Ұлыбритания-АҚШ экстрадиция шарты: Теңгерімсіздік және құқықтық сараптамалар

Кіріспе

2003 жылғы Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы экстрадиция туралы келісім Ұлыбританияда 2003 жылғы Экстрадиция туралы заң арқылы іске асырылды және 2006 жылы АҚШ Сенаты ратификациялағаннан кейін 2007 жылдың сәуірінде күшіне енді. Оның себебі – АҚШ-қа АҚШ заңдарына қарсы жасалған қылмыстар үшін британдық және басқа да азаматтарды экстрадициялауға мүмкіндік беруі, тіпті олардың қылмысты Ұлыбританияда жасағанымен және Ұлыбританияда тұрып, жұмыс істегенімен (мысалы, NatWest үштігінің жағдайы), өзара құқық болмауы және Ұлыбританиядан АҚШ-қа, АҚШ-тан Ұлыбританияға экстрадиция үшін қажетті дәлелдердің деңгейіне қатысты мәселелер. Заңның 2-бөлігінде, басқа ережелермен қатар, 2-санаттағы аумақтарға (Еуропалық қамау ордері қолданылмайтын аумақтарға) экстрадициялау кезінде АҚШ-тың Ұлыбританиядан экстрадициялау үшін алдын ала дәлелдер ұсыну қажеттілігі алынып тасталды, оның орнына тек негізді күдік талап етілді. Бұл 1870 жылғы заң бойынша АҚШ-қа қатысты бұрынғы теңгерімсіздікті түзету үшін қажет болды, себебі Ұлыбритания АҚШ-тан экстрадиция үшін ауыр алдын ала дәлелдер ұсынуға міндетті емес еді. Ұлыбританиядан талап етілетін нәрсе – ықтимал себепті көрсету. Алайда, Сэр Скотт Бейкер жүргізген тәуелсіз құқықтық сараптама «әдеттегі себеп тестісі мен негізді күдік тестісі арасында ешқандай маңызды айырмашылық жоқ» деген қорытынды жасады. «АҚШ-қа және одан жіберілген ақпарат арасында да ешқандай айырмашылық жоқ». Оның іске асырылу жолы құпиялылық пен парламенттік бақылаудың жеткіліксіздігіне байланысты алаңдаушылық тудырды. Осы алаңдаушылықтарға жауап ретінде Ішкі істер министрі Тереза Мэй лорд-судья Скотт Бейкерді екі тәуелсіз экстрадиция сарапшысының көмегімен Ұлыбританияның экстрадиция келісімдерін ресми түрде қарау үшін тағайындады. Сараптаманың мақсаты – дәлелдеу стандарттарын және АҚШ-Ұлыбритания арасындағы экстрадиция келісімінің теңгерімсіздігін қарау болды. Бейкердің есебі 2011 жылдың 30 қыркүйегінде Ішкі істер министріне ұсынылып, дәлелдеу стандарттарында ешқандай маңызды айырмашылық жоқ, келісім теңгерілген және «Ұлыбританиядан АҚШ-қа экстрадициялау әділетсіз немесе қысымшылықпен жүзеге асырылады деген қорытынды жасауға негіз жоқ» деген қорытындыға келді. Бұл қорытынды Парламенттің Адам құқықтары жөніндегі бірлескен комитетінің (JCHR) қорытындыларына қайшы келеді, себебі комитет бұл сараптаманы үкіметтің экстрадициялау туралы толық сараптамасының бір бөлігі ретінде қарастырды және британдық азаматтардың американдықтармен бірдей қорғалуын қамтамасыз ету үшін Ұлыбританияның АҚШ-пен экстрадиция келісімін қайта қарастыруға шақырды. Ішкі істер жөніндегі комитет 2012 жылы Ұлыбритания мен АҚШ арасындағы экстрадиция келісімі мен Экстрадиция туралы заңға қатысты баяндама жариялады, онда Ұлыбританияның экстрадиция заңнамасына халықтың сенімі төмен екендігі мойындалды. Комитет әсіресе Ішкі істер министрлігінің АҚШ-Ұлыбритания келісімінің теңгерімсіздігі туралы қорытындыға келген жалғыз сараптама – Ішкі істер министрлігінің Скотт Бейкерге тапсырған сараптамасының негіздерін жарияламағанына сын тақты. Комитет «қиын күмәндану себептеріне» ие болды.

