Кіріспе

Еуропалық Одақ туралы шарттың 50-бабында Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттердің "өздерінің конституциялық талаптарына сәйкес" Еуропалық Одақтан шығуы мүмкін екендігі айтылған. Қазіргі уақытта Ұлыбритания Еуропалық Одаққа мүшеліктен шыққан жалғыз мемлекет болып табылады. Бұл процесс Ұлыбритания үкіметі Ұлыбританияның 2016 жылғы маусымдағы референдумнан кейін 2017 жылғы 29 наурызда ЕО-дан шығуын бастау үшін 50-бапты іске қосқанда басталды және бұл шығу 2019 жылғы 29 наурызда заң бойынша жоспарланған. Кейіннен Ұлыбритания 50-баптың қолданылуын 2020 жылғы 31 қаңтарға дейін ұзартуды сұрады және оған рұқсат берілді. 2020 жылғы 23 қаңтарда Біріккен Корольдіктің Парламенті, ал 2020 жылғы 29 қаңтарда Еуропалық Парламент келісімді ратификациялады. Ұлыбритания 2020 жылдың 31 қаңтарында Гринвиктегі сағат 23:00-де ЕО-дан шығып, 47 жыл мүшелігін аяқтады. Еуропалық Одаққа мүше мемлекеттердің төрт аумағы: Француз Алжирі (1962 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін), Гренландия (1985 жылы референдумнан кейін), Сент-Пьер және Микелон (1985 жылы біржақты) соңғы үшеуі Еуропалық Одақтың теңізден тыс елдер мен аумақтары болды.

Өмірбаян

2004 жылы ЕО-ға кіруге дайын мемлекеттер 2002-2003 жылғы Еуропалық конвенция кезінде шығу құқығын талап етті. Көшпелі мемлекеттер егер Еуропа Одағына мүше болу оларға кері әсер етсе, онда олар Еуропа Одағынан шығу мүмкіндігін қалаған. Келіссөздер барысында Ұлыбритания мен Дания сияқты мемлекеттердегі еуроскептиктер 50-бапты құруға итермеледі. 50-бапқа мүше мемлекеттерге Еуропалық Одақтан шығуға мүмкіндік беретін заң жобасын алғаш рет британдық төреші және бұрынғы дипломат лорд Керр Кинлохард, Еуропалық Конвенцияның бас хатшысы, Еуропалық Одақ үшін Конституциялық Шарттың жобасын әзірлеген. Еуропалық Конституцияны ратификациялау процесі сәтсіз аяқталғаннан кейін бұл ереже 2009 жылы күшіне енген Лиссабон шартына енгізілген. Бұған дейін ЕО келісімдерінде немесе заңдарында бірде-бір мемлекеттің ЕО-дан ерікті түрде шығуы туралы ереже жоқ еді. Мұндай ережедің болмауы қайтарып алуды техникалық жағынан қиындатты, бірақ мүмкін емес. және екіншісі, келісімдер мерзімсіз, одан шығу туралы ереже жоқ және "ерекше тығыз одаққа" шақырады. Мұндай бірігуге деген міндеттеме бір жақты шығумен үйлеспейді. Келісімдер құқығы туралы Вена конвенциясында бір тарап мұндай процедура туралы үнсіз келісімнен біржақты шығуға ниет білдірсе, екі жағдайда ғана шығуға рұқсат етіледі: барлық тараптар бұған бейресми құқық таныса және жағдай өте қатты өзгерсе, онда қол қойған тараптың міндеттемелері түбегейлі өзгерді. Бұл бапта былай делінген: Кез келген мемлекет өзінің конституциялық талаптарына сәйкес Одақтан шығуға шешім қабылдай алады. Кетуге шешім қабылдаған мемлекет өзінің бұл ниеті туралы Еуропалық Кеңесті хабардар етеді. Еуропалық Кеңестің берген нұсқауларына сәйкес, Одақ осы мемлекетпен келіссөздер жүргізеді және онымен келісім жасасады, онда оның Одақпен болашақ қарым-қатынасының шеңберін ескере отырып, оның шығуының тәртібі белгіленеді. Бұл келісім Еуропалық Одақтың жұмыс істеуі туралы шарттың 218 (3) бабына сәйкес келісіледі. Оны Еуропалық Парламентінің келісімін алғаннан кейін, [Еуропалық Одақ] Кеңесі білікті көпшілікпен Союз атынан бекітеді. Осы Шарттар осы Мемлекетке қатысты шығу туралы келісім күшіне енген күннен бастап немесе егер ол күшіне енбесе, 2 тармақта көрсетілген хабарламадан кейін екі жылдан кейін қолданылмайды, егер Еуропалық Кеңес осы мерзімді ұзарту туралы тиісті Мемлекетпен келісе отырып, бір ауыздан шешім қабылдамаса. 2 және 3-тармақтарды қолдану мақсатында, Еуропалық Кеңестің немесе Кеңестің шығып жатқан мемлекеттің атынан келген мүшесі Еуропалық Кеңестің немесе Кеңестің талқылауларына немесе оған қатысты шешімдерге қатыспайды. Білікті көпшілік Еуропалық Одақтың жұмыс істеуі туралы шарттың 238 (3) (b) бабына сәйкес анықталады. Егер одақтан шыққан мемлекет қайтадан қосылуды сұраса, оның өтініші 49-бапта көрсетілген рәсімге жатады. Бұл ереже кейбір теңізден тыс аумақтарға қатысты емес, олар үшін ЕОШТ-ның 355-бабына сәйкес келісімді толықтай қайта қарау қажет емес.

