Кіріспе
Құстар туысы, оның ішінде қозылар, қарғалар мен қайыңдар Автоматты таксобокс. Қалдықтардың қатаю диапазоны = <small>Молекулалық сағатқа негізделген Миоценнің соңғы кезеңіндегі шығу тегі Бұл тұқымдастықтың 46-ға жуық мүшесі Оңтүстік Америкадан басқа барлық орташа климатты құрлықтарда және бірнеше аралдарда кездеседі. Corvus туысы Corvidae тұқымдасының үштен бір бөлігін құрайды. Бұл мүшелер Азияда Австралияда пайда болған корвид түрінен таралған. Қараулар тобының жалпы атауы - "қоп" немесе "қазалау". Соңғы зерттеулер бойынша, кейбір қақпан түрлері тек құралдарды ғана емес, сонымен қатар құралдарды да жасай алады. Қазір қарғалар әлемдегі ең ақылды жануарлардың қатарында саналады, олардың миын бөліп алу коэффициенті адам емес приматтардың көпшілігіне тең.
Automatic taxobox
| fossil range = <small>Late Miocene origin based on molecular clock
The 46 or so members of this genus occur on all temperate continents except South America, and several islands. The Corvus genus makes up a third of the species in the family Corvidae. The members appear to have evolved in Asia from the corvid stock, which had evolved in Australia. The collective name for a group of crows is a "flock" or a "murder". Recent research has found some crow species capable of not only tool use, but also tool construction. Crows are now considered to be among the world's most intelligent animals with an encephalization quotient equal to that of many non human primates.
Сипаттама
Бұл тұқымға кейбір шағын мексикалық түрлерден бастап, үлкен қарақұйрық пен қалың құйрық құйрыққа дейін орташа ірі түрлер жатады, олар лира құсымен бірге үлкен көбелектерді білдіреді. Бұл құстар мықты және жұқа, кішкентай дөңгелек баспен, мықты, конус тәрізді, ұзын және тік, түбінде сәл иілген ұшы бар құстар; аяқтары күшті, құйрығы қысқа және сырға тәрізді. Ливреяның түсі қара түстермен басым, кейбір түрлердің қауырсындары металл түстес, ал басқалары мойында немесе денесінде ақ немесе сұр түсті. Австралиялық түрлердің көздері ашық, ал басқа түрлердің иристері қараңғы. Жыныстық диморфизм шектеулі.
Эволюциялық тарих және жүйелік
Corvus тұқымдасының мүшелері Орталық Азияда пайда болды және сол жерден Солтүстік Америкаға, Африкаға, Еуропаға және Австралияға тарады деп есептеледі. Corvus әртүрлілігінің орталығы Меланезия, Валацея және Жаңа Гвинея аралы мен оның айналасындағы аралдарда орналасқан. Бұл аймақтағы аралдарға ендемиялық көптеген түрлері бар. Мексика мен Кариб бассейнінде де эндемиялық аурулардың көптігі байқалады. Corvus-тың әртараптандырылуы географиялық кеңейтудің жылдамдығына сәйкес келді. Бұл тұқымның сәулеленуі морфологиялық әртүрліліктің тез кеңейуіне және түрленудің жылдам жылдамдығына әкелді, әсіресе 10 миллион жыл бұрын бұл тұқымның сәулеленуінің басталуы кезінде. Бұл тұқымға алғаш рет Карл Линней өзінің 1758 жылғы "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында сипаттама берген. Бұл атау латын тіліндегі corvus сөзінен шыққан, яғни "қарақ" деген мағынаны білдіреді. Типтік түрі - қарақұйрық (Corvus corax); Линнейдің сол еңбегінде аталып кеткен басқа түрлері - мәйітті құйрық (C. corone), капот құйрық (C. cornix), түлкі (C. frugilegus) және басқа тұқымдарға көшірілген екі түр, батыс жапырақ (қазір Coloeus monedula) және Еуразиялық көгершін (қазір Pica pica). Қазір Corvus тұқымдасына кем дегенде 42 тірі түр жатады, ал кем дегенде 14 жойылып кеткен түрлер сипатталған. Еуропадағы қарғалардың қалдықтары өте көп, бірақ көптеген тарихқа дейінгі түрлердің арасындағы қарым-қатынас анық емес. Құсқұстар әлемнің ірі қалаларында кездеседі, ал 1900-жылдардан бастап қалаларда қарғалардың саны едәуір өсті. Тарихи деректерден Солтүстік Америкада кездесетін американдық қарғалардың саны еуропалық отарлаудың пайда болуынан бері тұрақты түрде өсіп келе жатқанын және шекараның ашылуымен шығыстан батысқа тарағанын көрсетеді. 1900 жылдары Тынық мұхитының солтүстік-батысында, жағалаудағы мекендерден басқа, қарғалар жиі кездеспейді. Батыс елдерінде халық саны 1800-жылдардың аяғынан 1900 жылдардың ортасына дейін едәуір өсті. Құйрықтар мен қарғалар Солтүстік Американың батыс бөлігінде ауыл шаруашылығы мен урбанизациямен бірге тарады.
