Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс католик халық қасиеттісі
German Catholic folk saint
Вильгефортис (Vilgeforte) – 14 ғасырда пайда болған әйел халық қасиеттісі, оның ерекшелігі – үлкен сақал. Португалия мен Галисиядағы аңыздар бойынша, ол әкесі мориан патшасына үйлендіруге уәде берген жас ақсүйек қыз болған. Құдаланудан құтылу үшін ол тазалыққа серт беріп, өзіне қарсылық тудыру үшін дұға еткен. Оның дұғасына жауап ретінде сақалы өсіп, бұл құдалықты тоқтатқан. Ашуға буған Вильгефортистің әкесі оны айқышқа тартып өлтірген. Оның аты латын тіліндегі "virgo fortis" ("батыл қыз") деген сөзден шыққан деп есептеледі. Англияда оны Ункамбер, ал голланд тілінде Ontkommer (бір нәрседен, әсіресе басқа адамдардың қасіретінен құтылатын адам) деп атаған. Германияда ол Кюмернис ("қайғы" немесе "уайым") деп белгілі болған. Польшада оны Фразоблива ("қасіретті") деп атаған. Оны кейде 10 шілдеде тойланатын Италиядағы Либерата және Испаниядағы Либрада ("азат етілген") әйел шейіт-қасиеттісімен шатастырған; Либерата әдетте тәж киген, сақалсыз, айқышқа тартылған әйел болса, Вильгефортис әрқашан сақалмен және көбінесе тәжсіз бейнеленеді. Францияда Вильгефортис Дебаррас ("құтылу") деп танылған. Шейіт Либерата мен Вильгефортис арасындағы шатасу Либерата кеңінен құрметтелген Испанияның Сигуэнца сияқты жерлерге дейін жеткен. Кейбір католиктер оны құрметтегенмен, Вильгефортис шіркеу тарапынан ресми түрде қасиетті деп жарияланбаған, бірақ оның орнына, қиындықтардан арылуға тырысатын, әсіресе зорлық көрген күйеулерінен босануды қалаған әйелдер үшін халық арасында кең таралған көмекші болған.
Wilgefortis (Vilgeforte) is a female folk saint whose legend arose in the 14th century, and whose distinguishing feature is a large beard. According to the legend of her life, set in Portugal and Galicia, she was a teenage noblewoman who had been promised in marriage by her father to a Moorish king. To thwart the unwanted wedding, she had taken a vow of virginity, and prayed that she would be made repulsive. In answer to her prayers she sprouted a beard, which ended the engagement. In anger, Wilgefortis' father had her crucified. Her name is thought to have derived from the Latin "virgo fortis" ("courageous virgin"). In England her name was Uncumber, and in Dutch Ontkommer (meaning one who avoids something, here specifically other people from suffering). In German lands she was known as Kümmernis ("grief" or "anxiety"). In Poland she was called Frasobliwa ("sorrowful"). She was sometimes confused with a female martyr saint known as Liberata in Italy and Librada in Spain ("liberated") whose feast day is on July 10; while Saint Liberata is a crucified, beardless female usually with a crown, Wilgefortis is always depicted with a beard and generally crownless. In France Wilgefortis is known as Débarras ("riddance"). The confusion between the martyr Saint Liberata and Wilgefortis extended to places such as Sigüenza, Spain, where Liberata was widely venerated. While venerated by some Catholics, Wilgefortis was never officially canonised by the church, but instead was a popular intercessor for people seeking relief from tribulations, in particular by women who wished to be liberated ("disencumbered") from abusive husbands.
Тарих
Өнер тарихшылары осы өнердің бастауларын Шығыс стилінде бейнеленген айқышқа шегеленген Мәсіхтің суреттерінде, әсіресе Луканың қасиетті бейнесінде іздеуге болады – бұл 11 ғасырда жасалған, айқышқа шегеленген Мәсіхтің үлкен ағаштан ойылған мүсіні (қазір 13 ғасырғы көшірмесімен алмастырылған), сақалды, ер адам сияқты, бірақ әйелге ұқсауы мүмкін толық бой киіммен киген. Қасиетті бейне кейде ерте Византиялық киімді айқышқа шегеленген бейнелерге тән деп сипатталады. Бірақ Византия өнерінде осындай үлкен ойылған мүсіндер болған жоқ, ал Германиядан бірнеше сақталған. Византиялық ықпал өте шалқақ, себебі бет және шаш неміс айқышқа шегеленгендерге тән, ал көптеген Оттон қолжазбаларында айқышқа шегеленгендердің киімдері бейнеленген. Византиялық үлгілер иконалардан, жарықтандырулардан немесе кішкентай рельефтік өрнектерден алынған. Теория бойынша, композиция көшіріліп, келесі 150 жыл ішінде Альптың солтүстігіне діни саяхатшылар мен саудагерлердің кішкентай көшірмелері арқылы жеткенде, бұл бейтаныс бейне солтүстік халқына андрогин иконаны түсіндіру үшін әңгіме жасауға итермеледі. Айқышқа шегеленген Мәсіхтің кейбір ескі суреттері Вильгефортис ретінде қайта қолданылды, ал жаңа суреттер әйелдер киімдері мен кеудесі бар қасиетті бейнелеуге арналған. Мәсіхтің айқышқа шегеленген кейбір ескі суреттері теологиялық себептермен андрогин тұлғаға сілтеулерді мақсатты түрде қамтиды деп саналады. Көбінесе суреттерде Вильгефортис айқышқа ілінген күйінде бейнеленген, бірақ екі танымал тұрған суретте ол қасиеттілер тобының бір бөлігі ретінде кішкентай айқыштың белгісін ұстап тұр, олар туралы төменде айтылады. Аңыздың барлық көріністерін көрсететін суреттер сирек, бірақ 1513 жылғы неміс суреті осында бейнеленген.