Шақыру

Осылайша, бір мүше мемлекет Еуропалық Кеңеске өзінен шығу ниеті туралы хабарлағаннан кейін, одан шығу туралы келісімді келісу кезеңі басталады, онда елден шығудың тәртібі мен оның Еуропалық Одақпен болашақ қарым-қатынасы туралы айтылады. Бұл процесті бастау - кетуге ниетті мемлекеттің міндеті. Бұл баптан ЕС-тен шығудың күрделілігіне байланысты келіссөздер арқылы шығуға мүмкіндік беріледі. Алайда, ол біржақты бас тарту құқығын күшті түрде қамтиды. Бұл мемлекет "өзінің конституциялық талаптарына сәйкес" шығуға шешім қабылдайтынына және келісімге қол жеткізуге байланысты емес (бұл екі жылдан кейін болады). Келісу туралы келісімді Еуропалық Одақ атынан Еуропалық Комиссия Еуропалық Одақ Кеңесінің құрамында жиналған қалған мүше мемлекеттер берген мандат негізінде келіседі. Ол мемлекеттің Еуропалық Одақпен болашақ қарым-қатынасының шеңберін ескере отырып, одан шығудың тәртібін белгілейді, бірақ бұл шеңберді өзі шешпейді. Келісімді Еуропалық одақ тарапынан Еуропалық одақ кеңесі, Еуропалық парламенттің келісімін алғаннан кейін, білікті көпшілікпен бекітеді. Келісімді Еуропалық Одақ Кеңесі қабылдауы үшін оны өз халқының кем дегенде 65 пайызын құрайтын, кем дегенде 72 пайыз мүше мемлекеттер мақұлдауы қажет. Келісімді Еуропалық Одақ атынан Кеңес жасасады және онда Еуропалық Одақ қызмет етуі туралы шарттың 218 (3) бабына сәйкес келісілген, мемлекеттің Еуропалық Одақпен болашақ қарым-қатынасы үшін негіздемелерді қоса алғанда, одан шығудың шарттарын белгілеуі тиіс. Келісімді Еуропалық Парламент мақұлдағаннан кейін, Кеңес білікті көпшілікпен мақұлдауы тиіс. Егер бұрынғы мүше мемлекет Еуропалық Одаққа қайта қосылуға ұмтылса, оған кез келген басқа кандидат ел сияқты шарттар қолданылады. ЕС-тің қалған мүшелері кез келген мүше мемлекеттің шығуынан туындайтын ЕС-тің бюджеті, дауыс беру үлесі және саясаты бойынша салдарлы өзгерістерді басқаруы керек.

