Кіріспе
Хадевик, кейде Хадевич немесе Хадевик (Брабант немесе Антверпен) деп аталады, ол 13 ғасырдағы ақын және мистик, бәлкім, Брабант герцогтігінде өмір сүрген. Оның сақталған жазбаларының көпшілігі Орта голланд тілінің брабантиялық түрінде. Оның жазбалары көріністер, прозалық хаттар мен поэзияны қамтиды. Хадевич Иоанн Руйсброкеге тікелей әсер еткендердің бірі болды.
Маңыздылық
Діннің күрделі тарихы бар және оны қазіргі уақытта толық түсіну үшін оның өткенін зерттеу қажет. Бұл үшін ХІІ ғасырдағы Нідерландта өмір сүрген Хадевич атты әйелді қарастыру керек. Хадэвичті және оның өмір сүрген өмірін түсіну он үшінші ғасырда кең тараған дінге, әсіресе әйелдерге қатысты есікті ашады.
Өмір
Оның өмірі туралы оның жазбаларындағы аз мәліметтен басқа ештеңе белгісіз. Оның хаттары оның бегуин үйінің басшысы ретінде жұмыс істегенін, бірақ оны көшпелі өмірге итермелеген қарсылықты бастан кешкенін көрсетеді. Бұл дәлел, сондай-ақ оның монастырдағы өмірге сілтеме жасамауы, он тоғызыншы ғасырдағы оның монах болғаны туралы теорияны қиынға соғады және оны қазіргі ғалымдар тастап кетті. Ол бай отбасынан шыққан болуы керек: оның жазуы әдебиет пен бірнеше тілдердің теологиялық трактаттарын, соның ішінде латын және француз тілдерін, сондай-ақ француздық әмірші поэзиясын кеңінен білгенін көрсетеді.
Бегиналар өмірі
Хадевич - XIII ғасырда Батыстағы, атап айтқанда, сол кездегі Брабант аймағындағы Антверпен қаласында өмір сүрген бегуиндік мистик. Хадевич өлеңдер, хаттар және көріністер арқылы жазған шығармаларымен танымал. Хадевич бегуиндер қозғалысы деп аталатын қозғалыстың бір бөлігі болды. Бегинялар - Иса Мәсіхке деген терең сүйіспеншілігі бар, бірақ монахтар сияқты, бегинялар ешқандай ресми ант беруге ниеттенбеген әйелдер. Оның орнына бегуиндер талап етпейтін, олар кез келген уақытта өздерін босата алатын ант берді. Олардың дамуы бастапқыда баяу болды, өйткені діни қызметкерлер бүкіл идеяға қатысты қысылып қалды, өйткені өте аз ұйым пайдаланды, алайда 1216 жылы олар ортақта өмір сүру құқығын алды және басқаларды өздеріне қосылуға шақырды, бұл Папа Гонорий III мақұлдаған болатын. Осылайша, бегуиндер бегуиндіктер деп аталатын үйде бірге өмір сүрді. Көп жағдайда қалалар бірден көп бегинаждардан тұрады, олардың арасында қарама-қайшылықтар бар, біреуі кедей жақтағы бегинаждарға арналған. Бұл тек әйелдер қозғалысы ғана емес, ерлер де қатысты. Алайда, бұл қозғалыстағы ерлер бегуиндер деп аталмаған, керісінше, олар өздерін бегедерлер деп атаған.