Art historians have argued that the origins of the art can be found with Eastern style representations of the crucified Christ, and in particular the Holy Face of Lucca, a large 11th century carved wooden figure of Christ on the Cross (now replaced by a 13th century copy), bearded like a man, but dressed in a full length tunic that might have appeared to be like that of a woman instead of the loin cloth familiar and by the Late Middle Ages normal in depictions in the West. The Holy Face is sometimes described as typical of early Byzantine robed crucifixes. But no comparable large carved figures formed part of Byzantine art, whilst there are several surviving from Germany. Any Byzantine influence is very remote, as the face and hair are typical of German crucifixes, and many Ottonian manuscripts show robes in crucifixions. The Byzantine examples are from icons, illuminations or small relief carvings. The theory is that when the composition was copied and brought north of the Alps over the next 150 years, in small copies by pilgrims and dealers, this unfamiliar image led Northerners to create a narrative to explain the androgynous icon. Some older images of the crucified Christ were repurposed as Wilgefortis, and new images clearly intended to represent the saint created, many with female clothes and breasts. Some older images of Christ on the cross are argued to have already deliberately included hints at an androgynous figure for theological reasons. Single images normally showed Wilgefortis on her cross, but two prominent standing images where she carries a smaller cross as an attribute as part of a group of saints, are mentioned below. Images showing a set of scenes covering the whole legend are unusual, but a German one of 1513 is illustrated here.
Құрмет
Орта ғасырларда дұғаның танымалдылығы Devotio Moderna және оған байланысты назар аударумен байланысты, онда Мәсіхтің азаптарын зерделеу және онымен теңесуді Томас Кемпис сияқты авторлар қолдады, оның "Мәсіхтің еліктеуі" еңбегі немесе көбінесе Грот қарапайымдық, бағыну сияқты жеке принциптерге назар аударуға шақырып, 1420 жылдардан бастап таралған "Мәсіхтің еліктеуі" кітабынан кейін пайда болды. Әйіргі Вильгефортис Англияның солтүстігінде готикалық кезеңнің соңына дейін танымал болды; Вестминстер аббаттығының Генрих VII капелласында айқашқа тіреліп, ұзын сақалы бар Вильгефортистің мүсіні сақталған. Ол Ханс Мемлингтің триптих есігінің сыртында да ұқсас позада, аздап сақалмен бейнеленген. Көбінесе ол аяқтарының жанында кішкентай домбырашымен және бір аяқ киімі шешілген күйде көрсетіледі. Бұл аңыз Луканың Вольто Сантосына да байланысты, онда мүсінге кигізілген күміс аяқ киім кедей паломниктің аяғына түсіп қалған. Вильгефортис нұсқасында, кедей ізбасар домбырашы болған, шамамен 13 ғасырда.
The popularity of prayer in the period of the Middle Ages has been connected to the Devotio Moderna and related devotion, where meditation on and identification with the sufferings of Christ was encouraged by writers such as Thomas à Kempis author of The Imitation of Christ or mostly encouraged by the Groote to focus on the personal structure of simplicity, obedience, and followed the book The Imitation of Christ circulating from the 1420s. St. Wilgefortis remained popular in the North of England until the end of the Gothic period; there is a carving in the Henry VII Chapel of Westminster Abbey of Wilgefortis, standing while holding a cross, with a very long beard. She also appears in a similar pose, very lightly bearded, on the outside of a triptych door by Hans Memling. She is often shown with a small fiddler at her feet, and with one shoe off. This derives from a legend, also attached to the Volto Santo of Lucca, of a silver shoe with which the statue had been clothed dropping spontaneously at the feet of a poor pilgrim. In Wilgefortis's version, the poor devotee became a fiddler, perhaps in the 13th century.