өмір сүру ұзақтығы 13,2 жыл, таза тұқымды иттер үшін орташа есеппен 12,7 жыл, ал будандастырылған тұқымдар үшін 12 жылды көрсетті.
Тарих
Дахшунд – неміс селекционерлерінің туындысы, оның құрамында неміс, француз және ағылшын гондары мен терьерлерінің элементтері бар. Дахшундтарды бүкіл Еуропа бойынша, соның ішінде королева Викторияның сарайында да ұстаған. Ол бұл тұқымды ерекше жақсы көрген. Сенімсіз дереккөз: 2024 жылғы қаңтар.
The first verifiable references to the dachshund, originally named the "Dachs Kriecher" ("badger crawler") or "Dachs Krieger" ("badger warrior"), came from books written in the early 18th century. Prior to that, there exist references to "badger dogs" and "hole dogs", but these likely refer to purposes rather than to specific breeds. The original German dachshunds were larger than the modern full size variety, weighing between , and originally came in straight legged and crook legged varieties (the modern dachshund is descended from the latter). Though the breed is famous for its use in exterminating badgers and badger baiting, dachshunds were also commonly used for rabbit and fox hunting, for locating wounded deer, and in packs were known to hunt game as large as wild boar and as fierce as the wolverine. There are huge differences of opinion as to when dachshunds were specifically bred for their purpose of hunting badger, as the American Kennel Club states the dachshund was bred in the 15th century, while the Dachshund Club of America states that foresters bred the dogs in the 18th or 19th century. Double dapple dachshunds, which are prone to eye disease, blindness, or hearing problems, are generally believed to have been introduced to the United States between 1879 and 1885. The flap down ears and famous curved tail of the dachshund have deliberately been bred into the dog. In the case of the ears, this is to keep grass seeds, dirt, and other matter from entering the ear canal. The curved tail is dual purposed: to be seen more easily in long grass and, in the case of burrowing dachshunds, to help haul the dog out if it becomes stuck in a burrow. Unreliable source: date=January 2024
The smooth haired dachshund, the oldest style, may be a cross between the German Shorthaired Pointer, a Pinscher, and a Bracke (a type of bloodhound), or to have been produced by crossing a short Bruno Jura Hound with a pinscher. Others believe it was a cross from a miniature French pointer and a pinscher; others claim that it was developed from the St. Hubert Hound, also a bloodhound, in the 18th century, and still others believe that they were descended from Basset Hounds, based upon their scent abilities and general appearance. The exact origins of the dachshund are therefore unknown. According to William Loeffler, from The American Book of the Dog (1891), in the chapter on dachshunds: "The origin of the Dachshund is in doubt, our best authorities disagreeing as to the beginning of the breed." During World War I, the dachshund's popularity in the United States plummeted because of this association. As a result, they were often called "liberty hounds", just as "liberty cabbage" became a term for sauerkraut mostly in North America. The stigma of the association was revived to a lesser extent during World War II, though it was comparatively short lived. Kaiser Wilhelm II and German field marshal Erwin Rommel were known for keeping dachshunds. Due to the association of the breed with Germany, as well as its particular popularity among dog keepers in Munich at the time, the dachshund was chosen as the first official mascot for the 1972 Summer Olympics in Munich, with the name Waldi.
Дахшунд туралы алғашқы жазбалар 18 ғасырдың басында жазылған кітаптарда кездеседі. Олар бастапқыда «Dachs Kriecher» («борсыққа кіретін») немесе «Dachs Krieger» («борсық соғысшысы») деп аталған. Бұрын «борсық иті» және «үңгіл иті» деген сілтемелер болған, бірақ олар, көбінесе, нақты тұқымдарға емес, мақсаттарға қатысты. Алғашқы неміс дахшундтары қазіргі стандартты өлшемдегі дахшундтардан ірілеу болған, салмағы 1,5-2 кг аралығында, және бастапқыда тік аяқты және иіліс аяқты түрлері болған (қазіргі дахшундтар соңғысынан тараған). Бұл тұқым борсықтарды жою және борсық аулаумен танымал болғанымен, дахшундтар қоян мен түлкі аулауға, жараланған еліктерді табуға және топтап жабайы шошқа сияқты үлкен жануарларды, тіпті қасқыр сияқты жыртқыштарды аулауға да қолданылған. Америкалық Кеннел Клубының мәліметінше, дахшундтар 15 ғасырда селекцияланған, ал Американың Дахшунд клубы орманшылардың 18-ші немесе 19-шы ғасырларда оларды өсіргенін айтады. Көз ауруларына, соқырлыққа немесе есту қабілетінің жоғалтуына бейім дақылды дахшундтардың 1879-1885 жылдар аралығында АҚШ-қа әкелінгеніне сенеді. Дахшундтың төмен қарай иілген құлақтары мен еңкейген құйрығы осы тұқымды селекциялау арқылы қалыптасқан. Құлақтарының иілуі құлақ каналдарына шөп тұқымдары, кір және басқа да бөгде заттардың енуін болдырмау үшін жасалған. Иілген құйрықтың екі мақсаты бар: ұзақ шөпте оңай көріну және үңгілге кірген дахшундты сыртқа шығаруға көмектесу. Сенімсіз дереккөз: 2024 жылғы қаңтар.
