Кіріспе
Дербе немесе Дерви деп те аталатын ежелгі қала Кіші Азиядағы Галатияның, кейін Ликанияның, одан кейін Исаурия мен Каппадокияның қаласы болды.
Derbe or Dervi , also called Derveia , was a city of Galatia in Asia Minor, and later of Lycaonia, and still later of Isauria and Cappadocia. It is mentioned in the Acts of the Apostles at , , and Derbe is the only city mentioned in the New Testament where the message of the Gospel was accepted from the beginning by its inhabitants.
Этимология
Дербе дербенттің персі тіліндегі "Дарбанд" сөзінен шыққан (دربند, dar gate + band bar, lit. "Барри" деген сөздің мағынасы "Барри" деген сөзді білдіреді.
Орналасқан жері
Дербе деген атаумен бірнеше қала болған болуы мүмкін, өйткені Дербе (ағылшын тілінде тар қақпа немесе кіреберіс) көбінесе географиялық топоним (мысалы, Дербент). Страбон Дербені Исаурияның екі жағына, яғни Каппадокияға жақын орналасқан деп санайды. Оның айтуынша, бұл оқиға Каппадокияның он бірінші префектурасында болған. Елші Пауыл мен Барнаба Дербеге Лиқаонияға барған. Византиялық Стефан Дербені Исаурияға жатқызған. 1956 жылы 157 жылы жазылған жазу негізінде Майкл Балланс Дербедің орнын қазіргі Түркиядағы Экинёзу ауылының маңында Караманнан солтүстік-шығысқа қарай 15 миль (24 км) жерде орналасқан Керти Хююк деп аталатын үйіндіге бекітті. Бұл жерлер туралы пікірлер көп болғанымен, бұл жерлер ең ықтимал деп саналады. Византиялық Стефан Дербеде порт (λιμήν , limēn) болуы мүмкін деп айтады, бірақ бұл анық қате, өйткені қала ішкі аймақта орналасқан. Бұл limnē (λίμνη, 'көл') түріне түзетілді, өйткені жақын маңда, сәл алыста болса да, бірнеше көл бар. Қазіргі Түркияда Дербент деген ауыл бар, оның жанында көл және жақын маңдағы Икония қаласы бар. Сондай-ақ, Дербент деп аталатын аудан бар.
Тарих
Дербелік Антипатр, Цицеронның досы, Дербе билеушісі болды, бірақ оны Галатиялық Аминтас өлтірді, ол Дербені өзінің иелігіне қосты. Клаудиодербе - Рим императоры Клавдийдің тұсында Дербе қаласына берілген атақ. Дербе епископлығы Иконияның суфрагандық кафедрасына айналды. Бұл туралы кейінірек Notitiae Episcopatuum-да айтылмаған. 381 жылдан 672 жылға дейін тек төрт епископ туралы ғана мәлімет бар. Дербе Католик шіркеуінің титулярлық кафедралар тізіміне кіреді. Тімоте Дербе (немесе Листра) қаласынан шыққан . Дерве дервиш немесе дервишпен байланысты болуы мүмкін (сөзбе-сөз мағынасы қайыршы, 'кедей', 'есікке баратын адам'), Икониядан шыққан мистикалық суфилік бауырлас, оның ең көп тараған практикасы Сама тікелей 13-ғасырлық парсы мистикасы Румимен байланысты. Румидің тұңғыш ұлы Велед Дербе маңында керемет түрде өлімнен құтқарылды (басқа деректерде бұл Румидің екінші ұлы екенін айтады). Керемет болған жер "Пауль үңгірі" деп аталады. Мүмкін, Сема рәсімінің алдындағы "девер и веледи" атты би де дервимен байланысты шығар. Кейбір аңыздарға сәйкес, "Девр и веледи" (сүндету рәсімдері кезінде ойналатын) де Румидің әкесі Бахауддин Валадтың қажылық кезінде сүндеттелуін білдіреді және бұл әрекет қандай да бір жолмен Сент-Тимотестің сүндеттелуіне байланысты.