Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зайничи корей каратэкасы (1923-1994)
Zainichi Korean karateka (1923–1994)
Ерте өмір
Мас Ояма Чой Ён эуи (최영의) ретінде Кореяның Кинтей қаласында дүниеге келген. Жас кезінде ол Маньчжукоға апасының фермасына жіберілді. Ояма 9 жасында қытайлық күресу өнерін фермада жұмыс істейтін қытайлық фермерден үйрене бастады. Оның тегі Ли, Ояма оның алғашқы ұстазы екенін айтады. Жас Ояманың өмірбаяны оның ертедегі кітаптарында жазылған. Оның отбасы жер иелері болып саналған, ал әкесі Чой Сын Хён "Хахэон" деген псевдониммен жазған, классикалық қытай поэзиясының белгілі композиторы болған. 1938 жылдың наурыз айында Ояма Жапонияға Жапон императорлық армиясының Яманаши авиациялық мектебінде оқыған ағасына еріп кетті. Жапонияда болған кезінде Чой Ён Эуи өзінің жапон атын Ояма Масутацу (大山 倍達) деп таңдады, бұл Баедал (倍達) транслитерациясы. Байдал - Ояма дәуірінде Жапонияда "Ежелгі Жосон" деп аталатын ежелгі корей патшалығы. Ояманың жастық шағындағы бір оқиға Лидің жас Оямаға тұқым беріп отырғызуын айтады; ол өскенде, ол күн сайын жүз рет секіріп өтуі керек еді. Тұқым өсіп, өсімдікке айналғанда, Ояма кейін былай деді: "Мен қабырғалар арасында оңай әрі-бері секіре алатын болдым". Жазушы Икки Кадживара және комикстердің баспашысы оқиғаны Ояманың өмірлік тәжірибесіне негіздеді. Ояма оларға туралы айтты, сондықтан атау "Каратэ Бака Ичидай" (Каратэ фанаты) болды. 1963 жылы Ояма "Каратэ деген не?" атты кітабын жазды, ол бестселлер атанды. Ол венгр, француз және ағылшын тілдеріне аударылды.
Mas Oyama was born as Choi Yeong eui (최영의) in Kintei, Korea, Empire of Japan. At a young age, he was sent to Manchukuo to live on his sister's farm. Oyama began studying Chinese martial arts at age 9 from a Chinese farmer who was working on the farm. His family name was Lee and Oyama said he was his very first teacher. The story of the young Oyama's life is written in his earlier books. His family was of the landed gentry class, and his father, Choi Seung hyun, writing under the pen name of "Hakheon," was a noted composer of classical Chinese poetry. In March 1938, Oyama left for Japan following his brother who enrolled in the Imperial Japanese Army’s Yamanashi Aviation School. Sometime during his time in Japan, Choi Yeong eui chose his Japanese name, Oyama Masutatsu (大山 倍達), which is a transliteration of Baedal (倍達). Baedal was an ancient Korean kingdom known in Japan during Oyama's time as "Ancient Joseon". One story of Oyama's youth involves Lee giving young Oyama a seed which he was to plant; when it sprouted, he was to jump over it one hundred times every day. As the seed grew and became a plant, Oyama later said, "I was able to jump between walls back and forth easily." The writer, Ikki Kajiwara, and the publisher of the comics based the story on the life experience Oyama spoke to them about – thus the title became "Karate Baka Ichidai" (Karate Fanatic). In 1963, Oyama wrote What is Karate, which became a best seller. It was translated into Hungarian, French, and English.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең
Соғыс аяқталғаннан кейін 1945 жылы Ояма авиация мектебін тастады. Ақыры Токиода тұратын орын тапты. Бұл жерде ол болашақ әйелі Ояма Чиякомен (大山 置弥子) кездесті, оның анасы университет студенттері үшін жатақхана жүргізді. 