Кіріспе
АҚШ үкіметінің әлеуметтік бағдарламасы, 19651974 Үлгілі қалалар бағдарламасы АҚШ президенті Линдон Джонсонның Ұлы қоғам және кедейшілікке қарсы соғыс бағдарламасының элементі болды. Бұл тұжырымдаманы жұмысшы көшбасшысы Уолтер Рютер президент Джонсонға Ақ үйде 1965 жылы 20 мамырда өткен кездесуде ұсынды. 1966 жылы жаңа заңнама бес жыл бойы 150-ден астам Үлгілі қалалар эксперименттерін жаңа кедейлікке қарсы бағдарламаларды және муниципалдық басқарудың баламалы формаларын әзірлеуге әкелді. Үлгілі қалалар әлеуметтік бағдарламаларға, сондай-ақ физикалық жаңартуға баса назар аударған жаңа тәсілді білдірді және көптеген мемлекеттік органдардың іс-қимылдарын қалалық кедейліктің күрделі тамырларына көпжақты шабуыл жасау үшін үйлестіруге тырысты. Қалалық дамуға жәрдемдесудің өркендеуші федералды бағдарламасы қала басшыларының жаңа буынын, негізінен қара нәсілділерді, тәрбиелеуде табысты болды. Бағдарлама 1974 жылы аяқталды.
The Model Cities Program was an element of U. S. President Lyndon Johnson's Great Society and War on Poverty. The concept was presented by labor leader Walter Reuther to President Johnson in an off the record White House meeting on May 20, 1965. In 1966, new legislation led to the more than 150 five year long, Model Cities experiments to develop new anti poverty programs and alternative forms of municipal government. Model Cities represented a new approach that emphasized social program as well as physical renewal, and sought to coordinate the actions of numerous government agencies in a multifaceted attack on the complex roots of urban poverty. The ambitious federal urban aid program succeeded in fostering a new generation of mostly black urban leaders. The program ended in 1974.
Бағдарламаны әзірлеу
1966 жылғы 3 қарашада Demonstration Cities and Metropolitan Development Act 1966 жылы рұқсат етілген бағдарлама 1974 жылы аяқталды. Үлгілі қалалар 1960 жылдардың ортасында бірнеше мәселелерге жауап ретінде пайда болды. Қаланы жаңғырту бағдарламаларына деген көңілі толмау, кедейшілікке қарсы соғыстың алғашқы жылдарындағы бюрократиялық қиындықтар, қалада кең тараған зорлық-зомбылық федералды бағдарламаларды реформалауды талап етті. Үлгілі қалалар бастамасы тұрғын үй және қала құрылысы департаментінде (HUD) жаңа бағдарлама құрды, ол қолданыстағы қалалық бағдарламаларды үйлестіруді жақсартуға бағытталған. Детройт, Окленд, Ньюарк және Камден сияқты бірнеше қалалар қаржыландырылды. Бағдарламаның бастапқы мақсаттары кешенді жоспарлауды, қайта құруды ғана емес, сонымен қатар оңалтуды, әлеуметтік қызмет көрсетуді және азаматтардың қатысуын атап өтті. 1969 жылы Никсон әкімшілігі ресми түрде бағытын өзгертті; алайда қалалардың көпшілігінде азаматтардың қатысу механизмдері жергілікті шешім қабылдауда маңызды рөл атқара берді. Басқа бағалаулар Үлгілі қалалар бағдарламасының сәтсіздіктерін де, табыстарын да анықтады, оның шектеулі тиімділігі күрделі бюрократияның, жеткіліксіз қаржыландырудың және жергілікті деңгейдегі бәсекелестік күн тәртібінің үйлесуіне байланысты.