The first verifiable references to the dachshund, originally named the "Dachs Kriecher" ("badger crawler") or "Dachs Krieger" ("badger warrior"), came from books written in the early 18th century. Prior to that, there exist references to "badger dogs" and "hole dogs", but these likely refer to purposes rather than to specific breeds. The original German dachshunds were larger than the modern full size variety, weighing between , and originally came in straight legged and crook legged varieties (the modern dachshund is descended from the latter). Though the breed is famous for its use in exterminating badgers and badger baiting, dachshunds were also commonly used for rabbit and fox hunting, for locating wounded deer, and in packs were known to hunt game as large as wild boar and as fierce as the wolverine. There are huge differences of opinion as to when dachshunds were specifically bred for their purpose of hunting badger, as the American Kennel Club states the dachshund was bred in the 15th century, while the Dachshund Club of America states that foresters bred the dogs in the 18th or 19th century. Double dapple dachshunds, which are prone to eye disease, blindness, or hearing problems, are generally believed to have been introduced to the United States between 1879 and 1885. The flap down ears and famous curved tail of the dachshund have deliberately been bred into the dog. In the case of the ears, this is to keep grass seeds, dirt, and other matter from entering the ear canal. The curved tail is dual purposed: to be seen more easily in long grass and, in the case of burrowing dachshunds, to help haul the dog out if it becomes stuck in a burrow. Unreliable source: date=January 2024
The smooth haired dachshund, the oldest style, may be a cross between the German Shorthaired Pointer, a Pinscher, and a Bracke (a type of bloodhound), or to have been produced by crossing a short Bruno Jura Hound with a pinscher. Others believe it was a cross from a miniature French pointer and a pinscher; others claim that it was developed from the St. Hubert Hound, also a bloodhound, in the 18th century, and still others believe that they were descended from Basset Hounds, based upon their scent abilities and general appearance. The exact origins of the dachshund are therefore unknown. According to William Loeffler, from The American Book of the Dog (1891), in the chapter on dachshunds: "The origin of the Dachshund is in doubt, our best authorities disagreeing as to the beginning of the breed." During World War I, the dachshund's popularity in the United States plummeted because of this association. As a result, they were often called "liberty hounds", just as "liberty cabbage" became a term for sauerkraut mostly in North America. The stigma of the association was revived to a lesser extent during World War II, though it was comparatively short lived. Kaiser Wilhelm II and German field marshal Erwin Rommel were known for keeping dachshunds. Due to the association of the breed with Germany, as well as its particular popularity among dog keepers in Munich at the time, the dachshund was chosen as the first official mascot for the 1972 Summer Olympics in Munich, with the name Waldi.
Ең көне стилі – тегіс шашты дахшунд, ол неміс қысқа шашты пойнтері, пиншер және браке (қан итінің бір түрі) арасындағы будандасу нәтижесі болуы мүмкін, немесе қысқа Бруно Юра гонды пиншермен будандастыру арқылы алынған. Кейбір деректер бойынша, ол француздық шағын пойнтері мен пиншердің будандасуынан туған, ал басқалары оның 18 ғасырда қан иті болған Сент-Хуберт итінен дамығанын айтады. Тағы да басқалары оның иіс сезу қабілеттері мен сыртқы түріне байланысты бассет хаундтардан шыққанын санайды. Сондықтан дахшундтың нақты шығу тегі белгісіз. Уильям Лоффлердің «The American Book of the Dog» (1891) кітабындағы дахшундтар туралы тарауда: «Дахшундтың шығу тегі күмәнді, біздің ең жақсы мамандар тұқымның басталуы туралы келіспейді». Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-та дахшундтардың танымалдылығы төмендеді, себебі олар Германиямен байланысты болды. Нәтижесінде, оларды көбінесе «бостандық иті» деп атады, дәл сол сияқты Солтүстік Америкада «бостандық капустасы» сөзі қымызды білдірді. Бұл байланыстың кері әсері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде де байқалды, бірақ ол салыстырмалы түрде қысқа болды. Кайзер Вильгельм II және неміс фельдмаршалы Эрвин Роммель дахшундтарды ұстағандарымен танымал болды. Тұқымның Германиямен байланысы және сол кездегі Мюнхендегі иттерді ұстаушылар арасындағы танымалдылығының арқасында, дахшунд 1972 жылғы Мюнхенде өткен жазғы Олимпиада ойындарының алғашқы ресми талисманы болды, оның аты Уолди еді.