1946 жылы Ояма спортты зерттеу үшін Васеда университетінің білім беру мектебіне оқуға түседі. Оқудың ең жақсысын іздеп, ол каратэ шебері және каратэдің негізін қалаушы Гичин Фунакошидің үшінші ұлы Гиго Фунакоши басқаратын Шотокан додзомен (каратэ мектебі) байланысқа түсті. Ол оқушы болып, өмір бойына каратэмен айналыса бастады. Ол ой-санасын бір жерге топтастырып, жалғыздықта жаттықты. Ояма кейде қорғаныш құралдарын қолдануды ойлады. Осы уақыт ішінде ол Токионың айналасында АҚШ әскери полициясымен ұрысып жүрді. Кейін ол "Ицутимо Харан Банджо" (Нихон теледидары) теледидарымен сұхбаттасып, сол кездерді еске алды: "Мен соғыста көптеген достарымды жоғалттым. Соғыс аяқталғаннан кейін ашуланып, полиция бөлімшесінің барлық жерінде менің суретім болғанша, мүмкіндігінше АҚШ әскерилерімен шайқастым". Ояма жан-дүниесін жаттықтыратын жалғыз таудың басына барып, сонда тынығып, тынығып жүрді. Ол үш жыл бойы Маунт-Айлендте тұруға бел буған . Жапонияның Яманаси префектурасындағы Минобу. Ояма таудың басына шатыр салды. Оямаға оның Яширо деген студенті еріп барады, бірақ қазіргі заманғы ыңғайлылықтарсыз, оқшауланған жаттығудың қатал кезеңінен кейін, студент бір түнде жасырын қашып кетіп, Ояманы жалғыз қалдырды. Татеяма қаласындағы (Чиба префектурасы) досы ай сайын келіп-кетіп қана, жалғыздық пен қатал жаттығулар мен үшін шаршап-шалдықты. Ояма тауда он төрт ай бойы қалып, Токиоға әлдеқайда күшті және қатал каратекамен оралды. Оның додзосы алдымен бос жерде орналасқан, бірақ ақырында 1956 жылы балет мектебіне көшірілді. Оның басшылығымен Т. Накамура, К. Мизусима, Э. Ясуда, М. Ишибаши және Т. Минамимото аға оқытушылар болды. Ояманың жеке оқу бағдарламасы тез арада қатал, қарқынды, қатты соққы беретін, бірақ практикалық стиль ретінде танымал болды, оны ақыры 1957 жылы салтанатты түрде "Кёкушинкай" деп атады. Ол сондай-ақ оқушыларына 'қатаң' деген атақ алды, өйткені жаттығулар өте ауыр болды және оқушылар жаттығуларда (кумите) өзін-өзі жарақаттаған. Ояманың басқа каратэ мектептерінен тәлім беру стилін ерекшелендіретін күреспен бірге, адамның шабуылдау қабілетін өлшеу үшін тақталар, плиткалар немесе кірпіштер сияқты заттарды бұзуға баса назар аудару Киокушиннің сауда белгісі болды. Ояма каратэдің практикалық қолданылуына сеніп, 'жасалған жаттығуды елемеу жеміс бермейтін жеміс ағашынан артық емес' деп мәлімдеді. Додзоның беделі өскен сайын, Жапонияның ішінен және сыртынан студенттер осында жаттығу үшін келді және студенттер саны өсті. Қазіргі кездегі түрлі Кёкушин ұйымдарының көптеген жетекшілері осы уақыт аралығында осы стильде жаттыға бастады. 1964 жылы Ояма додзоны сол кезден бастап Кёкушин үй додзосы және әлемдік штаб-пәтер ретінде қызмет ететін ғимаратқа көшірді. Осыған байланысты ол "Халықаралық Каратэ Ұйымы Кёкушин Кайканды" (көбінесе IKO немесе IKOK деп қысқартылады) сол кезде киокушин стилін үйрететін көптеген мектептерді ұйымдастыру үшін ресми түрде құрды. 1961 жылы Бүкіл Жапония студенттік ашық каратэ чемпионатында Ояманың оқушыларының бірі Тадаси Накамура 19 жасында өзінің алғашқы турнирінде бірінші орынға ие болды. Кейін Накамура Мас Ояманың "Бұл - каратэ" кітабында айтылғандай, Мас Ояманың бас нұсқаушысы болды. 1969 жылы Ояма тұңғыш рет Жапонияның толық байланыспен karate ашық чемпионатын ұйымдастырды, ол Жапонияны дауылға ұшыратты және Терутомо Ямазаки алғашқы чемпион болды, ол жылдан бері жыл сайын өткізіледі. 1975 жылы Токиода бірінші рет толық контактілі каратэ бойынша ашық чемпионат өткізілді. Содан бері әлем чемпионаты төрт жылда бір рет өткізіледі. Киокушин кайды ресми түрде құрғаннан кейін Ояма ұйымды кеңейту кезеңінде басқарады. Ояма мен оның қолмен таңдалған оқытушылар тобы стильді насихаттау және жаңа мүшелерді тартуда үлкен қабілет көрсетті. Ояма Жапонияның басқа қалаларында немесе қалаларында додзё ашу үшін нұсқаушыны таңдайды, содан кейін нұсқаушы сол қалаға көшіп кетеді және әдетте өзінің каратэ шеберлігін қоғамдық орындарда, мысалы, азаматтық спорт залында, жергілікті полиция спорт залында (көптеген дзюдо студенттері жаттығатын), жергілікті саябақта немесе жергілікті фестивальдерде немесе мектеп іс-шараларында жекпе-жек өнерлерін көрсетеді. Осылайша ұстаз жаңа додз...