Келіссөздердің сәтсіздігі

Бұл жүйе одақтан кенеттен шығудың орнына келіссөздер арқылы шығуды қарастырады. Бұл келіссөздер арқылы шығуды артық көру, Еуропалық одақтан шығудың күтілетін күрделілігіне негізделген (соның ішінде еуроға қатысты), өйткені Еуропалық құқық көп бөлігін мүше мемлекеттердің заңдарында кодталған. Алайда, 50-баптың үдерісі біржақты кері қайту құқығының күшті әсерін де қамтиды. Бұл мемлекеттің "өзінің конституциялық талаптарына сәйкес" шешім қабылдауы және аталған мемлекеттегі шарттардың қолданылуының аяқталуы қандай да бір келісімге қол жеткізуге байланысты емес (бұл екі жылдан кейін болады).

Қайта енгізу немесе бір жақты алып тастау

50-бапта мүше мемлекеттердің келіссөз кезеңінде, өз елінің әлі де Еуропалық Одаққа мүше болып тұрған кезде, өздерінің шығу ниеті туралы хабарламаларын қайтарып алуы мүмкін екендігі нақты айтылмаған. Алайда, Еуропалық Кеңестің президенті Еуропалық Парламентте 2017 жылдың 24 қазанында "келісім, келісімсіз немесе Brexit жоқ" деп Британияға байланысты. Шын мәнінде, Еуропалық Одақ заңдары сарапшылары мен Еуропалық Одақ институттарының арасында қалыптасқан құқықтық пікір бойынша, одан шығуға ниет білдірген мемлекет өз ойын өзгерте алады, өйткені "қайырма" әлі іс жүзінде жүзеге асырылмаған, ал ниеттер іс жүзінде жүзеге асырылмастан бұрын өзгеруі мүмкін. Шотландия үкіметі 2018 жылдың соңында бұл мәселені сотқа дейін тексермеген. 2018 жылғы 10 желтоқсанда Еуропалық Сот "европалық одақ халықтары арасында бірден тығыз одақ құруға бағытталған" ЕО шарттарына сәйкес келмейтінін, оның қалауына қарсы мүше мемлекеттің шығуын мәжбүрлеуі, сондықтан хабарламаны жіберген мүше басқа ЕО мүшелерінің рұқсатысыз, егер мемлекет ЕО-дан шықпаса және қайтарып алу туралы шешім ұлттық конституциялық талаптарға сәйкес демократиялық процесс бойынша қабылданатын болса, 50-бап бойынша хабарламаны біржақты қайтарып алуы мүмкін" деп шешті. 2017 жылғы 5 сәуірдегі Еуропалық Парламент қарарында (Ұлыбританияның Еуропалық Одақтан шығуға ниет білдіргенін мәлімдегеннен кейін онымен жүргізілетін келіссөздер туралы) "Белгілеуді қайтарып алу барлық 27 елде белгіленген шарттарға сәйкес болуы тиіс, сондықтан оны рәсімдік құрал ретінде пайдалануға немесе Ұлыбританияның мүшелігінің қазіргі шарттарын жақсарту үшін теріс пайдалануға болмайды" деп көрсетілген. Еуропалық Одақтың азаматтардың құқықтары мен конституциялық мәселелер жөніндегі саяси департаменті болжамды күшін жою құқығын тек осы мақсатта құзыретті Еуропалық Одақ институты, атап айтқанда, ЕСК ғана зерттей алады және растай алады немесе жоққа шығара алады деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Еуропалық Комиссия 50-бапта хабарламаны біржақты қайтарып алу туралы ереже жоқ деп санайды. 50-баптың авторы лорд Керр де, Дэмман сияқты, бұл процестің кері бұрылатындығын айтады. Профессор Стивен Уэзерилл бұған келіспейді. Бұрынғы Brexit министрі Дэвид Дэвис британ үкіметі 50-бапты қайтарып алу мүмкін екендігін "қанық білмейтінін" және британ премьер-министрі [содан кейін Тереза Мэй] оны қайтарып алуды "ұйдамайтынын" мәлімдеді.