The first verifiable references to the dachshund, originally named the "Dachs Kriecher" ("badger crawler") or "Dachs Krieger" ("badger warrior"), came from books written in the early 18th century. Prior to that, there exist references to "badger dogs" and "hole dogs", but these likely refer to purposes rather than to specific breeds. The original German dachshunds were larger than the modern full size variety, weighing between , and originally came in straight legged and crook legged varieties (the modern dachshund is descended from the latter). Though the breed is famous for its use in exterminating badgers and badger baiting, dachshunds were also commonly used for rabbit and fox hunting, for locating wounded deer, and in packs were known to hunt game as large as wild boar and as fierce as the wolverine. There are huge differences of opinion as to when dachshunds were specifically bred for their purpose of hunting badger, as the American Kennel Club states the dachshund was bred in the 15th century, while the Dachshund Club of America states that foresters bred the dogs in the 18th or 19th century. Double dapple dachshunds, which are prone to eye disease, blindness, or hearing problems, are generally believed to have been introduced to the United States between 1879 and 1885. The flap down ears and famous curved tail of the dachshund have deliberately been bred into the dog. In the case of the ears, this is to keep grass seeds, dirt, and other matter from entering the ear canal. The curved tail is dual purposed: to be seen more easily in long grass and, in the case of burrowing dachshunds, to help haul the dog out if it becomes stuck in a burrow. Unreliable source: date=January 2024
The smooth haired dachshund, the oldest style, may be a cross between the German Shorthaired Pointer, a Pinscher, and a Bracke (a type of bloodhound), or to have been produced by crossing a short Bruno Jura Hound with a pinscher. Others believe it was a cross from a miniature French pointer and a pinscher; others claim that it was developed from the St. Hubert Hound, also a bloodhound, in the 18th century, and still others believe that they were descended from Basset Hounds, based upon their scent abilities and general appearance. The exact origins of the dachshund are therefore unknown. According to William Loeffler, from The American Book of the Dog (1891), in the chapter on dachshunds: "The origin of the Dachshund is in doubt, our best authorities disagreeing as to the beginning of the breed." During World War I, the dachshund's popularity in the United States plummeted because of this association. As a result, they were often called "liberty hounds", just as "liberty cabbage" became a term for sauerkraut mostly in North America. The stigma of the association was revived to a lesser extent during World War II, though it was comparatively short lived. Kaiser Wilhelm II and German field marshal Erwin Rommel were known for keeping dachshunds. Due to the association of the breed with Germany, as well as its particular popularity among dog keepers in Munich at the time, the dachshund was chosen as the first official mascot for the 1972 Summer Olympics in Munich, with the name Waldi.
Спорт
Кейбір адамдар өздерінің таксаларын дайындап, "Венер Ұлттық" сияқты таксалар арасындағы жарыстарға қатыстырады. АҚШ-тағы бірнеше жарысқа әдетте бірнеше мың адам келеді. Бұл шаралардың танымал болуына қарамастан, Американың Такса клубы "сосиска жарыстарына" қарсы шығады, себебі көптеген грейхаунд тректері үлкен көрерменді өз нысандарына тарту үшін осы жарыстарды пайдаланады. DCA сондай-ақ, таксалардың генетикалық бейімділігіне байланысты арқа жарақаттарына ұшу қаупіне байланысты алаңдайды. Тағы бір танымал спорт түрі – жер қазба сынақтары, онда таксалар тұйық жолдар мен кедергілерге толы туннельдерге кіріп, жасанды жемді немесе тірі, бірақ қоршаудағы (және осылайша қауіпсіз) егеуқұйрықтарды табуға тырысады.
Дакель Текельге қарсы
Германияда дақшхундтарды көптеген адамдар Дакель деп атайды (жекеше және көпше түрде). Аңшылар арасында оларды көбінесе Текель деп атайды. Аңшылық дақшхундтарды өсіруге маманданған шараптар бар, олар jagdliche Leistungszucht ("аңшылыққа қатысты қабілетті өсіру") немесе Gebrauchshundezucht ("қызметтік иттерді өсіру") деп аталады, бұл отбасылық иттерді өсіруден өзгеше. Сондықтан кейде Текель – бұл аңшылық тұқымының атауы, не Германияда "VGP", "Verband Gebrauchsprüfung" деп аталатын аңшылыққа дайындалған иттердің сынағынан өту белгісі деп жаңылыс пікір қалыптасады.
Танымалдық
Дахшундтар АҚШ-та ең көп таралған иттердің бірі, 2018 жылғы AKC тіркеу деректерінде 12-орынды иеленеді. Олар қала тұрғындары мен пәтерде тұратындар арасында кең таралған, AKC жүргізген сараптама бойынша 190 ірі АҚШ қаласының 76-сында ең танымал 10 тұқымның қатарына кіреді. Нью-Йорк, Нью-Орлеан, Портленд, Лос-Анджелес және Чикаго сияқты Американың көптеген ірі қалаларында дахшундтар клубтары ұйымдастырылған.