Нақты қалалар
Смитвилл, Теннесси штаты, осындай қаржыны алған ең кішкентай қала, Үлгілі қалалар жобасынан пайда алған қалалардың бірі. Конгрессмен Джо Л. Эвинс өзінің туған қаласын жобаға қосуды қамтамасыз етті. Смитвиллдің орталық бөлігіндегі бірнеше ғимарат, мысалы, Декальб округі сотының ғимараты және Смитвилл қалалық әкімдігі, Үлгілі қалалар жобасының қаражатымен салынған. Олар әлі де 2014 жылы қолданыста және қаланың орталық пейзажының жақсы бөлігін құрайды. Пайквилл, Кентукки штаты ең ірі Үлгілі қалалардың бірі жобасының орналасқан жері болды. Пайквиллдің бұрылысы 396 метр, ұзындығы 1128 метр, тереңдігі 159 метр. Жоба 1987 жылы 14 жыл жұмыс істегеннен кейін, жалпы құны 77,6 миллион доллар болған. Ауданда төрт жолақты автомобиль жолы, CSX темір жолы және қала орталығы арқылы өтетін Үлкен Санди өзенінің Левиза бұрылысы бар. Содан кейін өзен төсеніші ескі өзен төсенішіне кесілгеннен толтырылған жерді жинап, қаладағы даму үшін қол жетімді кеңістікті едәуір ұлғайтты. Атлантада бәсекелестік көзқарастар арасында шайқас болды. Қаланың саяси және іскерлік элитасы, қала жоспаршылары, Атлантаның қара нәсілді орта таптары, бүкіл қаланың экономикалық өсуін жеделдету үшін федералды қаржыландыруды қалады. Олар орталық бизнес аудандағы мүлік құндылықтарын жақын маңдағы шұңқырлардан қорғауға және жаңа кіріс құрайтын құрылымдарды салуға тырысты. Алайда жергілікті қоғамдастық белсенділері кедей тұрғындарды осы жоспарларға қарсы жинап, федералды жаңарту қаражатын нашарлап бара жатқан тұрғын үй қорының орнына жаңа қоғамдық тұрғын үй немесе жеке меншік құрылысшылар салған арзан тұрғын үй салу үшін пайдалану керек деп дәлелдеді.
Диссертациялар
Ларри Ричард Дэвис, "Тексакарканың таңдалған экономикалық даму жобаларының бағалауы, Техас үлгілік қалалар бағдарламасы" (PhD диссертациясы, Арканзас университеті, 1975) Франклин Ли Хруза, "Сиэтл үлгілік қалалар бағдарламасы: бастапқы жоспарлау жылында жоспарлау процесіне азаматтардың қатысуы туралы іс-шара зерттеуі, 196768" (PhD, диссертациясы, Вашингтон университеті, 1972) Соломон Г. Джейкобсон, "Федералды бағдарламаны жергілікті деңгейде іске асыру: Детройттегі үлгілік қалаларды жоспарлау бағдарламасын енгізу туралы сын" (PhD, Мичиган университеті, 1977) Дэвид Мартин Ловентал, "Баркли үлгілік қалалар бағдарламасындағы жоспарлау саясаты" (PhD, диссертациясы, Калифорния университеті, 1970). Рикардо А. Миллетт, "Модельді қалалар бағдарламасындағы "Көпшілік азаматтардың қатысуын" зерттеу және американдық қалаларда шешім қабылдаудағы үлкен рөлге этностық азшылықтардың талаптары" (PhD диссертация, Брандейс университеті, 1973) Сузанна Шиндлер, "Модельді қалалар салған тұрғын үй: Нью-Йорк қаласындағы контекст, қоғамдастық және капитал, 1966-76" (PhD диссертация, ETH Zurich, 2018). Джон Митчелл Сидор, Jr., "Плюралистикалық ортадағы кешенді жоспарлау: Питтсбургтегі үлгілік қалаларды жоспарлау" (PhD диссертация, Питтсбург университеті, 1969) Чарльз Тантилло, "Атлантик-Ситидегі үлгілік қалалар бағдарламасының талдауы, Нью-Джерси" (PhD диссертация, Ратгерс университеті, 1974)
Franklyn Lee Hruza, "Seattle Model Cities Program: A Case Study of Citizen Participation in the Planning Process During the Initial Planning Year, 1967–68" (PhD diss., University of Washington, 1972)
Solomon G. Jacobson, "Implementation of a Federal Program at the Local Level: A Critique of the Introduction of the Model Cities Planning Program in Detroit" (PhD diss., University of Michigan, 1977)
Martin David Lowenthal, "The Politics of Planning in the Model Cities Program" (PhD diss., University of California, Berkeley, 1970). Ricardo A. Millett, "Examination of 'Widespread Citizen Participation' in the Model Cities Program and the Demands of Ethnic Minorities for a Greater Decision Making Role in American Cities" (PhD diss., Brandeis University, 1973)
Susanne Schindler, "The Housing that Model Cities Built: Context, Community, and Capital in New York City, 1966–76" (PhD diss., ETH Zurich, 2018). John Mitchell Sidor, Jr., "Comprehensive Planning in a Pluralist Environment: Model Cities Planning in Pittsburgh" (PhD diss., University of Pittsburgh, 1969)
Charles Tantillo, "An Analysis of the Model Cities Program in Atlantic City, New Jersey" (PhD diss., Rutgers University, 1974)