In 1945 after the war ended, Oyama left the aviation school. He finally found a place to live in Tokyo. This is where he met his future wife Oyama Chiyako (大山 置弥子) whose mother ran a dormitory for university students. In 1946, Oyama enrolled in Waseda University School of Education to study sports science. Wanting the best in instruction, he contacted the Shotokan dojo (Karate school) operated by Gigō Funakoshi, the third son of karate master and Shotokan founder Gichin Funakoshi. He became a student, and began his lifelong career in karate. To stay focused he remained isolated and trained in solitude. Oyama did consider using protective equipment at some point though. During this time he also went around Tokyo getting in fights with the U. S. Military Police. He later reminisced those times in a television interview, "Itsumitemo Haran Banjyo" (Nihon Television), "I lost many friends during the war the very morning of their departure as Kamikaze pilots, we had breakfast together and in the evening their seats were empty. After the war ended, I was angry so I fought as many U. S. military as I could, until my portrait was all over the police station." Oyama retreated to a lone mountain for solace to train his mind and body. He set out to spend three years on Mt. Minobu in Yamanashi Prefecture, Japan. Oyama built a shack on the side of the mountain. One of his students named Yashiro accompanied him, but after the rigors of this isolated training, with no modern conveniences, the student snuck away one night, and left Oyama alone. With only monthly visits from a friend in the town of Tateyama in Chiba Prefecture, the loneliness and harsh training became grueling. Oyama remained on the mountain for fourteen months, and returned to Tokyo a much stronger and fiercer karateka. His dojo was first located outside in an empty lot but eventually moved into a ballet school in 1956. The senior instructors under him were T. Nakamura, K. Mizushima, E. Yasuda, M. Ishibashi, and T. Minamimoto. Oyama's own curriculum soon developed a reputation as a tough, intense, hard hitting but practical style which was finally named Kyokushinkai (Japan Karate Do Kyokushinkai), which means 'the ultimate truth', in a ceremony in 1957. He also developed a reputation for being 'rough' with his students, as the training sessions were grueling and students injuring themselves in practice fighting (kumite) was quite common. Along with practice fighting that distinguished Oyama's teaching style from other karate schools, emphasis on breaking objects such as boards, tiles, or bricks to measure one's offensive ability became Kyokushin's trademark. Oyama believed in the practical application of karate and declared that ignoring 'breaking practice is no more useful than a fruit tree that bears no fruit.' As the reputation of the dojo grew, students were attracted to come to train there from inside and outside Japan and the number of students grew. Many of the eventual senior leaders of today's various Kyokushin based organisations began training in the style during this time. In 1964, Oyama moved the dojo into the building that would, from then on’ serve as the Kyokushin home dojo and world headquarters. In connection with this, he also formally founded the 'International Karate Organization Kyokushin kaikan' (commonly abbreviated to IKO or IKOK) to organise the many schools that were by then teaching the kyokushin style. In 1961, at the All Japan Student Open Karate Championship, one of Oyama's students, Tadashi Nakamura, at 19 years old (1961) made his first tournament appearance, where he was placed first. Nakamura later became Mas Oyama's Chief Instructor as referenced in Mas Oyama's book, "This is Karate." In 1969, Oyama staged the first All Japan Full Contact Karate Open Championships which took Japan by storm and Terutomo Yamazaki became the first champion, which have been held every year since. In 1975, the first World Full Contact Karate Open Championships were held in Tokyo. World championships have been held at four yearly intervals since. After formally establishing Kyokushin kai, Oyama directed the organization through a period of expansion. Oyama and his staff of hand picked instructors displayed great ability in marketing the style and gaining new members. Oyama would choose an instructor to open a dojo in another town or city in Japan, whereupon the instructor would move to that town, and, typically demonstrate his karate skills in public places, such as at the civic gymnasium, the local police gym (where many judo students would practice), a local park, or conduct martial arts demonstrations at local festivals or school events. In this way, the instructor would soon gain a few students for his new dojo. After that, word of mouth would spread through the local area until the dojo had a dedicated core of students. Oyama also sent instructors to other countries such as the United States, Netherlands, England, Australia and Brazil to spread Kyokushin in the same way. Oyama also promoted Kyokushin by holding The All Japan Full Contact Karate Open Championships every year and World Full Contact Karate Open Championships once every four years in which anyone could enter from any style.