Контекст
Бізде Хадевич туралы бар ақпарат ғасырлар бойы әртүрлі ғалымдар жасаған оның шығармаларының түсіндірмелері арқылы алынған. Хадевичтің түрлі жазбаларында құдайлық махаббат, рухани тәжірибелер және жанның Құдаймен бірігуі тақырыптары қарастырылған. Ол кім және қандай мақсатпен өмір сүргенін толық түсіну қиын, бірақ оның қай уақытта және қай жерде өмір сүргенін жақсырақ білу керек. "Түсінік елдер" термині теңіз деңгейінен төмен орналасқандықтан пайда болған кең термин. Бұл аймақ қазіргі Бельгия, Нидерланды және Люксембург елдері болып табылады. Орта ғасырларда жаңа діни ағымдар пайда болды. Он үшінші ғасырда, әсіресе Төменгі елдерде, бұл қозғалыстар ең қатты уақытта болды. Мұның себебі - адамдардың сол кездегі рухани мұқтаждықтарын қанағаттандыруға ұмтылуында. Бұл кезең көптеген адамдарды еретик деп жариялап, шіркеуден шығарылды. Бұл қозғалыстар осы адамдарға әлі де өздерінің руханилығын білдіруге және сақтауға мүмкіндік берді. Хадевичтің өлеңдері, хаттары мен аяндары оның бегуиндер үшін жазылған. Хадевич өзінің мәтінін голланд тілінде жазған алғашқы мистикалық жазушылардың бірі болды. Бұл жазбалар ғасырлар бойы аударылып келді, сондықтан аударма арқылы жоғалып кетуі мүмкін түсіндірудің мәнін тану маңызды. Ол жазған көріністерге қарап, олардың әрқайсысында Хадевичтің Иса Мәсіхке көтеріліп, еуфорияға жақын күшті эмоцияларды сезінуінің жалпылығы бар екені анық. Көріністерде тағы бір ортақ тақырып - ол аяқтайтын азапты сипаттайды. Хадевичтің көрген көріністері, басқа да мистиканың көріністері, осы әйелдердің Мәсіхке деген терең сүйіспеншілігінің метафорасы болды.
Жыныстық қатынас
Кейбір хаттар Хадэвичтің бір жынысты адамдарға деген қызығушылығы мен құмарлығын білдіреді деп түсіндірілді. Оның бір көрнекті мысалы 25-ші хатта кездеседі. Онда ол Сара есімді әйелге деген күшті, қайталанбаған сезімдерін, сондай-ақ Эмма және Маргрит есімді екі әйелмен тығыз қарым-қатынасын сипаттап береді: Сараға да сәлем беріңіз, мен оған бір нәрсе боламын ба, жоқ па. Мен оған деген махаббатымның барлығын толықтай көрсете аламын ба, мен мұны қуана жасаймын, және ол маған қалай қараса да, мен оны толықтай жасаймын. Ол менің қайғы-қасіретімді ұмытты, бірақ мен оны кінәламауды немесе айыптауды қаламаймын, өйткені Махаббат [Мине] оны тыныштандырады және айыптамайды, бірақ Махаббат оны өзінің асыл сүйіктісімен айналысуға үнемі қайтадан шақыруы керек. Қазір ол басқа да істермен айналысып, менің жүрегімнің қиналғанын сабырмен көруде. Бірақ ол мені осы елден жер аударылғанда да, басқа бір бақытты өмірде де жұбатып жігерлендіретінін жақсы біледі. Ол жерде ол шынымен де менің жұбаныш болады, ол қазір мені қалдырып, қашады. Ал сен, Эмма және сен өзің менен басқа кез келген адамнан артық нәрсені ала аласың, Сарадан басқа мен үшін де теңдей қымбат. Бірақ екеуің де махаббаттың алдында азды-көпті жүгіріп жүрсіңдер, ол мені қорқынышты күйі бағындырды. Жүрегім, жан-тәнім, сезімдерім күні-түні тынығып, тынығып тұрмайды. Жан-тәнімнің түпкі тұсында жалын үнемі жанып тұрады. Маргритке өркөкіректікке қарсы күзетуді, ақылға қонымды болуды және Құдайға күнделікті қызмет етуді, өзі кемелділікке жету үшін және өзімен бірге өмір сүруге дайындалуды, біз бір күні бірге болатын жерде, өзімен бірге өмір сүруді және шетелдіктермен бірге тұрмауды айт. Егер ол бізді тастап кетсе, бұл үлкен адалдықсыздық болар еді, өйткені ол бізді қанағаттандыруды қатты қалайды, және ол қазір бізге жақын, өте жақын және біз онымен бірге болғымыз келеді. Бірде мен уағыз тыңдадым, онда әулие Августин туралы айтылған. Мен оны естіген соң, мен ішкі жанкүйер болдым, сондықтан маған әлемдегі барлық нәрсе менің ішімде сезінген жалынмен жанып кетуі керек сияқты. Махаббат - бәрі!
