Кіріспе

Владислав Филипковский (Cis және Janka; 1 мамыр 1892 - 17 сәуір 1950) - поляк әскери қолбасшысы және поляк армиясының кәсіби офицері. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Львов инспекциясындағы Armia Krajowa бөлімшелерінің қолбасшысы және Львов көтерілісінің қолбасшысы болды. Өзінің еңбегі үшін генерал-бригади титулярлық дәрежесіне көтерілді. Владислав Якуб Филипковский 1892 жылы 1 мамырда Сувалкиге жақын Филипов ауылында, содан кейін Ресей империясының Привислинский крайында дүниеге келді. 1909 жылы Сувалкидегі жергілікті гимназияны бітіріп, Польшаның бөлінген жерінде поляк тілінде оқытуға рұқсат етілген жалғыз Галисияға кетті. Сол жерде Львов университетінің заң факультетінде білім ала бастады. Сонымен қатар, ол Львов технология университетінің машина жасау факультетінде оқыды, онда ол Związek Strzelecki жарымәскери ұйымының мүшесі болды. Алайда Ұлы соғыстың басталуына байланысты соңғы университетте оқуын аяқтамады. 1914 жылы 1 тамызда ол Польша легиондарына қосылды, онда бірқатар лауазымдарды атқарды. Карпаттарда, Буковина мен Волыньде соғысты, бір артиллерия құрамының, жаяу әскер взводының командирі және ауыр гаубицалар батальонының адъютанты болып қызмет етті. 1917 жылғы ант дағдарысынан кейін ол немістердің тұтқындарына түседі. 1918 жылы 1 қарашада тұтқын лагерінен босатылған ол Варшаваға көшіп барды, онда ол жаңадан туған Польша армиясына құрылғаннан кейін бірден қосылды. Бастапқыда Артиллерия инспекциясында клерк болған ол 29 қарашада поляк бас қолбасшысы генерал (кейін Польша маршалы) Йозеф Пилсудскийдің көмекшісі болды. Польша большевиктерінің соғыс басталған алғашқы кезеңінде 1919 жылы қарашада ол Львовқа жіберілді, онда ол штабтың ІІ жасағының жергілікті бөлімшесінің, яғни барлау және қарсы барлау қызметінің командирі болып қызмет етті. Бұл лауазымда ол Ригадағы бейбітшілік келісіміне қол қойылғанға дейін қызмет етті. Польшадағы мамыр төңкерісі кезінде Филипковский өзінің қолбасшылығындағы жаяу әскер полкімен Пилсудскийдің үкіметке қарсы көтерілісшілерін қолдады. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін әскери қызметте болды. Ол Польша қорғаныс соғысында импровизацияланған жаяу әскер бөлімшесінің командирі болып шайқасты. 1939 жылы 2 қазанда Кеңес Одағы тұтқынға алып, Львовта тұтқындалды. Алайда ол түрмеден қашып, Германияның бас қомақтылығына көшті. Ол содан кейін бірнеше рет Варшаваға жасырынған. Ол SZP қарсылық ұйымына қосылды, кейіннен ол Қарулы қарсылық қауымдастығына және ақырында Отандық армияға қайта құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Львов қаласын білетін, бірақ кеңінен жұртшылыққа танымал емес жоғары дәрежелі поляк офицерлерінің бірі ретінде Филипковский сол қаладағы поляк қарсыласының басшысы болу үшін тамаша кандидат болды. 1940 жылдың басында ол сол жерге жалған атпен оралып, поляк қарсылық күштерін ұйымдастыра бастады. Алғашында Кеңес Одағының тұғыры астында болған ол 1941 жылы Германияның аймақты басып алуынан кейін қала аумағындағы Ішкі әскер инспекторы ретінде жұмысын жалғастырды. 1943 жылдың 1 тамызында ол аймақтағы барлық Отан армиясының бөлімдерінің қолбасшысы болды. 1944 жылы оның қолбасшылығындағы бөлімшелер осы аймақта "Темпе" операциясын бастады. Филипковский поляк күштерін Львов көтерілісінде басқарды, онда Отандық армия, алға қарай өрлеп келе жатқан Қызыл армияның көмегімен, қаланы немістерден басып алды. Сол кезеңде оның әйелі Жанина (обынан Обидзинская) және оның екі ұлының бірі Ян (о. 1922 ж.) - Мазовиядағы Отандық армияның белсенді мүшелері. Соңғысы Варшава көтерілісінің соңғы күндері қаза тапты. Неміс күштерін қаладан қуып шыққаннан кейін көп ұзамай Филипковский Михаль Рола Жимиерскиймен конференцияға шақырылды және 3 тамызда 1944 жылы Житомирде Кеңес NKVD-імен тұтқындалды. Сол уақытта оның сарбаздарының көпшілігі де тұтқындалып, кеңес түрмелеріне жіберілді немесе Польшаның неміс иелігіндегі бөлігіне қашуға мәжбүр болды. Филипковский бірнеше кеңестік түрмеде ұсталды, соның ішінде Киевтегі түрмеде, 1-ші Украина майданының Смерш лагерінде және Харьков, Рязань, Дягилев, Грязовец және Брест қалаларындағы НКВД лагерлерінде. 1947 жылдың қарашасында ол Польшаның қоғамдық қауіпсіздік министрлігіне Белая Подляскаға тапсырылды, тергеуден өтіп, босатылды. Алайда көп ұзамай оның кіші ұлы Анджей (о. 1925), сонымен қатар бұрынғы Отандық армияның сарбазы, коммунистер тұтқындады және 1956 жылы десталинизация таңылғанға дейін түрмеде ұсталды. Содан кейін ...