The UK–US extradition treaty of 2003 was implemented by the UK in the Extradition Act 2003 and came into force in April 2007 following its ratification by the US Senate in 2006. because it allows the US to demand extradition of British citizens and other nationals for offences committed against US law, even though the alleged offence may have been committed in the UK by a person living and working in the UK (see, for example, the NatWest Three), and there being no reciprocal right; and issues about the level of proof required to extradite from the UK to the US versus from the US to the UK. Among other provisions Part 2 of the Act: Extradition to category 2 territories (non European Arrest Warrant territories) removed the requirement on the US to provide prima facie evidence in extraditions from the UK, requiring instead only reasonable suspicion. This was necessary to redress the previous imbalance against the US under the 1870 Act, as the UK did not have to provide the more onerous prima facie evidence to extradite from the US. The requirement for the UK is to show probable cause. However, an independent legal review carried out by Sir Scott Baker found that "there is no significant difference between the probable cause test and the reasonable suspicion test. There is no practical difference between the information submitted to and from the United States." The manner of its implementation caused concern because of alleged secrecy and minimal parliamentary scrutiny. In response to these concerns, the Home Secretary Theresa May appointed Lord Justice Scott Baker to conduct an official review of the UK's extradition treaties, with the assistance of two independent extradition experts. The review was directed to address evidence standards and whether the US–UK extradition treaty is unbalanced. Baker's report was presented to the Home Secretary on September 30, 2011, and concluded that there is no substantial difference in evidence standards, that the treaty is balanced and that there is not "any basis to conclude that extradition from the United Kingdom to the US
operates unfairly or oppressively". The review contradicts the findings of Parliament's Joint Committee on Human Rights (JCHR), which was intended to form part of the government's full extradition review and which called for the government to renegotiate the UK's extradition treaty with the United States to ensure British citizens get the same protection as Americans. The Home Affairs Select Committee published a report in 2012 into the UK–US extradition treaty and Extradition Act, acknowledging the low level of public confidence in the UK's extradition legislation. The committee were particularly critical of the failure of the Home Office to publish the evidence that lies behind the Home Office commissioned Scott Baker review – the only review to conclude that the US/UK Treaty was not imbalanced. The committee had "serious misgivings"

АҚШ ратификациялау, 2006 жыл

2003 жылғы АҚШ-Ұлыбритания экстрадиция туралы келісім алғаш рет 2004 жылдың сәуірінде АҚШ Сенатына мақұлдау үшін жіберілді. Бірақ жоғарыда айтылған даудың тағы бір себебі – АҚШ-тың оны АҚШ заңына бекітудегі кешігу болды. 2006 жылдың 13 шілдесінде Ұлыбритания Ішкі істер министрлігіндегі қылмыстық әділет жүйесі жөніндегі мемлекеттік министр Баронша Шотландия осы мәселені шешу үшін АҚШ-қа сапар шекті. Бұл қадам Ұлыбританиядағы 2003 жылғы экстрадиция туралы заңға қатысты саяси сын мен Лордтар палатасында Заңға түзетулер енгізу жөніндегі оппозициялық ұсынысқа байланысты болды. Сонымен қатар, бұл оқиға сол күні экстрадицияланған NatWest үштігінің жағдайына байланысты қоғамдық алаңдаушылықпен бірге орын алды. Осылайша, NatWest үштігі 2003 жылғы АҚШ-Ұлыбритания экстрадиция туралы келісім бойынша АҚШ-қа экстрадицияланды, тіпті бұл келісім АҚШ-та ратификацияланбаған еді. 2006 жылдың 30 қыркүйегінде АҚШ Сенаты келісімді бірауыздан ратификациялады. Ішкі істер министрі Джон Рид Баронша Шотландияның жазғы сапары Сенаттың келісімін алуға мүмкіндік бергеніне "қатты қуанғанын" айтып, "Бұл келісім халықаралық ауыр қылмысқа қарсы күресте маңызды қадам" деді. Ратификация кейбір ирланд-американдық топтардың 1980 жылдары АҚШ-қа қашқан Уақытша ИРА террористері мен олардың американдық қолдаушылары үшін жаңа құқықтық тәуекел туындайды деген шағымдарынан баяулады.

Шарт қолданылған АҚШ жағдайлары

2004 жылдың қаңтарынан 2011 жылдың желтоқсанының соңына дейін АҚШ-тан Ұлыбританияға жеті американдық азамат экстрадицияланды.