Кіріспе
Америка Құрылтайшы Атасы және саудагер (1721–1783)
Джон Хансон (14 сәуір 1721 [е.с. 3 сәуір 1721] – 15 қараша 1783) – Революциялық дәуірдегі Мэриленд штатынан шыққан Америка Құрылтайшы Атасы, саудагер және саясаткер. 1779 жылы Хансон Мэрилендтегі Патриоттар қозғалысы үшін түрлі қызметтер атқарғаннан кейін Континенттік Конгресске делегат болып сайланды. Ол 1781 жылы Мэриленд штаты басқа штаттармен бірге Конфедерациялық қағидаларды бекіткеннен кейін оған қол қойды. 1781 жылғы қарашада ол Конфедерациялық Конгрестің алғашқы президенті болып сайланды (кейде Конгресс отырысындағы АҚШ президенті деп аталды). Осы себепті Хансонның кейбір биографтары оның АҚШ президенті лауазымын алғаш рет атқарған адам болғанын айтады.
Ерте өмір
Хансон 1721 жылдың 14 сәуірінде Мэриленд провинциясының Чарльз округіне қарасты Порт Тобакко приходында дүниеге келген. 1940 жылғы генеалогиялық зерттеуге дейін жарияланған дереккөздерде оның туған күні 13 сәуір немесе туған жылы 1715 жыл деп көрсетілген. Хансон "Мулберри Гроув" аталған плантацияда бай және беделді отбасында дүниеге келген. Хансон отбасы ағылшын тегінен шыққан. Оның ата-анасы Сэмюэл (шамамен 1685–1740 жж.) және Элизабет (Стори) Хансон (шамамен 1688–1764 жж.) болды. Сэмюэл Хансон – плантатор, ол көптеген жерлерге ие болған және Мэриленд штатының Бас Ассамблеясында екі мерзім қызмет еткені сияқты, түрлі саяси лауазымдарды атқарған. Хансонның әкесі де Джон есімді болған, ол 1661 жыл шамасында Чарльз округіне, Мэриленд штатына, келісімшарт бойынша жұмыс істеуге келген. 1876 жылы Джордж Хансон есімді автор Хансонды 1642 жылы Жаңа Швецияға көшіп келген төрт швед бауырларынан тараған швед-американдықтардың шежіресіне енгізген. Бұл оқиға келесі ғасыр бойы жиі қайталанды, бірақ 20 ғасырдың соңындағы ғылыми зерттеулер Хансонның сол швед-американдық Хансонмен туыс еместігін көрсетті. Хансонның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ; ол, сол замандағы бай адамдарға тән болғандай, жеке репетиторлық алған болуы мүмкін. Ол әкесінің жолын жалғастырып, плантатор, құл иесі және мемлекеттік қызметкер болды. Оны сол есімді үлкен адамнан ажырату үшін көбінесе Джон Хансон кіші деп атаған.
Саяси мансап
Хансонның мемлекеттік қызметтегі мансабы 1750 жылы Чарльз округіне шериф болып тағайындалғаннан бастау алды. 1757 жылы ол Мэриленд штатының Бас Ассамблеясының төменгі палатасына Чарльз округінен сайланды, онда он екі жыл қызмет етті және көптеген маңызды комитеттерде жұмыс істеді. Мэриленд – меншікті колония болғандықтан, Хансон өзін «халықтық» немесе «елдік» партиямен байланыстырды, ол меншікті губернаторлардың билігін халық сайлаған төменгі палатаның есебінен кеңейтуге қарсы болды. Ол 1765 жылғы мөртаңбалық заңның басты қарсыласы болды және Мэриленд делегаттарына нұсқаулар дайындаған комитеттің төрағасы болды. Тауншенд заңдарына наразылық ретінде 1769 жылы Хансон британдық тауарларды заңдар күшін жойғанға дейін бойкоттау туралы қаулыға қол қойғандардың бірі болды. 1769 жылы Хансон өзінің бизнес мүдделерін жақсарту мақсатында бағытын өзгертті. Ол Бас Ассамблеядан отставкаға кетіп, Чарльз округіндегі жерін сатып, Мэриленд штатының батысындағы Фредерик округіне көшті. Ол онда түрлі лауазымдарда болды, оның ішінде жер өлшеушінің орынбасары, шериф және округ қазынашысы. 1774 жылы Ұлыбритания мен колониялар арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен кезде Хансон Фредерик округінің жетекші патриоттарының біріне айналды. Ол Бостон портына қатысты заңға қарсы резолюция қабылдаған қалалық жиналысты басқарды. 