Шет аймақтар

ЕСКЕС 355 ((6) -бап, Лиссабон шартында енгізілген, бұл француз, голланд және даниялық теңізден тыс аумақтардың мәртебесін жеңілдетуді, енді шартты толық қайта қарауды талап етпейді. Керісінше, Еуропалық Кеңес тиісті мемлекеттің бастамасымен теңізден тыс елдердің немесе аумақтардың (ТМД) мәртебесін шет шет аймақтарға (ТШО) немесе керісінше өзгерте алады.

Қайтарып алулар

Кейбір бұрынғы Еуропалық Одақ мүшелері елдерінің аумақтары өздерінің тәуелсіздігін алғаннан кейін немесе Еуропалық Одаққа мүше емес мемлекетке берілгеннен кейін, Еуропалық Одақпен ресми байланыстарын үзді. Бұл аумақтардың көпшілігі ЕО құрамына кірмейді, бірақ ең көп дегенде ШЫҰ мәртебесімен байланысты, ал ЕО заңдары бұл елдерде қолданылмайды. Кейбір қазіргі аумақтар өздерінің мәртебесін өзгертті немесе өзгеру процесінде, сондықтан, Еуропалық Одақ заңы толық немесе шектеулі ерекшеліктермен қолданылмай, Еуропалық Одақ заңы негізінен қолданылмайды. Процесс кері бағытта да жүреді, өйткені одақтың ресми кеңейуі орын алады. Мұндай өзгерістерді енгізу тәртібі Лиссабон келісім-шартымен жеңілдетілді.

Алжир

Француз Алжиры Еуропалық Қоғамдастықтарға Француз Республикасының құрамына кірді (заңды тұрғыдан ол Франция колониясы емес, оның теңізден тыс департаменттерінің бірі болғандықтан). 1962 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Алжир Франциядан шығып, Еуропалық қоғамдастықтан шықты.

Гренландия

Гренландия Даниядан бөлінбей-ақ, ЕО-ның алдыңғы мүшесі болып табылатын елден шығуға шешім қабылдады. Ол 1973 жылы Данияға қосылғанда ЕЭК-ке кіруге қарсы дауыс берді, бірақ Дания тұтастай қосылуға дауыс бергендіктен, Гренландия да Данияның графтығы ретінде қосылды. 1979 жылы Гренландияда өзін-өзі басқару басталғанда, ол жаңа референдум өткізді және ЕЭК-тен шығу туралы дауыс берді. Балық аулау құқықтарына қатысты даудан кейін, аумақ 1985 жылы ЕЭК-тен шықты, бірақ ОАЕ-мен ОАЕ-ге қосылу арқылы ЕО шарттарына бағынады. Бұл Гренландия туралы шартпен рұқсат етілді, 1984 жылы оның шығуына мүмкіндік беретін арнайы шарт жасалды.

Сент-Пьер және Микелон

Франция аумағы Сен-Пьер және Микелон 1985 жылы 11 маусымда ЕО-дан бөлініп шықты.

