Кіріспе

Оноре де Бальзактың 1847 жылғы "Понс ағайынды" романы - Оноре де Бальзактың "Коммеди хьюмане" романын құрайтын 94 роман мен әңгімелердің соңғыларының бірі. 1846 жылы роман ретінде басталған бұл роман "Кедей ата-аналар" (The Poor Relations) деп аталатын диптихтың бір бөлігі ретінде қарастырылды. Кітап бастапқыда Le Constitutionnel журналында серия ретінде жарияланды, бірақ 1847 жылы ол толық романына айналды, оның тақырыбы ретінде еркек кедей туысы Понс болды (La Cousine Bette әйел кедей туысын сипаттайды)

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман Бальзактың танысы Альберик Секундтың әңгімесіне негізделген, мұны Тим Фаррант дәлелдеді. Бастапқыда "Паразит" деп аталатын. Париж бульвар оркестрінің музыканты Сильвен Понстың оркестрдің басқа музыканты, неміс пианині Вильгельм Шмукке жақын досы бар. Олар Мейрам Cibot-пен бірге тұрады, бірақ Понс - Шмукке қарағанда екі кемшілігі бар: оның өнер туындыларын жинау құштарлығы (бұл манияға жақын) және жақсы тамаққа деген құштарлығы. Шмукке, екінші жағынан, тек бір ғана құмарлықпен, Понсқа деген махаббатымен айналысады. Понс, ашкөз болғандықтан, өзінің бай заңгер ағайындары М. және мадам Камюзо де Марвиллмен үнемі тамақтануды ұнатады, өйткені олардың тағамдары мадам Сибодан гөрі қызықты және гастрономиялық сюрприздерге толы. Камусолармен жақсы қарым-қатынаста болу және олардың жақсылығын өтеу үшін ол олардың тартымды жалғыз қызы Сесильге күйеу табуға тырысады. Бұл некелік жоба сәтсіз аяқталып, Понс үйден қуылған. Новелла романға айналады, өйткені мадам Камюзо Понстың өнер коллекциясының құндылығын біліп, оны қызы үшін қалыңдық ретінде иеленуге тырысады. Сюжеттің жаңа дамуында әртүрлі бүркіт тәрізді кейіпкерлер арасындағы қатал күрес басталады, олардың барлығы коллекцияға қол жеткізуге ынталы: Ремоненк, Эли Маг, Мэм Камюсо және Мэм Сибот. Өзінің клиенті мадам Сибоның мүддесін сатқан, әуесқой адвокат Фрейзиер Камусолар үшін әрекет етеді. Сибо ханым Ремьоннецке Понстың сегіз таңдаулы картинасын сатып береді, ал қолхатта олар төменгі құндылықтағы жұмыстар деп өтірік айтады. Ол өзі үшін де ұрлайды. Понс өзінің абыройы мен оның айналасында болған жоспарларды ашудан қорқып, дүние-мүлкін Шмукке қалдырады. Соңғысын Фрейзиер қорқытып, сыртқа шығарады. Ол да өз кезегінде жүрегі жаралы адам болып қайтыс болады, өйткені Понста ол әлемде бағалаған барлық нәрсесін жоғалтты. Көркем туындылар жинағы Камюзо де Марвилл отбасына тиесілі, ал бүркіттер олардың жаман жолмен тапқан табысынан пайда табады.

