Кіріспе

Зайничи корей каратэкасы (1923-1994)

Ерте өмір

Мас Ояма Чой Ён эуи (최영의) ретінде Кореяның Кинтей қаласында дүниеге келген. Жас кезінде ол Маньчжукоға апасының фермасына жіберілді. Ояма 9 жасында қытайлық күресу өнерін фермада жұмыс істейтін қытайлық фермерден үйрене бастады. Оның тегі Ли, Ояма оның алғашқы ұстазы екенін айтады. Жас Ояманың өмірбаяны оның ертедегі кітаптарында жазылған. Оның отбасы жер иелері болып саналған, ал әкесі Чой Сын Хён "Хахэон" деген псевдониммен жазған, классикалық қытай поэзиясының белгілі композиторы болған. 1938 жылдың наурыз айында Ояма Жапонияға Жапон императорлық армиясының Яманаши авиациялық мектебінде оқыған ағасына еріп кетті. Жапонияда болған кезінде Чой Ён Эуи өзінің жапон атын Ояма Масутацу (大山 倍達) деп таңдады, бұл Баедал (倍達) транслитерациясы. Байдал - Ояма дәуірінде Жапонияда "Ежелгі Жосон" деп аталатын ежелгі корей патшалығы. Ояманың жастық шағындағы бір оқиға Лидің жас Оямаға тұқым беріп отырғызуын айтады; ол өскенде, ол күн сайын жүз рет секіріп өтуі керек еді. Тұқым өсіп, өсімдікке айналғанда, Ояма кейін былай деді: "Мен қабырғалар арасында оңай әрі-бері секіре алатын болдым". Жазушы Икки Кадживара және комикстердің баспашысы оқиғаны Ояманың өмірлік тәжірибесіне негіздеді. Ояма оларға туралы айтты, сондықтан атау "Каратэ Бака Ичидай" (Каратэ фанаты) болды. 1963 жылы Ояма "Каратэ деген не?" атты кітабын жазды, ол бестселлер атанды. Ол венгр, француз және ағылшын тілдеріне аударылды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Соғыс аяқталғаннан кейін 1945 жылы Ояма авиация мектебін тастады. Ақыры Токиода тұратын орын тапты. Бұл жерде ол болашақ әйелі Ояма Чиякомен (大山 置弥子) кездесті, оның анасы университет студенттері үшін жатақхана жүргізді. 1946 жылы Ояма спортты зерттеу үшін Васеда университетінің білім беру мектебіне оқуға түседі. Оқудың ең жақсысын іздеп, ол каратэ шебері және каратэдің негізін қалаушы Гичин Фунакошидің үшінші ұлы Гиго Фунакоши басқаратын Шотокан додзомен (каратэ мектебі) байланысқа түсті. Ол оқушы болып, өмір бойына каратэмен айналыса бастады. Ол ой-санасын бір жерге топтастырып, жалғыздықта жаттықты. Ояма кейде қорғаныш құралдарын қолдануды ойлады. Осы уақыт ішінде ол Токионың айналасында АҚШ әскери полициясымен ұрысып жүрді. Кейін ол "Ицутимо Харан Банджо" (Нихон теледидары) теледидарымен сұхбаттасып, сол кездерді еске алды: "Мен соғыста көптеген достарымды жоғалттым. Соғыс аяқталғаннан кейін ашуланып, полиция бөлімшесінің барлық жерінде менің суретім болғанша, мүмкіндігінше АҚШ әскерилерімен шайқастым". Ояма жан-дүниесін жаттықтыратын жалғыз таудың басына барып, сонда тынығып, тынығып жүрді. Ол үш жыл бойы Маунт-Айлендте тұруға бел буған . Жапонияның Яманаси префектурасындағы Минобу. Ояма таудың басына шатыр салды. Оямаға оның Яширо деген студенті еріп барады, бірақ қазіргі заманғы ыңғайлылықтарсыз, оқшауланған жаттығудың қатал кезеңінен кейін, студент бір түнде жасырын қашып кетіп, Ояманы жалғыз