Кіріспе
1805-1812 жылдар аралығында АҚШ вице-президенті болған Джордж Клинтон (26 шілде 1739 – 20 сәуір 1812) – американдық әскери қызметкер, мемлекет қайраткері және АҚШ-тың негізін қалаушылардың бірі. Клинтон 1805 жылдан 1812 жылы қайтыс болғанға дейін АҚШ-тың төртінші вице-президенті қызметін атқарды. Ол сонымен қатар 1777 жылдан 1795 жылға дейін және 1801 жылдан 1804 жылға дейін Нью-Йорк штатының бірінші губернаторы болды. Джон Кэлхунмен бірге, ол екі бірдей президенттің мерзімінде вице-президенттік лауазымын атқарған екі адамның бірі. Сондай-ақ ол лауазымда қайтыс болған алғашқы вице-президент болды. Клинтон француз және үнді соғысында қызмет етіп, отаршыл әскерінде лейтенант шеніне дейін көтерілді. Соғыстан кейін заңгерлік тәжірибесін бастады және Нью-Йорк қаласының округтік прокуроры болды. 1777 жылы Нью-Йорк губернаторы болып тағайындалды және 1795 жылға дейін осы лауазымда қалды. Клинтон Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде тәуелсіздік күресін қолдады және губернаторлық қызметін атқара тұрып Континенттік армияда қызмет етті. Соғыс кезінде және одан кейін Клинтон жер дауы мен таластарға байланысты Вермонттың Одаққа қосылуына қарсы болды. АҚШ Конституциясын ратификациялауға қарсы болған Клинтон белгілі антифедералист болды және АҚШ-тың құқықтар туралы биллінің қосылуын жақтады. 1790-шы жылдардың басында ол жаңадан пайда болған Демократиялық-Республикалық партияның жетекшісіне айналды және 1792 жылғы президенттік сайлауда партияның вице-президенттік үміткері болды. Сайлауда Клинтон үшінші ең көп дауыс алды, ал президент Джордж Вашингтон мен вице-президент Джон Адамс қайта сайланды. Клинтон 1795 жылы қайта сайлануға түспеді, бірақ 1801 жылдан 1804 жылға дейін қайтадан губернатор болып қызмет етті. Терри Бранстад 2015 жылы оның көрсеткіштерін арттырғанға дейін ол АҚШ тарихында ең ұзақ қызмет еткен губернатор болды. Клинтон 1804 жылғы сайлауда Демократиялық-Республикалық партияның вице-президенттік үміткері ретінде қайтадан ұсынылды, себебі президент Томас Джефферсон Аарон Беррді тізімнен шығарды. Клинтон 1808 жылғы сайлауда партиясының президенттік номинациясын алуға тырысты, бірақ партияның конгресс тағайындау комитеті оның орнына Джеймс Мэдисонды ұсынды. Мэдисонға қарсы болғанына қарамастан, Клинтон вице-президент болып қайта сайланды. Клинтон 1812 жылы қайтыс болды, осылайша АҚШ тарихында вице-президент лауазымы алғаш рет бос қалды. Клинтонның сіңілі баласы Девитт Клинтон оның өлімінен кейін Нью-Йорктегі Клинтон саяси династиясын жалғастырды.
George Clinton (July 26, 1739April 20, 1812) was an American soldier, statesman, and Founding Father of the United States. A prominent Democratic Republican, Clinton served as the fourth vice president of the United States from 1805 until his death in 1812. He also served as the first governor of New York from 1777 to 1795 and again from 1801 to 1804. Along with John C. Calhoun, he is one of two vice presidents to hold office under two consecutive presidents. He was also the first vice president to die in office. Clinton served in the French and Indian War, rising to the rank of lieutenant in the colonial militia. He began a legal practice after the war and served as a district attorney for New York City. He became Governor of New York in 1777 and remained in that office until 1795. Clinton supported the cause of independence during the American Revolutionary War and served in the Continental Army despite his gubernatorial position. During and after the war, Clinton was an opponent of Vermont's entrance into the Union on account of disputes over land claims. Opposed to the ratification of the United States Constitution, Clinton became a prominent Anti Federalist and advocated for the addition of the United States Bill of Rights. In the early 1790s, he emerged as a leader of the incipient Democratic Republican Party, and Clinton served as the party's vice presidential candidate in the 1792 presidential election. Clinton received the third most electoral votes in the election, as President George Washington and Vice President John Adams both won re election. Clinton did not seek re election in 1795, but served as governor again from 1801 to 1804. He was the longest serving governor in U. S. history until Terry Branstad surpassed his record in 2015. Clinton was again tapped as the Democratic Republican vice presidential nominee in the 1804 election, as President Thomas Jefferson dumped Aaron Burr from the ticket. Clinton sought his party's presidential nomination in the 1808 election, but the party's congressional nominating caucus instead nominated James Madison. Despite his opposition to Madison, Clinton was re elected as vice president. Clinton died in 1812, leaving the office of vice president vacant for the first time in U. S. history. Clinton's nephew, DeWitt Clinton, continued the Clinton New York political dynasty after his uncle's death.