Қоғамдық демонстрациялар
Ояма 100 адамнан тұратын кумитті ойлап тапты, оны үш күн ішінде үш рет рет аяқтады. Ол бұқамен жалаңаш қолмен күресуімен де танымал болды. Ол өмір бойы 52 бұқамен шайқасып, бірнешеуінің мүйізін кесіп, үшін бірден өлтірген, сондықтан оны "Құдай қолы" деген лақап атпен атаған. Ояма АҚШ-та саяхаттаған кезінде кәсіби күрескерлермен көп жекпе-жек өткізген.
Oyama devised the 100 man kumite which he went on to complete three times in a row over the course of three days. He was also known for fighting bulls bare handed. He battled 52 bulls over the course of his lifetime, supposedly cutting off the horns of several and killing three instantly with one strike, earning him the nickname of "Godhand". Oyama is said to have had many matches with professional wrestlers during his travels through the United States.
Кейінгі жылдар
1946 жылы Ояма жапондық Ояко Чияко (1926 - 2006) әйелге үйленіп, үш балалы болды. 1960 жылдардың аяғында Ояма мен Чияконың некелік проблемалары болды және олар ажырасуға шешім қабылдады. Күйеуінің басқа әйелдермен кездесе бастауын қаламайтын Чияко, Сун хо Хонг есімді корей әйелін және отбасы досын Ояманың серігі болуға дайындады. Ояма Хонгпен тағы үш бала туды және өмірінің соңына дейін Хонг пен Чиякомен романтикалық қарым-қатынаста болды. Кейіннен Ояма остеоартритпен ауырады. Ауруына қарамастан, ол жаттығудан ешқашан бас тартпады. Ол өздерінің каратэ-сабақтарын, соның ішінде заттарды сындыруды да, көрсетіп жүрді. Ояма жапон тілінде 80-ден астам кітап жазды, кейбіреулері басқа тілдерге аударылды.
In 1946, Oyama married a Japanese woman, Oyako Chiyako (1926 2006) and had three children with her. In the late 1960s, Oyama and Chiyako were having marital problems and decided to separate, and Chiyako, who did not want her husband to start seeing other women, arranged for a Korean woman and family friend named Sun ho Hong to become Oyama's companion for some time. With Hong, Oyama had three more children and he would remain romantically involved with both Hong and Chiyako until the end of his life. Later in life, Oyama suffered from osteoarthritis. Despite his illness, he never gave up training. He held demonstrations of his karate, which included breaking objects. Oyama wrote over 80 books in Japanese and some were translated into other languages.
Соңғы жылдары және өлімі
Ояма өзінің Токиодағы Халықаралық Каратэ Ұйымын, Кёкушинкайканды, әлемдегі ең алдыңғы қатарлы жекпе-жек өнерінің біріне айналдырды, оның 100-ден астам елде филиалдары бар, 12 миллионнан астам тіркелген мүшелері бар. Жапонияда ол туралы кітаптар жазылды, оның түрлі-түсті өмірін бейнелейтін ұзақметражды фильмдер түсірілді, мангалар оның көптеген оқиғаларын баяндады. Ояма 1994 жылы 26 сәуірде Токиода өпке қатерлі ісігінен 70 жасында қайтыс болды. Оның жесірі Чияко Ояма оның мұрасын құрметтеу үшін қор құрды.
Oyama built his Tokyo based International Karate Organization, Kyokushinkaikan, into one of the world's foremost martial arts associations, with branches in more than 100 countries boasting over 12 million registered members. In Japan, books were written by and about him, feature length films splashed his colourful life across the big screen, and manga recounted his many adventures. Oyama died at the age of 70 in Tokyo, Japan on April 26, 1994, due to lung cancer. His widow, Chiyako Oyama, created a foundation to honor his legacy.