Белгілі иттер мен иелері
Джон Ф. Кеннеди 1937 жылы Еуропаға саяхат жасағанда, сол кездегі қарындасы Оливияға даксұн күшік сатып алған. Кеннедиге аллергиялық реакция туғаннан кейін, Дункер есімді күшік Германиядан ешқашан шықпады. 22-ші және 24-ші президенттер Гровер Кливлендтің Ақ үйінде даксұны болған. Уильям Рэндольф Херст даксұндарды өте жақсы көрген. Өзінің «Хелена» атты даксұны өлгеннен кейін, ол оны «In The News» рубрикасында мақтаған. Фред, Э. Б. Уайттың даксұны оның көптеген танымал эсселерінде кездеседі. Ламп (неміс тілінде «қарақал»), Пабло Пикассоның сүйікті хайуаны, оның кейбір өнер туындыларына шабыттандырған деп саналады. «Пикассо мен Ламп» – Пикассо мен Ламптың тарихы. Ли Харви Освальдты өлтірген Джек Рубидің Шеба атты даксұны болған, ол оны жиі әйелі деп атаған. Энди Уорхолдың Арчи мен Амос атты екі даксұны болды, ол оларды суреттерінде бейнеледі және күнделіктерінде жиі еске алды. Стенли мен Будги, иесі Дэвид Хокнидің суреттерінде бейнеленген және «Дэвид Хокнидің Ит күндері» кітабында жарияланған. Вадл мен Хексл, кайзер Вильгельм II-нің танымал қаһарлы жұбы. Олар жартылай ресми сапармен Франц Фердинандтың елдік резиденциясына, Конопиште сарайына келгеннен кейін, австро-венгриялық мұрагердің бағалы алтын фазанның бірін жойып, халықаралық оқиғаға себеп болды. Оның сүйікті тағы бір даксұны, Сента қазір Вильгельмнің Нидерландыдағы үйінде жерленген. Ресейдің Зеленогорск қаласында 25 шілдеде қаланың құрылған күнін еске алу үшін даксұндар шеруі өткізіледі және даксұн ескерткішінің жанынан өтеді. Джо – ұшқыштардың «Тігерлер» эскадрильясының және кейін АҚШ әуе күштерінің Қытайдағы әуе күштерінің командирі генерал Клэр Ли Ченноның даксұны, ол осы ұйымдардың талисманы болды. Актриса Мари Превостқа тиесілі Макси есімді даксұн өзінің қайтыс болған иесін оятуға тырысты, оны аяқтарында кішкентай тістеу іздерімен тапқан. Максидің қауғары көршілерді оқиға орнына шақырды. Бұл оқиға 1977 жылы Ник Лоудың «Мари Превост» әнін шығаруға себеп болды. Лилиан Кауфманн, Эдгар Дж. Кауфманның әйелі, 1935 жылы Франк Ллойд Райттан Fallingwater үйін тапсырыс берген, ұзын шашты даксұндардың белгілі өсірушісі және иесі болды. Fallingwater кітап дүкенінде келушілер Fallingwater-де өмір сүрген даксұндардың бірі туралы «Мокси» атты кітапты сатып ала алады. Лилиан ұзын шашты даксұндарды өсірген және олар Питтсбургтен Беар Ранға онымен бірге сапарлаған. Данияның бұрынғы патшайымы Маргрете II даксұндарды ұстайтын бірнеше дат патшаларының бірі. Даниялық Маргрете даксұндарды өте жақсы көреді және өмір бойы солардың көптеген түрлерін ұстаған. 2020 жылы 80 жасқа толған күні Фреденсборг сарайының аумағында өзінің сүйіктісінің (Лилия) бірімен суретке түсіп, тойлады. Ол семіздігімен танымал болды, салмағы 2 кг-дан асып, стандартты салмақтан екі есе көп болды. Ол 2013 жылдың шілдесінде қалыпты салмаққа жетті. Кэрол Ломбард пен Кларк Гейблдің Комиссар атты даксұны болған. «Атақты даксұн» Крузо әлеуметтік желілерде танымал болды. 2015 жылы Крузо «The New York Times» басылымының ең көп сатылған кітабы «Крузо: Винер итінің керемет оқиғалары!» атты кітабымен жарық көрді. 2018 жылы Крузо тағы бір кітап шығарды. 9-шы жылдық Shorty Awards сыйлығында Крузо ең жақсы жануарлар санатында жеңімпаз атанды. 2018 жылы Крузо «Халық таңдауы» сыйлығының 2018 жылғы жануарлар жұлдызы атанды.