Ерте өмір
Клинтон 1739 жылы Нью-Йорк провинциясының Кіші Британия қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы полковник англо-ирланд Чарльз Клинтон мен Элизабет Деннистон Клинтон болды, олар 1729 жылы Ирландияның Лонгфорд округінен, жазалау заңдарынан қашу үшін кеткен. Бұл заңдар ирланд парламенті тарапынан бекітіліп, балама діндерді ұстанушылар мен католиктерді Англикан шіркеуін қабылдауға мәжбүрлеу мақсатында қабылданған. Оның саяси қызығушылықтары фермер, геодезист және жер алыпсатар болған, сондай-ақ Нью-Йорк колониялық ассамблеясының мүшесі болған әкесінің ықпалымен қалыптасты. Джордж Клинтон генерал Джеймс Клинтонның бауыры және Нью-Йорктің болашақ губернаторы Девитт Клинтонның сіңілісінің күйеуі болды. Джорджты жергілікті шотланд дін қызметкері оқытты.
Француз және үнді соғысы қызметі
Француз және үнді соғысы кезінде ол Кариб теңізіндегі "Defiance" жекешелендіруші кемесінде қызмет етті, содан кейін провинциялық милицияға қосылды, онда оның әкесі полковник шеніне ие болған. Француз және үнді соғысы барысында Джордж лейтенант шеніне жетті, 1758 жылы Брэдстриттің 1758 жылғы Форт-Фронтенақты басып алу операциясында әкесімен бірге қатысты, бұл Монреаль және Квебек қалаларының шығыс орталықтары мен Францияның батыс аймақтары арасындағы маңызды байланыс және жабдықтау жолдарының бірін үзіп тастады. Ол және оның інісі Джеймс француз кемесін тұтқындауда маңызды рөл атқарды.
Революциялық соғыс
Нью-Йорк Бас Ассамблеясының мүшесі ретінде Клинтон британдық империялық саясатқа қарсы күресті. 1775 жылдың қаңтарында ол Ассамблеяға Бірінші Континенттік Конгрестің қаулыларын бекіту туралы ұсыныс енгізді. Ұсыныс қабылданбады, соның салдарынан Клинтон колониялардың жақын арада қаруға көтерілуі керектігін ескертті. 1775 жылдың наурыз айында ол екі рет британдық парламенттің американдық колониялардан салық алуға құқығы жоқ деп жариялау туралы ұсыныс енгізді. Оның әрекеттері Провинциялық Конгрестің назарын аударды, ол оны Екінші Континенттік Конгреске Нью-Йорк штатының делегаты ретінде сайлады. Филадельфияда Клинтон 1775 жылдың 15 мамырында Конгресте орын алды. Ол 1776 жылдың 8 шілдесіне дейін делегат болып қалды. Бірақ 1775 жылдың 19 желтоқсанында Провинциялық Конгресс оны Нью-Йорк штатының милициясында бригада генералы етіп тағайындады, оның міндеті Гудзон өзенінің жоғары ағысындағы аймақтарды британдық шабуылдан қорғау болды. Осы рөлінің арқасында ол Континенттік Конгрестің көптеген отырыстарына қатыса алмады. Нью-Йорк штатының делегаттарына Тәуелсіздік Декларациясына дауыс беруге немесе қол қоюға рұқсат берілместен бұрын ол өкілдігінен бас тартса да, ол американдық тәуелсіздіктің жақтаушысы болды, тіпті Конгресте сөйлеген сөзінде король Георг III-ті өлтіргені үшін сыйақы белгіленуі керек екенін айтты. Нью-Йорк штаты милициясының күштеріне басшылық еткен кезде ол Гудзон өзені бойында екі бекініс салды және британдық күштердің Нью-Йорк қаласынан солтүстікке қарай өтуіне кедерес келтіру үшін өзенге алып тізбек керді.