қалдырды. Татеяма қаласындағы (Чиба префектурасы) досы ай сайын келіп-кетіп қана, жалғыздық пен қатал жаттығулар мен үшін шаршап-шалдықты. Ояма тауда он төрт ай бойы қалып, Токиоға әлдеқайда күшті және қатал каратекамен оралды. Оның додзосы алдымен бос жерде орналасқан, бірақ ақырында 1956 жылы балет мектебіне көшірілді. Оның басшылығымен Т. Накамура, К. Мизусима, Э. Ясуда, М. Ишибаши және Т. Минамимото аға оқытушылар болды. Ояманың жеке оқу бағдарламасы тез арада қатал, қарқынды, қатты соққы беретін, бірақ практикалық стиль ретінде танымал болды, оны ақыры 1957 жылы салтанатты түрде "Кёкушинкай" деп атады. Ол сондай-ақ оқушыларына 'қатаң' деген атақ алды, өйткені жаттығулар өте ауыр болды және оқушылар жаттығуларда (кумите) өзін-өзі жарақаттаған. Ояманың басқа каратэ мектептерінен тәлім беру стилін ерекшелендіретін күреспен бірге, адамның шабуылдау қабілетін өлшеу үшін тақталар, плиткалар немесе кірпіштер сияқты заттарды бұзуға баса назар аудару Киокушиннің сауда белгісі болды. Ояма каратэдің практикалық қолданылуына сеніп, 'жасалған жаттығуды елемеу жеміс бермейтін жеміс ағашынан артық емес' деп мәлімдеді. Додзоның беделі өскен сайын, Жапонияның ішінен және сыртынан студенттер осында жаттығу үшін келді және студенттер саны өсті. Қазіргі кездегі түрлі Кёкушин ұйымдарының көптеген жетекшілері осы уақыт аралығында осы стильде жаттыға бастады. 1964 жылы Ояма додзоны сол кезден бастап Кёкушин үй додзосы және әлемдік штаб-пәтер ретінде қызмет ететін ғимаратқа көшірді. Осыған байланысты ол "Халықаралық Каратэ Ұйымы Кёкушин Кайканды" (көбінесе IKO немесе IKOK деп қысқартылады) сол кезде киокушин стилін үйрететін көптеген мектептерді ұйымдастыру үшін ресми түрде құрды. 1961 жылы Бүкіл Жапония студенттік ашық каратэ чемпионатында Ояманың оқушыларының бірі Тадаси Накамура 19 жасында өзінің алғашқы турнирінде бірінші орынға ие болды. Кейін Накамура Мас Ояманың "Бұл - каратэ" кітабында айтылғандай, Мас Ояманың бас нұсқаушысы болды. 1969 жылы Ояма тұңғыш рет Жапонияның толық байланыспен karate ашық чемпионатын ұйымдастырды, ол Жапонияны дауылға ұшыратты және Терутомо Ямазаки алғашқы чемпион болды, ол жылдан бері жыл сайын өткізіледі. 1975 жылы Токиода бірінші рет толық контактілі каратэ бойынша ашық чемпионат өткізілді. Содан бері әлем чемпионаты төрт жылда бір рет өткізіледі. Киокушин кайды ресми түрде құрғаннан кейін Ояма ұйымды кеңейту кезеңінде басқарады. Ояма мен оның қолмен таңдалған оқытушылар тобы стильді насихаттау және жаңа мүшелерді тартуда үлкен қабілет көрсетті. Ояма Жапонияның басқа қалаларында немесе қалаларында додзё ашу үшін нұсқаушыны таңдайды, содан кейін нұсқаушы сол қалаға көшіп кетеді және әдетте өзінің каратэ шеберлігін қоғамдық орындарда, мысалы, азаматтық спорт залында, жергілікті полиция спорт залында (көптеген дзюдо студенттері жаттығатын), жергілікті саябақта немесе жергілікті фестивальдерде немесе мектеп іс-шараларында жекпе-жек өнерлерін көрсетеді. Осылайша ұстаз жаңа додз...