Greet Sara also in my behalf, whether I am anything to her or nothing. Could I be fully all that in my love I wish to be for her, I would gladly do so; and I shall do so fully, however she may treat me. She has very largely forgotten my affliction, but I do not wish to blame or reproach her, seeing that Love [Minne] leaves her at rest, and does not reproach her, although Love ought ever anew to urge her to be busy with her noble Beloved. Now that she has other occupations and can look on quietly and tolerate my heart's affliction, she lets me suffer. She is well aware, however, that she should be a comfort to me, both in this life of exile and in the other life in bliss. There she will indeed be my comfort, although she now leaves me in the lurch. And you, Emma and yourself who can obtain more from me than any other person now living can, except Sara are equally dear to me. But both of you turn too little to Love, who has so fearfully subdued me in the commotion of unappeased love. My heart, soul, and senses have not a moment's rest, day or night; the flame burns constantly in the very marrow of my soul. Tell Margriet to be on her guard against haughtiness, and to be sensible, and to attend to God each day; and that she may apply herself to the attainment of perfection and prepare herself to live with us, where we shall one day be together; and that she should neither live nor remain with aliens. It would be a great disloyalty if she deserted us, since she so much desires to satisfy us, and she is now close to us indeed, very close and we also so much desire her to be with us. Once I heard a sermon in which Saint Augustine was spoken of. No sooner had I heard it than I became inwardly so on fire that it seemed to me everything on earth must be set ablaze by the flame I felt within me. Love is all!|Hadewijch, Letter 25
Шығармалары
Хадевичтің қазіргі жазбаларының көпшілігі, олардың ешқайсысы орта ғасырдан автограф ретінде сақталмаған, Орта голланд тілінің Брабантия түрінде. Оның бес топтағы мәтіндері сақталып қалды: оның жазбаларына поэзия, оның көріністерін сипаттау және прозалық хаттар кіреді. Поэзияның екі тобы бар: Станзалардағы өлеңдер (Строфические поэмы) және Коплеттердегі өлеңдер (Менгельдихтэн). Соңында "Lijst der volmaakten" ("әдемілердің тізімі") бар.
Станзалардағы өлеңдер (Strophische Gedichten)
Оның қырық бес өлеңдері (Strophische Gedichten, сондай-ақ Liederen, "Песни") - лирикалық өлеңдер, оның заманындағы труверелер мен меннессингтерлер қолданған нысандар мен конвенцияларды ұстанады, бірақ голланд тілінде және дүниелік құдалық тақырыбы Құдайға деген сублимацияланған сүйіспеншілікпен алмастырылған. Олардың көбісі латын және жергілікті әндер мен әнұрандардың контрафактілері, бұл оларды "Liederen" ("Песни") деп атауға және орындалулардың аудио жазбаларын қосуға әкелді.
Жұптардағы өлеңдер (Mengeldichten немесе Berijmde brieven)
Он алты поэмалық поэмалар (Mengeldichten, сондай-ақ Berijmde brieven, "қаламдағы әріптер") - бұл қарапайым дидактикалық поэмалар, рифмалық поэмалар, христиандық тақырыптар бойынша; олардың барлығы бірдей шынайы деп саналмайды.
Көріністер
Хадевичтің көріністер кітабы (Visioenenboek), мұндай аяндардың ең ерте жинағы, 1240 жылдары құрастырылған көрінеді. Бұл бейнеде Хадевич пен Мәсіхтің арадағы диалог көрініспен көрінеді, бұл жергілікті тілдегі діни тәлім берудің алғашқы үлгісі.
Хаттар
Сонымен қатар, отыз прозалық хат сақталған: осында Хадевич өзінің көзқарасын түсіндіреді және олар оның өміріне белгілі бір мән береді.
Ықпал
Хадевичтің жазбалары Ян ван Русброеге теолог ретінде де, мистик ретінде де әсер етті.
Құрмет
2022 жылы Хадевич Епископальдық шіркеудің литургиялық күнтізбесіне 22 сәуірде мереке күнімен ресми түрде қосылды.
Зерттеулер
Сван, Лора. Бегинялардың даналығы: Орта ғасырдағы әйелдер қозғалысының ұмытылған тарихы (BlueBridge, 2014).