Соғыс уақытындағы губернатор
1777 жылдың 25 наурызында Клинтон Континенттік армияның бригадир-генералы болып тағайындалды. 1777 жылдың маусымында ол Нью-Йорк штатының губернаторы және вице-губернаторы қызметіне бірдей сайланды. Ол вице-губернаторлық қызметінен ресми түрде кетіп, 30 шілдеде губернатор ретінде қызметке кірісті. Ол бес рет қайта сайланды және 1795 жылдың маусымына дейін осы қызметте қалды. Губернатор болып сайланғанына қарамастан, ол Континенттік армиядағы шенінен айырылмады және 1777 жылдың 6 қазанында Форт Клинтон мен Форт Монтгомеридегі әскерлерге басшылық етті. Континенттік армия 1783 жылдың 3 қарашасында таратылғанға дейін ол осы армияда қызмет етті. Ол торилерге деген жек көруімен белгілі болды және салықтарды төмендету үшін торилердің мүліктерін тәркілеу және сатуды пайдаланды. Джордж Вашингтонның серігі және досы болған ол Вэлли-Фордждағы әскерлерді азық-түлікпен қамтамасыз етті, Вашингтонмен бірге алғашқы инаугурацияға қатысты және осы оқиғаны тойлау үшін әсерлі кешкі ас ұйымдастырды. 1783 жылы Доббс-Ферриде Клинтон мен Вашингтон генерал сэр Гай Карлтонмен АҚШ-тағы қалған бекеттерінен британдық әскерлерді шығару туралы келіссөздер жүргізді. Сол жылы Клинтон Нью-Йорк Цинциннати қоғамының негізгі мүшесі болды және 1794 жылдан 1795 жылға дейін оның президенті қызметін атқарды.
Ұлттық жетекші
1780-ші жылдардың басында Клинтон Александр Гамильтонның Конфедерация мақалаларында қарастырылғаннан күштірек федералды үкімет құру туралы ұсынысын қолдады. Бірақ, Клинтон ақырында Гамильтонның Конгреске тарифтерді енгізуге рұқсат беру ниетіне қарсы шықты, себебі бұл билік оның туған штатының негізгі табыс көзін кемітуі мүмкін деп ойлады. Ол АҚШ Конституциясын қабылдауға қарсы күрескендердің бірі болды, ол федералды үкіметке жаңа өкілеттіктер беретін еді. Нью-Йорк және басқа штаттар Конституцияны ратификациялағаннан кейін, Клинтон федералды үкіметтің билігін шектеуге бағытталған конституциялық түзетулерді қабылдауға күш салды. 1791 жылы, Конституция ратификацияланғанынан үш жыл өткен соң, штаттар АҚШ-тың құқықтары туралы билльін ратификациялады. 1792 жылғы президенттік сайлауда ол жаңадан құрылған Демократиялық-Республикалық партиясының вице-президенттікке үміткері болып таңдалды. Республикашылдар Вашингтонды екінші мерзімге президенттікке жалпы қолдау көрсеткенімен, вице-президент Адамстың «монархиялық» көзқарасына қарсылық білдірді. Клинтон Томас Джефферсонның орнына ұсынылды, себебі Вирджиния сайлаушылары Вашингтонға және тағы бір вирджиниялыққа дауыс бере алмады. Клинтон 50 сайлаушы дауысы алды, ал Адамс 77 дауыс жинады. Оның үміткерлігіне оның антифедералистік тарихы және 1792 жылы губернаторлыққа қайта сайлануының тар және даулы нәтижесі кері әсер етті. (Ол бар болғаны 108 дауыспен жеңіске жетті, ал Отсего округінің Клинтонға қарсы берген дауыстары техникалық себептермен есепке алынбады.)