Сент-Бартельми

Сен-Мартен және Сен-Бартелеми 2007 жылы Гваделупадан (Францияның теңізден тыс департаменті және ЕО-ның шеткі аймағы) бөлініп, Францияның теңізден тыс бірлестіктері болды, бірақ сонымен бірге Еуропалық Одақтың теңізден тыс аймақтары болды. Кейіннен Сент-Бартельми аралының сайланған өкілдері "еуропалық мәртебеге ие болуды қалайды, ол ішкі заң бойынша оның мәртебесіне жақсы сәйкес келеді, әсіресе құрлықтан алыстатылуына, оның шағын арал экономикасына көбіне туризмге арналған және кейбір Еуропалық Одақ стандарттарын қолдануға кедергі келтіретін жеткізу қиындықтарына ұшырайды". Франция осы тілекті білдіріп, Еуропалық кеңесте Сент-Бартельмидің мәртебесін Еуропалық Одаққа қосылған теңізден тыс ел немесе аумақ (ТМД) ретінде өзгертуді сұрады. Статусты өзгерту 2012 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді. Алайда, елге Ұлыбритания мен ЕО арасындағы сауда келісімін келісуге уақыт беру үшін өтпелі кезең пайда болды. Дэвид Кэмерон бастаған британ үкіметі 2016 жылы бұл мәселе бойынша референдум өткізді; сайлаушылар 3,8% көпшілікпен Еуропалық Одақтан кетуді қолдады. 2017 жылғы 29 наурызда Ұлыбритания Парламентінің шешімімен Премьер-министр Тереза Мэй Еуропалық Кеңестің президенті Дональд Тускке жазған хатында 50-бапқа жүгінді. Ұлыбритания 2020 жылдың 1 ақпанынан бастап 00:00-ден бастап (Орталық Еуропа уақыты (UTC+1)) (Батыс Еуропа уақыты (GMT, UTC+0) бойынша 23:00-ден бастап (Батыс Еуропа уақыты (GMT, UTC+0) бойынша) ЕО-ға мүше ел болудан бас тартты. Ұлыбритания Парламенті Еуропалық Кеңесі мен Ұлыбритания үкіметі арасында келісілген Брексит туралы келісімді ратификацияламау туралы шешім қабылдағаннан кейін, мерзімнің бірнеше рет ұзартылуына келісім жасалды. Премьер-министр Борис Джонсон мен Консервативтік партияның 2019 жылғы желтоқсанда болған шешуші сайлау жеңісінен кейін Ұлыбритания Парламенті Ұлыбритания үкіметі мен ЕО Комиссиясы арасында ресми түрде келісілгендей, шығу шарттарын мақұлдаған Еуропалық Одақ (Кіру туралы келісім) 2020 Заңын ратификациялады. Еуропалық Парламент келісімді 29 қаңтарда ратификациялағаннан кейін, Ұлыбритания 2020 жылдың 31 қаңтарында Лондон уақыты бойынша сағат 23:00-де (GMT) Еуропалық Одақтан шықты.

Басқа елдерде кері қайтуды қолдаушылар

Бірнеше мемлекеттің ұлттық ассамблеяларында немесе Еуропалық парламентте ЕО-дан шығуды жақтаған саяси партиялары бар. 2022 жылдан бастап Ұлыбританиядан басқа ешбір ел ЕО-дан шығу туралы дауыс бермеді. Еуропалық Одақтың федеративтік үрдісін сынға алған және одан шығуды жақтаған саяси партиялар 2014 жылғы Еуропалық Парламент сайлауынан кейін бірнеше мүше мемлекеттерде танымал болды, бұл Ұлыбританиядағы UKIP-тің өсуіне ұқсас. ЕО-дан шығу индексі мүше мемлекеттердің ЕО-дан кету қаупін өлшейтін көрсеткіш, Ұлыбританияның нақты ерекшелік екенін және жақын болашақта ЕО-дан басқа ешбір мемлекеттің шығуы мүмкін еместігін көрсетеді.

Болгария

Болгарияда оңшыл "Жарату" партиясы және 2023 жылға қарай Ұлттық Ассамблеядағы үшінші ірі партия ЕО-да ерекше мәртебе алу үшін "қайта келіссөздер жүргізуді" немесе одан шығуды қолдайды. Сонымен қатар, парламенттен тыс басқа да партиялар, негізінен Бейтарап Болгария коалициясынан, Еуропалық Одаққа қосылу туралы келісімге қол қойған саясаткерлерді "сатушылар" деп атаған Attack сияқты, бұл келісімді қолдайды.

Чехия

Чехияда "Еркіндік және тікелей демократия" экстремалды оңшыл партиясы Чехияның Еуропалық Одаққа мүшелігіне қарсы.