Жұмыстың негізгі тақырыптары

"Пардес Пон" толықтай Парижде өтеді, ол жерде, Бальзактың "Авант-пропесс" (Коммедияның алғы сөзінде) "жақсылық пен жамандықтың шектен тыс деңгейін табуға болады" деп мәлімдейді. Алайда, "Le Cousin Pons" тек қана экстремизмдер қақтығысы туралы емес. Кейбір кейіпкерлер, тіпті аты бір қаһарманның өзі де, нюанстармен ұсынылған. Бальзактың буржуазияға деген жеккөрушілігін ашкөз, ақшаға құмар М. және Мэм Камузо де Марвилл бейнелейді. Олар өзінің кедей туысы Сильвен Понстың апта сайынғы сапарларына шыдады, олар оның өте бай өнер коллекционері екенін түсінгенше, олардың жалғыз уайымы оны пайдалану. Бальзак сонымен қатар адвокат Фрейзиер мен доктор Пуленді екіжақты етіп көрсетеді. Жұмысшы класының кейіпкерлерінің, мысалы, Ла Сибот пен Ремоненцктің моральдары буржуазияныкінен жақсы емес. Балзактың "Көшіргіштер" атты ауылдағы романында пролетариат әлемі қатал агрессивті, құмарлықпен жарыққа шығады - бұл қатал таптық қақтығысқа толы. Өнер құндылықтары ақша құндылықтарына қарама-қайшы қойылады. Бальзактың "Спельдеурс и мизере дес куртизан" атты еңбегінде жазғанындай, "Хартия" (1814 жылғы Хартия) "акчаның билігін жариялады, сәттілік сол кезде "атеистік кезеңнің" ең жоғары себебіне айналды". Көркемдік құндылықтарды бір жағына қалдыра отырып, Балзак әлемнің материализациялануын көрсетеді. Заң Бальзактың пікірінше, адамдарды өздерінің заңды меншігінен айырудың жолы. Фрейзиердің қысымына ұшыраған Шмукке өзінің меншік құқығынан бас тартады. Понстың екінші өсиетінің біріншісінен де әлсіздігі бар. Балзак әлеуметтік нормалар ойдан шығарылған екендігі анықталған кезде, дәстүрлі әлеуметтік құндылықтарды бұзады. Камузо де Марвилл отбасының құндылықтары материалистік. Бұл Сесиль Камюзоның жеке тұлғасы емес, Понстың өнер коллекциясы "осы әңгіменің қаһарманы"; бұл оның адам ретінде емес, оның некелерін қамтамасыз етеді. Топинарлардың үйленгені емес, ерлі-зайыптылардың арасындағы қарым-қатынас - еркек пен әйелдің романдағы ең мейірімді, сүйіспеншілікке толы қарым-қатынасы. Понс пен Шмукке достығы шынайы махаббат, бірақ некедегі махаббат емес. Екі жігіт кедей, дене жағынан сұм, бірақ қарым-қатынастары алтын және таза. Олардың Платондық достығы өнердің идеалдандыру қызметімен қатар жүреді. Адамның физикалық мағынасында ғашық болмаса да, Понс - ғашықтық құмарлығы бар адам, көркемдік сұлулыққа деген құмарлық. Этимологиялық мағынада ыстық ықылас - азап. Понс - бұл Балзактың романдарындағы басқа кейіпкерлер сияқты Мәсіхке ұқсас тұлға (мысалы, Джозеф Бридо Ла Рабуиллеуз және Горио). Ол - манияға немесе идеяға ие адам, және бұл құмарлық оның азап шегуі мен өлімінің себебі болып табылады.

Аңыздық стратегиялар

Дональд Адамсонның айтуынша, "Le Cousin Pons" романы роман ретінде пайда болып, кенеттен толық романына айналды. Бұл трансформация процесі белгілі бір сәйкессіздіктерді және ұзақ әңгімеден күрделі пропорциялы және күрделі көркем әдебиетке оңай емес ауысуды қажет етті. Бұл ұзақ көркем шығарманы романның "ІІ бөлімі" деп атағанмен, Бальзак өзінің "ІІ бөлімі"не кіріспейді. Бұл екі оқиғаның бір тұтас болып біріктірілуі дау тудырады. В. С. Притчеттің пікірінше, Балзак екі сюжет желісін біріктіруде сәтті болды. Осылайша Le Cousin Pons Балзактың төрт мұралық романының бірі болды (басқалары - Евгения Гранде, Урсула Мирует және Ла Рабуйлеуз). Ол бағындырылған қарт адамның виньеткасынан жанжалдың оқиғасына айналды, бірақ сюжеті Ла Кузин Беттен немесе Splendeurs et misères des courtisanes-тен әлдеқайда аз күрделі. Мұра үшін күрес Бальзакқа ең ұнайтын оқиғалардың бірі болды. Мелодрама дәстүрінде Шмукке "өте жақсыны", мадам Камюзо "өте жамандықты" білдіреді, ал Понс екеуінің бірі, ал Янус сияқты мадам Сибот екеуінің де аспектілерін білдіреді. Понстың өлім аузындағы көрінісінің қорқынышты реті мелодраманың шыңы. Бұл жарық пен қараңғылық драмасында немесе кьяроскоруда өнер коллекциясы оқиғаның басты кейіпкері болып табылады. Римдік фельетон (сериал). Романдарды серияға шығару 1814 жылдан кейін Францияда газет индустриясының жылдам өсуінің ерекшелігі болды. Фейльетонисттердің жетекшілері - Евгений Сью, Александр Дюма, Пьер, Пол Февал, Пьер, Фредерик Сулье және Евгений Скриб. Бальзак 1840 жылдары олардың танымалдығына қатты қызығады және оларға еліктеуге тырысты. Бұл мелодраманың көптеген ерекшеліктерін енгізуді білдірді; сонымен қатар, әрбір сериалдық үзінділердің жоғары күмәнді нотамен аяқталуын ынталандырды. Көркем әдебиетті серияға шығару диалогты көбірек қолдануды қажет етті. Бұл әсіресе романның соңғы кезеңдерінде байқалады. Дональд Адамсонның сөздері бойынша, "Le Cousin Pons" романының екінші жартысы диалогты қолдану деңгейі мен диалогты қолдану мақсаттарының алуан түрлілігі бойынша ешбірде теңдессіз. Онда бірнеше әңгімелік интерлюдиялар немесе басқа да диверсиялар бар. Бұл романға ерекше драмалық сипат берді.