Танымал мәдениетте
"Стрит-Файтер" фильміндегі Рю Мас Оямадан шабыт алды, өйткені ойын дизайнері Такаши Нишияма оның жанкүйері болды. Каратэ шебері (ингл. Бала кезінде Нишияма Ичидайдың Ояма өміріне әсер еткен мультфильмдерін көруді ұнатады. Нишияма Ояманың жекпе-жек өнерінің шеберлігі мен философиясына таң қалды, бұл оны алғашқы Street Fighter ойынын жасауға шабыттандырды. Ояма мұрасы туралы манга, Каратэ Бака Ичидай (сөзбе-сөз атау: Каратэ Crazy Life), 1971 жылы Weekly Shonen Magazine журналында жарық көрді, оны Ики Кадживара жазды, суреттерін Жиро Цунода мен Джоя Кагемару шығарды. 1973 жылы 47 эпизодты аниме адаптациясы жарық көрді, онда сюжеттің бірнеше өзгеруі болды, соның ішінде Мас Ояма кейіпкерінің аты "Кен Асука" (Нобуо Танаканың дауысы) болып өзгерді. Мангаға негізделген жанды экшн фильмдер трилогиясы да түсірілді: Champion of Death (1975), Karate Bearfighter (1975) және Karate for Life (1977). Фильмдерде Ояманың шәкірті, жапондық актер және жекпе-жек өнершісі Сонни Чиба басты рөлде болды. Ояма өзі алғашқы екі фильмде де ойнаған. 2004 жылы Ян Донг Гюнның қатысуымен "Желдегі ұрысшы" атты тағы бір фильм түсірілді. 1970 жылдары Ояма және оның кейбір үздік студенттері "The Strongest Karate" атты деректі фильмде (АҚШ нарығында "Fighting Black Kings" деп шығарылды) және екі жалғастықта, барлығы Ики Кадживараның атқарушы продюсері болды. Такума Саказаки (басқаша аталатын) "Мистер Каратэ"), SNK-нің "King of Fighters" және "Art of Fighting" видео ойынының кейіпкері, Мас Оямадан шабыт алды. Мифологияда Саказаки ойдан шығарылған Кёкугенрю Каратэдің негізін қалаушы және гроссмейстері, бұл Ояманың жеке Кёкушинкайканына сілтеме. Манга авторы Кейсуке Итагакидің шығармаларында кем дегенде екі кейіпкер Оямадан шабыт алған: Грэпплер Бакидегі Доппо Орочи және Гарудендегі Шозан Мацуо. Покемон пісірігі Мас Оямадан шықты.
Ryu from Street Fighter was inspired by Mas Oyama as game designer Takashi Nishiyama was a fan of his. The character originates from the kung fu series Karate Master by Ikki Kajiwara. As a child, Nishiyama enjoyed watching Ichidai's animated series, which was influenced by Oyama's life. Nishiyama was impressed by Oyama's martial arts skill and philosophies, which inspired him to create the first Street Fighter game. A manga about Oyama's legacy, Karate Baka Ichidai (literal title: A Karate Crazy Life), was published in Weekly Shonen Magazine in 1971, written by Ikki Kajiwara with art by Jirō Tsunoda and Jōya Kagemaru. A 47 episode anime adaptation was released in 1973 which featured several changes to the plot, including the renaming of the Mas Oyama character to "Ken Asuka" (voiced by Nobuo Tanaka). A trilogy of live action films based on the manga was also produced: Champion of Death (1975), Karate Bearfighter (1975), and Karate for Life (1977). The films featured Oyama's pupil, Japanese actor and martial artist Sonny Chiba, in the main role. Oyama himself appeared in the first two films. Another film adaptation, Fighter in the Wind, was released in 2004, starring Yang Dong geun. During the 1970s, Oyama and some of his top students were featured in a documentary film The Strongest Karate (released as Fighting Black Kings in the US market) followed by two sequels, all having Ikki Kajiwara as executive producer. Takuma Sakazaki (a. k. a. "Mr. Karate"), a character from SNK's King of Fighters and Art of Fighting video game franchises, was inspired by Mas Oyama. Within the mythology, Sakazaki is the founder and grandmaster of the fictional Kyokugenryu Karate, which is a nod to Oyama's own Kyokushinkaikan. The works of manga author Keisuke Itagaki feature at least two characters inspired by Oyama: Doppo Orochi from Grappler Baki and Shozan Matsuo from Garouden. The Pokémon Sawk was inspired by Mas Oyama.