Қоғамдық демонстрациялар

Ояма 100 адамнан тұратын кумитті ойлап тапты, оны үш күн ішінде үш рет рет аяқтады. Ол бұқамен жалаңаш қолмен күресуімен де танымал болды. Ол өмір бойы 52 бұқамен шайқасып, бірнешеуінің мүйізін кесіп, үшін бірден өлтірген, сондықтан оны "Құдай қолы" деген лақап атпен атаған. Ояма АҚШ-та саяхаттаған кезінде кәсіби күрескерлермен көп жекпе-жек өткізген.

Кейінгі жылдар

1946 жылы Ояма жапондық Ояко Чияко (1926 - 2006) әйелге үйленіп, үш балалы болды. 1960 жылдардың аяғында Ояма мен Чияконың некелік проблемалары болды және олар ажырасуға шешім қабылдады. Күйеуінің басқа әйелдермен кездесе бастауын қаламайтын Чияко, Сун хо Хонг есімді корей әйелін және отбасы досын Ояманың серігі болуға дайындады. Ояма Хонгпен тағы үш бала туды және өмірінің соңына дейін Хонг пен Чиякомен романтикалық қарым-қатынаста болды. Кейіннен Ояма остеоартритпен ауырады. Ауруына қарамастан, ол жаттығудан ешқашан бас тартпады. Ол өздерінің каратэ-сабақтарын, соның ішінде заттарды сындыруды да, көрсетіп жүрді. Ояма жапон тілінде 80-ден астам кітап жазды, кейбіреулері басқа тілдерге аударылды.

Соңғы жылдары және өлімі

Ояма өзінің Токиодағы Халықаралық Каратэ Ұйымын, Кёкушинкайканды, әлемдегі ең алдыңғы қатарлы жекпе-жек өнерінің біріне айналдырды, оның 100-ден астам елде филиалдары бар, 12 миллионнан астам тіркелген мүшелері бар. Жапонияда ол туралы кітаптар жазылды, оның түрлі-түсті өмірін бейнелейтін ұзақметражды фильмдер түсірілді, мангалар оның көптеген оқиғаларын баяндады. Ояма 1994 жылы 26 сәуірде Токиода өпке қатерлі ісігінен 70 жасында қайтыс болды. Оның жесірі Чияко Ояма оның мұрасын құрметтеу үшін қор құрды.

Танымал мәдениетте

"Стрит-Файтер" фильміндегі Рю Мас Оямадан шабыт алды, өйткені ойын дизайнері Такаши Нишияма оның жанкүйері болды. Каратэ шебері (ингл. Бала кезінде Нишияма Ичидайдың Ояма өміріне әсер еткен мультфильмдерін көруді ұнатады. Нишияма Ояманың жекпе-жек өнерінің шеберлігі мен философиясына таң қалды, бұл оны алғашқы Street Fighter ойынын жасауға шабыттандырды. Ояма мұрасы туралы манга, Каратэ Бака Ичидай (сөзбе-сөз атау: Каратэ Crazy Life), 1971 жылы Weekly Shonen Magazine журналында жарық көрді, оны Ики Кадживара жазды, суреттерін Жиро Цунода мен Джоя Кагемару шығарды. 1973 жылы 47 эпизодты аниме адаптациясы жарық көрді, онда сюжеттің бірнеше өзгеруі болды, соның ішінде Мас Ояма кейіпкерінің аты "Кен Асука" (Нобуо Танаканың дауысы) болып өзгерді. Мангаға негізделген жанды экшн фильмдер трилогиясы да түсірілді: Champion of Death (1975), Karate Bearfighter (1975) және Karate for Life (1977). Фильмдерде Ояманың шәкірті, жапондық актер және жекпе-жек өнершісі Сонни Чиба басты рөлде болды. Ояма өзі алғашқы екі фильмде де ойнаған. 2004 жылы Ян Донг Гюнның қатысуымен "Желдегі ұрысшы" атты тағы бір фильм түсірілді. 1970 жылдары Ояма және оның кейбір үздік студенттері "The Strongest Karate" атты деректі фильмде (АҚШ нарығында "Fighting Black Kings" деп шығарылды) және екі жалғастықта, барлығы Ики Кадживараның атқарушы продюсері болды. Такума Саказаки (басқаша аталатын) "Мистер Каратэ"), SNK-нің "King of Fighters" және "Art of Fighting" видео ойынының кейіпкері, Мас Оямадан шабыт алды. Мифологияда Саказаки ойдан шығарылған Кёкугенрю Каратэдің негізін қалаушы және гроссмейстері, бұл Ояманың жеке Кёкушинкайканына сілтеме. Манга авторы Кейсуке Итагакидің шығармаларында кем дегенде екі кейіпкер Оямадан шабыт алған: Грэпплер Бакидегі Доппо Орочи және Гарудендегі Шозан Мацуо. Покемон пісірігі Мас Оямадан шықты.