Коммуналдық төсек
Ағаштар, әсіресе қыста, көбеймейтін айларда 200-ден он мыңға дейін ұяда жиналады. Бұл жиналыстар қоқыс тастайтын жерлер мен сауда орталықтары сияқты үлкен азық-түлік көздерінің жанында өтеді.
Ойнаңыз
Бұл жерде көптеген құс түрлерінің ойнағаны туралы мәлімет бар. Көптеген мінез-құлықтанушылар ойынды ақылды жануарлардың маңызды қасиеті деп санайды.
Шақырулар
Қараулар мен олардың туысының басқа мүшелері әр түрлі дауыстар шығарады. Қараулар басқа түрлердің шақыруларына жауап беретінін де байқаған; бұл мінез-құлық аймақтық әртүрлілігі бар, өйткені ол үйренген. Қарақтардың дауыстауы күрделі және түсінікті емес. Қараулар шығаратын көптеген дыбыстардың арасында "коу" дыбысы бар, ол әдетте құстар арасында бір-біріне қайта-қайта естіледі, "коу" дыбыстары бір-бірінен бөлек, содан кейін қысқа ықыласпен (әдетте құс ұшып кеткенде шығады) ұзын ықыласпен, "эууу" дыбысы сияқты эхо және басқа да дыбыстар бар. Бұл дауыстар түрге қарай әр түрлі, ал әр түрдің ішінде аймақтық жағынан әр түрлі. Көптеген түрлерде айналадағы оқиғаларға (мысалы, қарғалардың келуі немесе кетуі) жауап ретінде көптеген дауыстар үлгісі мен санының өзгергені байқалады.
Азық-түлік жинау
Басқа құстармен бірге қарғалар басқа жануарлармен, мысалы, койоттармен және қасқырлармен араласады. Бұл ассоциациялар азықпен және аңшылықпен байланысты. Құс дауысы арқылы құс аңдары жарақат алған аңға жақындап қалғанын айтады. Бұл өзара әрекеттесу қыс мезгілінде ерекше байқалады, онда қарғалар қасқыр үйірлерімен 100% -ға жуық уақыт бірге болады. Осы байланыстың нәтижесінде жыртқыш жануарлардың қарғаның шақыруына қалай жауап беретінін зерттеу жүргізілді. Қарақұстар жыртқыш аңдармен араласатын жерлерде жыртқыш аңдар шақыруды естігеннен кейін кетіп, жыртқыш аңдардан аулақ болу ықтималдығы жоғары. Қараулар, сондай-ақ, койот пен қасқырдың арасын ажырата алады және қасқырларды артық көретінін көрсетеді. Бұл қасқырлардың үлкен жемтікті өлтіруіне байланысты болуы мүмкін. Аң аулаған кезде, қарғалар жарақат алған жануарларды, мысалы, мысықтарды таба алады және оларды өлтіру үшін қасқырларды шақыра алады. Кейде қарғалар қасқырлармен бірге қасқырдың өлі денесін көрмесе де араласады, тіпті олармен қарым-қатынас жасасатынын да көруге болады. Қарақұстар көбінесе тынығатын қарышқырларға қарағанда, саяхаттаушы қарышқырлар арасында байқалды, мүмкін, азық-түлік алу мүмкіндігі жоғары болғандықтан. Олар қасқырларға да сенім артады, өйткені қасқырдан басқа жануарлар өлтірген өліктерді кездестіргенде, олар одан жеуге қорқады. Қасқырлар арасында айтыс-тартыстан басқа, қарғалар бір-бірін де мазалай алады. Бір өлікпен қоректену арқылы кейбір қарғалар өз түрінен ұрлауы мүмкін. Бұл мінез-құлық қарғалардың азық-түлікті жеу немесе кейін сақтауға қатысты тез шешім қабылдауға қабілеттілігіне байланысты.
