Кіріспе

Таранга - Үндістанның Гуджарат штатының Мехсана ауданындағы Кералу маңындағы джайнизм діни орталығы. Мұнда джайнизм ғибадатханаларының екі кешені бар. Ажитната ғибадатханасын 1161 жылы Чаулукья патшасы Кумарапала өзінің ұстазы Ачарья Хемачандраның кеңесімен салған. Джайнизмнің екі негізгі сектасы да көршілес қабырғалы кешендермен бірге бейнеленеді: Светамбара кешені барлығы 14 ғибадатханадан тұрады, сондай-ақ Таранга төбесінде Дигамбараға тиесілі бес ғибадатхана бар.

Тарих және ескерткіштер

Таранга 12 ғасырда маңызды джайнистік діни саяхат орнына айналды. Сомапрабхачарьяның Кумарапал Пратибодасында 1241 жылы Викрам Самватта жазылған. Онда жергілікті будда патшасы Вени Вацсараджа мен джайнизм монахы Хапутачарьяның тәңір Тара құдайына ғибадатхана салғаны және қала Тарапур деп аталғаны айтылған. Таудың басым бөлігі орманмен және шыршамен жабылған. Оның шығысы мен батысында ақ құмтастан және кірпіштен салынған ғибадатханалар орналасқан платоға апаратын жол өтеді. Ажытанаттың басты ғибадатханасын Чаулукья патшасы Кумарапала (1143 - 1174) өзінің ұстазы Ачарья Хемчандраның басшылығымен джайнизмді ұстанғаннан кейін салған.

Ажитаната джайн ғибадатханасы

Ұзындығы 70,10 м, ені 70,10 м негізгі алаңның ортасында орналасқан бұл ғибадатхананың ұзындығы 50 фут (15 м), ені 100 фут (30 м) және биіктігі 142 фут (43 м). Оның периметрі 194,77 м. Бұл ғибадатхананың 274,93 м биіктігі бар ағаш шыңы әдемі ою-өрнектелген. Ғибадатхана 1161 жылы аяқталған Мару Гурджара стиліне жақсы үлгі болып табылады, ол негізінен сақталған және діни мақсатта пайдаланылады. Шихара мен мандапаның үстіндегі төменгі құрылыстың екеуі де стильдегі "ең күрделі" құрылыстар. Бұрынғылары бхумиджа стилімен шағын мұнаралардың үш қатарынан басталады, содан кейін секхари стиліне ауысады, мұнда шағын мұнаралар әр түрлі ұзындықта және бір-бірімен жабысады. Мандапаның үстінде ең төменгі деңгейі киелі үйдің үстіндегі тұрақты шағын мұнаралар топтамасын жалғастырады, олардың үстінде шатырдың жағалауындағы шағын мұнаралар, қатарлы аңдар мен ұшақтардың шеттеріндегі урналар орналасқан. Беттерінде "жанды позалар, кескіндері мен киімдері бар" фигуралар мен "бал аралас" гавакша безендірілуімен безендірілген. Ғибадатхананың қызыл ішкі бөлмесі мармарға салған асыл тастармен әшекейленген 2.75 м биіктіктегі ақ мәрмәрден жасалған Ажитнатхтың, екінші Тиртанкара Ажитнатханың мүсініне ерекше көңіл бөледі. Бұл белгілер әдеттегідей терең тынығу немесе тыныш жасырын қарама-қайшылықты білдіреді. Ғибадатхананың оң жағында Ришабханың және 20 Тиртханкараның аяқ іздері, сол жағында Гаумукха ғибадатханасы, Самавасарана және Джамбудвипа суреті орналасқан. Ваступаланың ағасы Тежпала ғибадатханаға Адината мен Неминатаның мүсіндерін орнатты. Бас ғибадатхананың сыртқы алаңшасында Падмавати мен Кумарапаланың мүсіндері орналасқан. Ажитанаттың бастапқы орталық бейнесі жойылып, оның орнына Говинда 1422 жылы қазіргі бейнесі орнатылған. Солтүстік және оңтүстік қабырғалардағы орталық бейнелерден басқа, Ажитанаттың екі ақ мәрмәрден жасалған мүсіні жақын маңдағы ауылдардан әкелінеді және 1297 жылы орнатылады. 1247 және 1248 жылдардағы тағы екі шағын Ажитанаттың бейнелері бар. Қажылық сапардың ерекше уақыты - Картика мен Чайтра айларында (қараша және сәуір) толық ай кезінде. Қасына орналасқан ғибадатханаларда түрлі мүсіндер бар. Олардың бірінде Тиртанкараның 208 бейнесі бар мәрмәрден жасалған тік блок бар.

Дигамбара джайнистік ғибадатханалары

Дигамбарлар осы оқшауланған төбеде, оның үш жартасты шыңдарымен ерте уақытта қоныстанған. Мұнда 35 000 000 монахтар, соның ішінде Ганадар Варадутта мен Сагардутта мокшаға қол жеткізді. Котишила мен Сиддхашила атты екі төбеде Тиртанкара, Неминатх және Маллинатхтың мүсіндері бар ғибадатханалар бар. Тау етегінде 14 Дигамбара ғибадатханасы және Дигамбар дхрамшаласы орналасқан. Үш шыңды төбелердің ең биік жерінде Дигамбарлар салған "Тонк" ғибадатханасы орналасқан. Онда он тоғызыншы Тиртанкараның мәрмәр мүсіні орналасқан. Самбхаванатаға арналған ең көне ғибадатхана Мару Гурджара сәулетінде салынған. Құрылыс стилі мен әшекейлеуіне байланысты тарихшы Мадхусудан Дхакидің айтуынша, ол 1030 жылға дейін салынған.

Буддистік ескерткіштер

Ең алғашқы археологиялық табылған жерлер 1938 жылы жарияланды. Таранга төбесі Таринга немесе Таранга атын алып жүр, бұл, мүмкін, Таран Матаның ғибадатханасынан шыққан. Таудан солтүстікке қарай 2,5 км жерде Таран Мата мен Даран Матаның ғибадатханалары табиғи өзеннің жанында орналасқан. Таран Матаның мәрмәрден жасалған мүсіні 8-9 ғасырларға жатады. Дхаран Мата ғибадатханасында Дхаран Матаның басында джайнистік Тиртханкар мүсіні бар. Бұл екі ғибадатханада буддалық мүсіндер, соның ішінде Авалокитешвара Падмапани мүсіні де табылған. Өзеннің оң жағындағы ғимарат буддалық ступаның өзгертілген түрі болуы мүмкін. Бұрындары қазылған үңгірлер де бар. Жақын маңдағы жергілікті Jogida ni Gafa деп аталатын үңгірде Дхьяни Будда деп аталатын төрт будда мүсінінің монументтері бар. Бұл үңгірді бұдан бірнеше жыл бұрын буддалық монахтар пайдаланған. Бұл үңгірлер 4 - 5 ғасырларға жатады.

Археология

2009 жылы Гуджараттың археологиялық департаменті Таранга төбелерінің оңтүстік-батысында 4 км-лік қамал тапты. Бұл б. з. б. 3 - 4 ғасырларға жатады деп болжанады. Бұл тарихи Анарта немесе Анандпур болуы мүмкін, ол қазіргі уақытта Ваднагармен бірдейленеді.