Дания

Дания парламентіне ұлттық консервативті Жаңа оңшыл партия Данияның ЕО-ға мүшелігіне қарсы. Идеологиялық жағынан ұқсас Дания Халық партиясы қағидатта Еуропа Одағына мүшелікке қарсы, бірақ 2001 жылдан бастап іс жүзінде Еуропа Одағына жақтас оңшыл коалицияларды қолдады. Партияның ортақ нарықты қолдау және "Mere Danmark, mindre EU" ("Дағы да Дания, Еуропалық Одақ аз") ұранында көрініс тапты. 2020 жылы партия өзінің ЕО-ға қарсы ұстанымын күшейтуді жариялады. Солшыл "Қызыл-жасыл" альянсы - елдің үшінші ірі партиясы, әлі күнге дейін ресми түрде Еуропалық Одаққа мүшелікке қарсы, бірақ оның мүшелері бұл мәселеде екіге бөлінген. Еуропалық парламентте Еуропалық Одаққа қарсы Дания халықтық қозғалысы 1979 жылы алғашқы тікелей сайлаудан бастап 2019 жылға дейін өкілдік етті. "Бірлік тізімі" - Халықтық қозғалыстың ұжымдық мүшесі және тек Еуропалық сайлауға Халықтық қозғалыстың кандидаты ретінде қатысқан. 2019 жылғы ЕО сайлауына Біріккен тізім өздігінен қатысып, сайлауалды одақта Халық қозғалысымен бір орын алды, олар өз орындарын жоғалтты. Бұрынғы ЕОП Халықтық қозғалысы Рина Ронья Кари "Бірлік тізімінің" жеке мүшесі болып қызметінен кетті. Саясат зерттеулері көрсеткендей, даниялықтар Еуропа Одағына мүше болуды қолдайды, бірақ еуроскептиктер. 2018 жылғы сауалнама көрсеткендей, даниялықтардың аз бөлігі шығуға (12% "жоғары дәрежеде" және 16% "біршама дәрежеде") қарсы болса, басым көпшілігі аут ауттарды жоюға қарсы болды (57% қарсы және 22% евро үшін; 42% қарсы және 30% қорғаныс ынтымақтастығы үшін; 47% қарсы және 22% сот ынтымақтастығы үшін). 2019 жылғы сауалнамада Жаңа оңшылдардың 37% сайлаушылары шығуды қалайды, ал қалған 50% евроскептиктер ("ЕО-да қалу, бірақ ЕО Дания жағдайына әсері аз болуы керек") деп көрсетті. Дания халық партиясының сайлаушылары 18% және 57%, ал "Бірлік тізімінің" сайлаушылары 11% және 42% құрады. Барлық басқа партияларда, кері қайтуды 5% немесе одан аз дауыс беруші қолдады, бірақ елеулі еуроскептицизм болды (26 мен 32% арасында), бірақ Социал-либералды партия (15%) және Альтернатива (20%) арасында аз дауыс берді. Кейде, ЕС пен Скандинавия ынтымақтастығы арасындағы таңдау туралы сауалнамалар бірдей бөлінетін қолдау көрсетті; 2020 жылғы сауалнамада әр нұсқаны қолдаған 39% көрсетті. 2019 жылғы сауалнамада сол сұрақ бойынша 42,7% -ы скандинавиялық нұсқаны, 40,5% -ы ЕО нұсқасын қолдаған.

Финляндия

Финляндияда финдер партиясы ел Еуропа Федерациясына айналған жағдайда, Еуропалық Одақтан шығуы керек дейді, бұл ұсыныс Еуропалық деңгейде қарастырылмаған.

Франция

2018 жылға дейін оңшыл Ұлттық жиналыс Францияның ЕО-дан шығуын жақтады. Алайда партияның атауы өзгергеннен кейін көп ұзамай (Фронт-Националдан) партия басшысы Марин Ле Пен бұл саясатты жоққа шығарып, оның орнына Еуропалық Одақтың институттарын өзгертуге назар аударуды ұсынды.

Грекия

Грекияда "Грекияның шешімі" партиясы "Алтын таң" партиясы сияқты, Грекияның тараптастығын талап етуде.

Венгрия

ЛГБТ-ке қарсы заңның қабылдануының нәтижесінде Венгрияға ЕО-дан кету керек деген ұсыныс айтылды. Қазіргі уақытта "Біздің Отан" қозғалысы - референдум арқылы сайлау өткізуді ұсынған жалғыз партия.

Италия

2020 жылдың шілдесінде итальяндық журналист және сенатор Джанлуиджи Парагон Италияның Еуропалық Одақтан шығуын басты мақсатымен жаңа саяси партия - Italexit құрды.