Ақпараттық қызмет
Топ ретінде, қарғалар ақыл-парасаттылықтың керемет үлгілерін көрсетеді. 18-ғасырдағы табиғи тарих кітаптарында жиі қайталанатын, бірақ дәлелденбеген анекдот "қарауларды санау" туралы айтылады. Әсіресе беске дейін санау қабілеті бар (немесе кейбір нұсқаларда төрт) қожайын орнатқан логикалық тұзақ арқылы орнатылған қарау. Қараулар мен қарғалар ақыл-ой сынақтарында жиі жоғары балл алады. Кейбір түрлер құстардың IQ шкаласынан жоғары. Израильдегі құсқарлар жем ретінде нан ұсақ-түйектерін ұстауға үйренген. Сенімсіз дереккөз: 2011 жылдың маусым айы. Қараулар билік тізбесін орнату үшін әуеде "тауық" түрінде ұрыс жасайды. Олар спортпен айналысады, құралдарды пайдаланады, маусым бойы азық-түлікті жасыра алады және сақтай алады, эпизодикалық сияқты есте сақтау қабілеті және жақын туыстарының мінез-құлқын болжауда жеке тәжірибені пайдалана алады. Жаңа Каледонияның қарғасы деп аталатын бір түрі де, оның күнделікті азық іздеуде құралдар жасап, қолдана алатынына байланысты, көп зерттеу жүргізілді. 2007 жылдың 5 қазанында Оксфорд университетінің зерттеушілері жаңа каледониялық қарғалардың құйрықтарына шағын бейнекамераларды орнату арқылы алынған деректерді ұсынды. Олар бұтақтар мен шөптің сабақтарын жұлып, тегістеп, бүгіп, әр түрлі азық-түлікпен қамтамасыз етеді. Квинслендтегі қарғалар улы құдыққа қалай жеуге болатынын үйренді. Олар құдықты арқасына бұрып, терісі жұқарақ жерде тамағын пышақтап, қарғаға уытты емес ішкі ағзаларға қол жеткізуге мүмкіндік береді; олардың ұзын тырнақтары барлық ішкі ағзаларды алып тастауға мүмкіндік береді. Батыс жапырағы мен еуразиялық шұбардың нидопаллийі шамамен шимпанзелер мен адамдардағы функционалдық эквивалентті неокортекстегідей салыстырмалы мөлшерде және гиббондарда кездесетіннен едәуір үлкен екендігі анықталды. Қараулар адамның бет-әлпетін танып, оны бір-бірінен ажырата алады. Сонымен қатар, дәлелдер олардың адам емес жануарлардың бірі екендігін көрсетеді, аралар немесе құмырсқалар сияқты жәндіктермен бірге, ығысуға қабілетті (кеңістікте немесе уақытында бірден жоқ заттар туралы қарым-қатынас). Жапонияның Йокогама қаласындағы Гумёдзи саябағында қарғалар қоғамдық суару бұлақтарын іске қосуға және су ағысын шомылу немесе су ішу үшін қажетті деңгейге келтіру қабілетін көрсетті. Көптеген зерттеулер құсқарлар мен құсқарлар қалай үйренетінін зерттеу үшін жүргізілді. Кейбіреулер бұқа мен қарғаның миы үлкен маймылдардың миына тең деп есептейді. Энцефализация коэффициенті (ЭК) маймыл миы мен қарға/қарау миы арасындағы ұқсастықты анықтауға көмектеседі. Бұл когнитивтік қабілетке де қатысты. Мүсіндер мен құстардың миы бір-бірінен айтарлықтай өзгеше болса да, басқа құстарға қарағанда (кейбір тотықты қоспағанда) құс тұқымдарында үлкен милар байқалады, әсіресе әлеуметтік оқыту, жоспарлау, адамда шешім қабылдау және маймылдарда күрделі таныммен байланысты салаларда. Құс құралды пайдаланумен қатар, көгершіндер өздерін айнадан тани алады. Бұл күрделі танымдық қабілеттер әлеуметтік танымдық қабілеттерге де қолданылуы мүмкін. Қоянның әлеуметтік қабілеттерінің дамуы мен эволюциясына қатысты зерттеулер жүргізілді. Бұл нәтижелер қарғалардың бейтаныс адамдармен емес, бауырлары мен жақын әлеуметтік серіктестерімен тұрақты қарым-қатынас орнатуды қалайтынын көрсетуге көмектеседі. Әлеуметтік қабілеттерді дамыту - бұл құрғақтардың тіршілік етуі үшін маңызды, соның ішінде бірдеңе қауіп төндіретінін анықтау және құрғақтар жақын маңдағы басқаларға келетін қауіп туралы қалай ескертеді.