Вермонтты жаулап алу қаупі
Қазіргі Вермонт штатының жері 1764 жылға дейін Нью-Гэмпшир және Нью-Йорк колониялары арасында даулы аймақ болды. 1749–1764 жылдары ол фактілік түрде Нью-Гэмпширдің бір бөлігі ретінде басқарылды және онда мыңдаған қоныс аударушылар қоныстанды. 1764 жылы король Джордж III даулы аймақты, сол кезде Нью-Гэмпшир гранты деп аталған жерді, Нью-Йоркқа берді. Нью-Йорк Нью-Гэмпшир заңдарына негізделген меншік құқықтарын мойындаудан бас тартты, осылайша көптеген қоныс аударушыларды жерсіз қалдыру қаупіне тоғыстырды. Осының салдарынан, жергілікті билік және «Жасыл таулы жігіттер» деп белгілі әскерлер Нью-Йорк билігіне қарсылық көрсетті. 1777 жылы корольден немесе Англия соттарынан өздерінің мүліктерін қорғау үшін шешім шығаруға үміті қалмаған даулы аймақтың саясаткерлері оны Вермонт деп аталатын тәуелсіз штат деп жариялады. Вермонттың келесі бірнеше жылда Одаққа қабылдануы жөніндегі қайта-қайта жасалған өтініштері Континенттік Конгресс тарапынан, көбінесе Нью-Йорк штаты мен оның губернаторы Джордж Клинтонның қарсылығына байланысты қабылданбады. 1778 жылы Клинтон Нью-Йоркқа адал Вермонт тұрғындарына хат жолдап, оларды «осы жерлерді тәуелсіз штат етудің абсурдты және зиянды жоспарына қарсы тұруға» шақырды. 1784 жылдың 2 наурызында Нью-Йорк заң шығарушы органы, Клинтонның қолдауымен, Конгресс делегаттарына «Конгресске ұзақ жылдар бойы созылып келе жатқан дау бойынша шешім қабылдауды талап етуді» және Нью-Йорк «өз заңды билігін сақтау үшін күш қолдануға» мәжбүр боларын, ал Конгресс әрекет етпесе, Нью-Йорк «Америка Құрама Штаттарының қорғауынан айырылып қалады» деп тапсырды. Алайда, Конгресс комитеті Вермонтты мойындауды және оны Одаққа қабылдауды ұсынды. Комитет ұсынған заң жобасына Нью-Йорк делегаттары қарсылық білдірді және ол қабылданбады. Алты жылдан кейін Нью-Йорк заң шығарушы органы Конгресс Вермонтты Одаққа қабылдаса, Нью-Йорк Вермонтқа деген талаптарынан бас тартатыны туралы шешім қабылдады және жаңа штат 1791 жылдың 4 наурызында қабылданды.
Вице-президенттік (18051812)
Клинтон 1804 жылғы президенттік сайлауда Аарон Беррдің орнына президент Джефферсонның серігі ретінде таңдалды. Вице-президент Берр өзінің қызмет мерзімінің басында-ақ Джефферсон әкімшілігімен арасы суынып, президент Джефферсон Нью-Йорк штаттарына тағайындаулар жасағанда Беррмен емес, Клинтонмен көбірек кеңесетін. Клинтонның ұзақ жылғы мемлекеттік қызметі мен Нью-Йорк штатындағы зор беделінің арқасында ол 1804 жылы Беррді алмастыруға лайық деп танылды. Сонымен қатар, Джефферсон оны жақсы көретін, себебі 1808 жылы 69 жасқа толған Клинтонның Джефферсонтың ізбасары – Мемлекеттік хатшы Джеймс Мэдисонға қарсы президенттікке түсуге шамасы жетпейді деп ойлады.
Мұра
Тарихшы Алан Тейлор Джордж Клинтонды "Революциялық Нью-Йорктегі ең өткір саясаткер" деп сипаттады, ол "символизмнің күшін және қарапайым стильдің жаңа танымалдылығын, әсіресе өзін қарапайым халықтан жоғары қоюға мүмкіндігі мен жетістіктері бар адам қолданғанда түсінген" адам. 1787 жылы Клинтон Нью-Йоркте жекеменшік түрде соғылған, рұқсатсыз мыс монетада бейнеленген, монетаның сыртында "EXCELSIOR" деген жазу болған. Ол Джон Трумбуллдың "Тәуелсіздік жариялануы" картинасында бейнеленген, бірақ ол оған қол қоймаған және оған қол қойылған кезде қатыспаған. 1976 жылы картина екі долларлық банкнотаның артқы жағында пайда болды және 1995 және 2003 жылғы серияларда қайта басылды. 2000 жылы Нью-Йорк штаты Клинтонның құрметіне Кингстон-Райнклиф көпірінің атын өзгертіп берді.