Кіріспе

29 қарашадағы Ұлттық азаттық қозғалысы (испанша: Movimiento de Liberación Nacional 29 de noviembre) (MLN 29) - 1970 жылы құрылған, Панамадағы марксистік-лениндік партия. Атауындағы күн Панама коммунистік көшбасшысы Флойд Бриттонның өткен жылы қайтыс болғанын еске түсіреді.

Тарих

Оның құрылуына екі жыл қалғанда, 11 қазанда Панамада әскери төңкеріс жүргізіліп, бірнеше күн ішінде елдегі жүздеген солшылдар тұтқындалды. Бриттон тұтқындалған кезінде қаза тапқандардың бірі болды, бірақ 1970 жылға қарай көпшілігі босатылды. Сол кездегі ең үлкен екі солшыл қарсылық тобы Movimiento Unidad Revolucionario (Революциялық Біріккен Қозғалыс) және ескі Vanguardia de Accion Nacional / Ұлттық Іс-қимылдың авангарды болды, екеуі де Панаманың Partido del Pueblo de Panamá / Халықтық партиясынан шыққан, елдің ең көне марксистік партиясы және оның Мәскеудегі тобы. ВАН мен МУР маоизмнің және Куба революциясынан туындайтын стратегия мен саясаттың әсеріне қатты ұшырады, ал Бритонның өзі Панаманың сол жағы басқа елдің үкіметіне немесе саясатына мойынсұнбауы керек деп, бірақ бұл екі түрлі идеологиялық үрдістер Панаманың радикалды санасымен бірігуі керек деп мәлімдеді. 1970 жылы VAN және MUR бірігіп, Frente de Resistencia Popular (Халықтық қарсылық майданы) құрады, ал сол жылдың шілдесінде құрылған съезде ол кішігірім топтармен бірігіп, MLN 20 деп аталды. Басқа топтармен байланысы бар Студенттік революциялық студент фронты (FER 29) студенттік тобы ақырында жастар тобы ретінде қосылып, Бриттонның қайтыс болған күнін өздеріне де қосты. Панаманың сол жағындағы радикалды элементтер төңкеріске дейін өздерінің күресін Америка Құрама Штаттарына қарсы империализмге қарсы және ұлттық буржуазияға қарсы сыныптық күрес, сондай-ақ расизм мен сексизмге қарсы күреске бағыттады. Бұл мақсаттар әлі де MLN 20-ға негізгі болып тұрса да, оның негізі Омар Торрихостың әскери диктатурасына қарсы болды. Торрихосқа қарсы қарсылық қозғалысының басқа негізгі үрдісі Арнульфо Ариастың фашистік бұрынғы президентімен байланысты болды. MLN 20 осы қозғалыстардың кейбіреулерінің шаруалар базасымен байланыс орнатуға тырысты, бірақ үлкен саяси айырмашылықтарға байланысты аз үйлестіру болды. Панамадағы режимге қарсы жетекші күштер ретінде MLN 20 алғашқы жылдары қалалық партизандық тактиканы қолданды, бірақ сарбаздарға шабуыл жасау және банктерді иемдену сәттілік көрсеткенмен, бұқаралық қоғамда ұйымдастыру аз болды. Ұрыстар тұтқындалып, өлтіріліп жатқанда, MLN 20 соншалықты әлсіреп, кейбірлері уақытша жер аударылған, ал басқалары тыныш негіздегі қолдауды кеңейту үшін қалды. Кейінгі жылдары екі адам АҚШ елшілігінің алдында өзін-өзі өртеп, режимге және АҚШ-қа наразылық білдірді. 1980 жылы көптеген жер аударылғандар елге оралды. FER 29 өткен онжылдықта әлдеқайда жақсы болды және MLN 29 ұйымының қайта өркендеуін қолдау үшін тез жұмылдырылды. MLN 29 басқа, көбінесе әлдеқайда кіші марксистік топтармен кездесу ұйымдастыруға тырысты, әртүрлі нәтижелермен. Осы кезде топ өздерінің қарулы күш-жігерін уақытша тоқтатуға шешім қабылдады. MLN 29 әр түрлі салаларда, кедей кварталдарда, ауылды жерлерде, мектептерде және кәсіптерде өз ықпалын тигізді. Сондай-ақ, ол басқа елдердің марксистік революционерлерімен байланыстар құрды, ал кейбір мүшелері Сандинистер мен FMLN-де күресті, және қарулы күреске қайта оралуға дайындық ретінде әскери дайындықты жалғастырды. Бірақ қауіпсіздік проблемалары мен Мануэль Нориеганың режимі оны осындай үлкен мақсатқа жету үшін әлсіз етіп қалдырды. 1980 жылдардың аяғындағы Нореегаға қарсы қозғалыстың көп бөлігіне буржуазиялық және АҚШ-тың ықпалымен қарсылық білдірген MLN 29 кедейлер мен жұмысшы сыныптарының қарсылығын ұйымдастыруды жалғастырды. Бұл арада Нореагаға қарсы азаматтық крест жорығы MLN 29 - Нориегамен бірге екенін мәлімдеді, ал Нориега қарсылық білдіріп, бұл Азаматтық крест жорығымен бірге екенін мәлімдеді. АҚШ-тың басып кіруі күшейген сайын, MLN 29 әскери режимнің биліктегі Демократиялық революциялық партиясы (Partido Revolucionario Democrático) ішіндегі солшыл үрдіспен байланыс орнатуға шешім қабылдады, бірақ бұл байланыстар үзілді және PRD MLN 29-дың Панаманы басып алудан қорғау үшін қару алуы үшін күшін соқтырды, өйткені кез келген шабуылдан кейін бұл қару әскери режимге қарсы қолданылатынын жақсы біледі. Америка Құрама Штаттары Панамаға "Жақсы себеп" операциясын жүргізген кезде, MLN 29, FER 29 және ықпалды қолдаушылар алғашқы наразылық акциясын ұйымдастырды. Содан бері MLN 29 Латын Америкасындағы басқа да марксистік революционерлермен байланысын жалғастырды және елдің еңбек одақтары, мемлекеттік мектептер және басқа да салалар арқылы жетекші оппозициялық күштердің бірі болды, сондай-ақ FRENADESO және әлеуметтік қамсыздандыруды, электр коммуналды және басқа да салаларды жекешелендіруден қорғау үші�...