Диета
Қараулар - барлық нәрсені жейтін жануарлар, олардың тамақтану тәртібі әр түрлі. Олар кез келген тағамды, соның ішінде басқа құстарды, жемістерді, жаңғақтарды, моллюскаларды, құрттарды, тұқымдарды, бақаларды, жұмыртқаларды, ұядағы балаларды, тышқандарды және өліктерді жейді. Астық егістіктеріне қошқар қорқытқыштарын орналастырудың басталуы қошқардың үнемі зақымдау мен қоқыс жинаудан туындады, бірақ қошқарлар егіншілерге басқа жолмен олардың өніміне тартылған жәндіктерді жеп көмектеседі.
Көбею
Қараулар жыныстық жетілуіне әйелдер үш жаста, ал еркектер бес жаста жетеді. Ұялау мерзімі 20-40 күн. Қараулар өмір бойы жұптасып жүретін болса да, қосымша жұптармен жұптасу ерекше емес, ал алдыңғы жылдардағы жас жұптар ұяны қорғауға және ұяшықты тамақтандыруға көмектеседі. Қалалық жерлерде қарға ұя салғанда, адам қоныстандырған ұя материалдарынан ұяның түйісуі және дұрыс тамақтанудың болмауынан өсудің тоқтауы сияқты қауіптерге тап болады.
Өмір сүру ұзақтығы мен аурулар
Кейбір қарғалар 20 жасқа дейін өмір сүреді, ал ең жасы үлкен америкалық қарға 30 жасқа жуық болды. Ескірген құрғақ 59 жасында қайтыс болды. Америкалық қарау жақында пайда болған Батыс Нил вирусының Солтүстік Америка штаммына өте бейім. Америкалық қарғалар аурудан бір апта ішінде өледі және өте аз адам аман қалады.
Қорғау мәртебесі
АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі екі құран түрін құрып кету қаупі бар деп санады: Гавай құран және Мариана құран. Америкалық қарға, 1999 жылдан бері Батыс Нил вирусы салдарынан оның популяциясы 45% -ға азайып кеткеніне қарамастан, ең аз алаңдаушылық тудыратын түр болып саналады.
Бақылаудың проблемалары мен әдістері
Ақыл-ой мен әлеуметтік құрылымдар көпшілік қағау түрлерін бейімделушіл және оппортунист етеді. Қарақалдар егіндіктерге, мал-мүлкіне зиян келтіріп, қоқыс таратады, ауру жұқтырады. Әлемнің халық тығыз орналасқан аймақтарында бұқалар жалпы алғанда зиянды жануарлар ретінде қарастырылады. Олардың ақыл-ойы өте жоғары болғандықтан, оларды бақылау қиын немесе қымбатқа түседі. Бақылау әдістері аң аулау, химиялық иммобилизация, қорқыту және қорқыту тактикасы және тұзаққа түсу. Кез келген құс түрін тұтқындау, тұзаққа түсіру, өлтіру, уландыру, қозғалтуды тоқтату немесе олардың әдеттерін өзгерту үшін қандай да бір шара қолданғаннан бұрын, адам осындай әрекеттерге қатысты жергілікті, мемлекеттік және федералды ережелерді тексеруі керек.
Аң аулау
АҚШ-та аң аулауға мемлекеттік және федералды реттеу бойынша рұқсат етіледі. Құс аулау АҚШ-тың ауылдық аймақтарында спорт ретінде қарастырылады, өйткені құстар дәстүрлі жеуге болатын аң түрлері болып саналмайды. Кейбір мәдениеттерде құсқұйрықтардың әртүрлі түрлері азық-түлік көзі ретінде қарастырылады. Жауапкершілік пен адамдар мен мүлік үшін ықтимал қауіп аулауды немесе атуды қалалық жерлерде бақылау әдістері ретінде пайдалануды шектейді. Қараулардың сақтығы мен айлакерлігі олардың санын жеткілікті түрде жинауды қиындатады.
Қорқыту тактикасы
Қорқыту әдісі адамдар мен үй жануарлары жиі келетін жерлерде ең көп қолданылатын қараулар үшін жеккөрушілік әдісі болды. Бұл қауіпсіз әдіс тұрақты техникалық қызмет көрсетуді немесе жұмыс істеу немесе бақылау үшін адам күшін қажет етпейді. Алайда, бұқалар көпшілік тәсілдерге тез үйреніп кетеді, мысалы, жарылыс оқ-дәрілері, жыртқыш жемшөптер және дәстүрлі қорқытқыштар. Жауыз аңдарға дыбыс пен қозғалыс қосып, құс аулауды еліктеуге болады. Қазіргі уақытта бір аймақта бірнеше ауверсиялық әдістерді қолданатын жұмыстар жүргізілуде. Теория бойынша, бірнеше әдістерді бірге қолдану қарғаларды шатастырады, осылайша ынталандыруға дағдылану ықтималдығын азайтады.