Нидерланды

Нидерландыда Еуропадан шығуды қолдаған негізгі партия - Демократия форумы, сонымен қатар, "Еркіндік партиясы" Еуропалық Одақтан шығуды қолдайды.

Польша

Польшада "Еркіндік пен тәуелсіздік" конфедерациясы - елдің Еуропалық Одаққа мүшелігіне қарсы. 2023 жылғы Польша парламенті сайлауынан кейін партияның Сеймде он сегіз (460-дан) мүшесі, Сенатта нөл мүшесі, Еуропа Парламентіне нөл мүшесі және аймақтық ассамблеяның бір мүшесі бар. Бұл өткен сайлаудан бері Сеймде жеті мүшеге және аймақтық ассамблеяларда бір мүшеге көбейді.

Румыния

Румынияда Noua Dreapta деген шағын оңшыл партия Румынияның Еуропалық Одақ пен НАТО-ға мүшелігіне қарсы. 2020 жылдың соңында партияның ұлттық ассамблеяда немесе Еуропалық парламентте мүшелері жоқ еді. 2020 жылдың желтоқсанына қарай, Еуроскептиктер және оңшылдар партиясы Румыния одағы үшін одақ (AUR) алғаш рет парламентке кірді және елдің 4-ші ірі партиясы болды, бірақ партияның ЕО-дан кетуді қолдағаны немесе қолдамағаны белгісіз.

Қазіргі мүше мемлекеттің ыдырауы және ішкі кеңейту

ЕО-ның бір мүшесі екі немесе одан да көп мемлекетке бөлініп кетуі мүмкін сценарийді қамтитын нақты келісімдер, шарттар немесе прецеденттер жоқ. Мәселе бір мемлекет - Еуропалық Одақтың мүшесі болып қала беретін, ал екіншісі - Еуропалық Одақта қалу үшін барлық басқа мүше мемлекеттердің қабылдауы керек жаңа мемлекет, немесе екі мемлекет те Еуропалық Одаққа мүшелігін сақтап қалады. Кейбір жағдайларда өз мемлекетінен шыққан аймақ Еуропалық Одақтан шығады. Мысалы, егер Швейцарияның көршілес елдерден ұлғаюы бойынша ұсыныстар болашақта жүзеге асырылса. 2014 жылы Шотландияның тәуелсіздігі туралы референдум сәтсіз өткен кезде Еуропалық комиссия кез келген жаңа тәуелсіз ел қайта қосылу үшін ЕО-мен келіссөздер жүргізуі керек жаңа мемлекет ретінде қарастырылатынын айтты, бірақ ЕО сарапшылары сонымен қатар өтпелі тәртіптерді және жеделдетілген процесті қолдануға болатынын ұсынды. Саяси факторлар процеске елеулі әсер етуі мүмкін; Каталония жағдайында, мысалы, басқа ЕО мүше мемлекеттері өз шекараларындағы тәуелсіздік қозғалыстарын болдырмау үшін тәуелсіз Каталонияның ЕО-ға мүшелігін тоқтатуға мүдделі болуы мүмкін.

ЕО азаматтығына құқықтық әсер

Еуропалық Одақтың азаматтығы мүше мемлекеттің азаматтығына (ұлты) байланысты, ал азаматтық мүше мемлекеттердің құзыретіне жатады. Сондықтан, ЕО азаматтығын тек бір мемлекеттің азаматтығын алу немесе жоғалту арқылы алуға немесе жоғалтуға болады. ЕО-дан шығатын елдің ықтимал, бірақ дәлелденбеген салдары - келіссөздер жүргізіліп, заңды түрде жүзеге асырылмаса, оның азаматтары енді ЕО азаматтары бола алмайды. Бірақ Еуропалық Одақтан бір мемлекет шығып кетсе, онда ол автоматты түрде Еуропалық Одақ азаматтығынан айырылады деген пікір бар.

Шақыру

Бір штаттың кетуі мүмкін, бірақ бір штаттың шығарылуы туралы ереже жоқ. Бірақ ЕО-ның 7-бабында егер мүше мемлекет Еуропалық Одақтың негізгі құндылықтарын үнемі бұзса, оның кейбір құқықтары тоқтатыла тұрады.