Тұзаққа түсіру
Қаптау - АҚШ-та сирек қолданылатын әдіс, бірақ Еуропа мен Австралияның кейбір бөліктерінде сәтті қолданылады. Саты стилі тұзақ (мысалы, Австралиялық қарға тұзақ немесе модификацияланған австралиялық қарға тұзақ) қарға тұзақтау әдістерінде ең тиімді болып көрінеді. Шатырлық тұзақтар мақсатсыз аулаудан аулақ болу үшін жасалған. Егер мақсатсыз түрлер ұсталса, оларды құсқа зиян келтірмей оңай босатуға болады. Тұзақтар арзан, оларды жасау оңай және бақылау үшін аз адам күшін қажет етеді. Тұзақтарға қолданылатын жемдер де құзқарларға тән болуы мүмкін. Қаптамада жүкті, дәнді, қабықшасы жоқ шикі жаңғақ және жылтыр заттар тиімді жем болып табылады. Салынып тұтқындан құрғақтарды алып тастағанда, бір тірі құрғақ басқа құрғақтарға тиімді жем ретінде қалдырылады. Қарауларды аулау - қарауларды аулаудың ең адамгершілік әдісі болып саналады, өйткені қарауларды зиянсыз немесе стресссіз ауыстыруға болады. Алайда, жалпы алғанда, құстардың көпшілігі өз мекендеріне қайта оралу дағдысына ие.
Басқа әдістер
Басқа әдістер де аз нәтижеге қол жеткізді. Лазерлік сәулелер үлкен құс үйірлерін қаладағы ұядан алып тастау үшін сәтті қолданылды, бірақ қарғаларды ұядан алып тастаудағы табыстылық қысқа болды. Үй иелері қоқысты контейнерлерге салып, үй жануарларын тамақтандыруға, бақшаға қаратып көруге арналған шатырларды немесе қақталақты аспаптарды ілуге болады.
Тамақ ретінде
18-19 ғасырларда қарапайым азық-түлік таусылып, жер бедері өзгергеннен кейін, шаруашылықтың өнімділігі төмендей бастаған кезде, Балтық еліндегі Курондар тайпасы қарға аң аулаған. Балықшылар өздерінің тамағын жағалаудағы құстардың жұмыртқаларын жинап, құрғақ етін тұздап, түтінге айналдырып, сақтап қалады. Бұл кедейлер үшін дәстүрлі тағамға айналды және К. Донелайтистің "Мұздар" поэмасында жазылған. 1721-1724 жылдары Пруссия үкіметі аң ауламау саясатын жойғаннан кейін және баламалы азық-түлікпен қамтамасыз ету көбейгеннен кейін бұл тәжірибе ұмытылды. Бұл дәстүр Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болды. Аңшылған қарақтар жергілікті емес, көшіп-қонушы болды; әр жылы көктем мен күзде қарақтар Финляндия мен Еуропаның қалған бөлігі арасында Курния сағасы арқылы көшіп-қонып жүрді. 1943 жылы үкімет тіпті осындай іс-әрекеттер үшін аң аулау квотасын шығарды. Қарақұмдарды әдетте ысталған балықпен немесе арақпен суланған дәндермен тартып, содан соң аумен жинап ұстайтын. Бұл балық аулауға шыға алмайтын қарттар мен жастардың жұмысы еді.
Адаммен қарым-қатынас
Қарақұйрық пен қарақұйрық әлсіз тоқтыларды өлтіреді деп айыпталады және олар басқа жолмен өлтірілген жаңа өлген денелерді жеп отырғанын жиі көреді. Австралиялық қарғаның қозыларды қуып, шабуылдап, ауыр жарақаттағаны туралы деректер бар. Ұлыбританияда астық жейтін - қаз, ал шөлді елдерде құрма егістігін басып алған - қоңыр мойынды қарға. Қараулар жеке адамдарды таниды және "жаман" адамдар туралы ақпаратты сыңғырлап жібере алады. Қараулар адамдарға сыйлық беріп, ризашылық білдіреді.
Музыка
Қарақтар мен қарғалар де хэви-метал әндерінің сөздеріне жиі қосылады. 2019 жылғы зерттеу көрсеткендей, қарғалар - ауыр металл әндерінде жиі аталатын құстар, ал қарғалар төртінші орында (арқалар мен бүркіттер екінші және үшінші орында).