1775 жылы ол Мэриленд конвенциясына делегат болды, ол колониялық ассамблея тоқтатылғаннан кейін шақырылған заңсыз орган еді. Басқа делегаттармен бірге ол 1775 жылдың 26 шілдесінде Ұлыбританиямен келісімге келу үмітін білдірген, бірақ сонымен қатар мәжбүрлеу шараларына қарсы әскери күш қолдануға шақырған «Азаматтар қауымдастығына» қол қойды. Әскери қимылдар басталғанда Хансон Фредерик округінің бақылау комитетін басқарды, ол жергілікті басқаруды өз қолына алған патриоттар ұйымының бір бөлігі болды. Әскерлерді жұмылдыру және қаруландыруға жауапты Хансон өте ұйымдастырушы екенін көрсетті, ал Фредерик округі Джордж Вашингтон армиясына қосылған алғашқы оңтүстік әскерлерін жіберді. Қаржы жетіспеуіне байланысты Хансон әскерлер мен басқаларға көбінесе өз қаражатынан төледі. 1776 жылдың маусым айында Хансон Аннаполистегі провинциялық басшыларды Мэриленд делегаттарына Континентальдық Конгресте Ұлыбританиядан тәуелсіздік жариялауға нұсқау беруге шақырған Фредерик округі жиналысын басқарды. Конгресс Тәуелсіздік декларациясын дайындап жатқанда, Хансон Фредерик округінде «оқ жаратын құралдар жасау, оқ-дәрі сақтау, тұтқындарды күзету, ақша және әскер жинау, торилермен айналысу және бақылау комитетінің төрағасы ретіндегі өзге де көптеген міндеттерді орындау» үшін келді. Хансон 1777 жылы жаңадан реформаланған Мэриленд делегаттар палатасына сайланды, ол бес жылдық мерзімнің біріншісі болды. 1779 жылдың желтоқсанында Делегаттар палатасы Хансонды Екінші Континенттік Конгреске делегат етіп тағайындады, ол 1780 жылдың маусым айында Филадельфиядағы Конгресте жұмыс іле бастады. «Хансон Мэриленд штатының батысындағы төңкерістің басты қаржыгері ретінде танымал болды, көп ұзамай ол қаржы мәселелерімен айналысатын бірнеше комитеттердің мүшесі болды». Хансон Конгреске сайланған кезде Мэриленд Конфедерация мақалаларын ратификациялауды тоқтатты. Батыс жерлеріне ешқандай талабы жоқ штат, басқа штаттар батыс жерлеріне қатысты талаптарын бергенге дейін мақалаларды ратификациялаудан бас тартты. Басқа штаттар ақырында солай істегенде, Мэриленд заң шығарушы органы 1781 жылдың қаңтарында мақалаларды бекіту туралы шешім қабылдады. Конгресс бұл туралы хабар алғаннан кейін Хансон Дэниел Кэрроллмен бірге Мэриленд атынан Конфедерация мақалаларына қол қойды. Мэриленд штатының қолдауымен мақалалар ресми түрде күшіне енді. Көп жылдар өткен соң, кейбір Хансонның өмірбаяндары Хансон келісімге келуге көмектескенін және осылайша мақалаларды бекітуге ықпал еткенін мәлімдеді, бірақ тарихшы Ральф Левирингтің айтуынша, Хансонның пікірлері немесе дауды шешудегі әрекеттері туралы ешқандай құжаттамалық дәлел жоқ. 1782 жылы Хансон Континенттік Конгресс атынан «Құттықтау күнін» жариялады.
Конгресс төрағасы
1781 жылғы 5 қарашада Конгресс Хансонды өзінің президенті етіп сайлады. Конфедерациялық ережелерге сәйкес, заң шығару және атқару билігі Конгресске (Ұлыбританияда болған және қазір де солай) жүктелді; Конгресс президенті көбінесе рәсімдік лауазым болды, бірақ бұл қызмет Хансоннан бейтарап пікірсайыс жүргізуші ретінде жұмыс істеуді, ресми хат алмасуды басқаруды және құжаттарға қол қоюды талап етті. Хансон бұл жұмысты шаршатарлық деп ойлады және денсаулығының нашарлауы мен отбасылық жауапкершіліктерді айтып, бір аптадан кейін отставкаға кетейін деп еді. Бірақ әріптестері оны қызметте қалуға көндірді, себебі сол кезде Конгрессте оның орнын басатын жеткілікті депутаттар болмады. Міндет сезімінен туындап, Хансон Конгресске делегат ретіндегі өкілеттігі аяқталуға жақын болса да, лауазымында қалды. Мэриленд Ассамблеясы оны 1781 жылғы 28 қарашада делегат ретінде қайта сайлады, соның арқасында Хансон 1782 жылғы 4 қарашаға дейін президент болып қызмет етті. Конфедерациялық ережелерде Конгресс президенттерінің бір жылдық мерзіммен қызмет етуі белгіленген, және Хансон бұл ережені алғаш рет орындаған адам болды. Бірақ кейінірек оны қорғағандардың айтуынша, ол Конфедерациялық ережелер бойынша қызмет еткен алғашқы президент немесе сайланған алғашқы президент емес еді. 1781 жылғы наурызда Конфедерациялық ережелер күшіне енгенде, Конгресс жаңа президент сайлауға тырыспады; оның орнына Сэмюэл Хантингтон бір жылдан астам мерзіммен қызметін жалғастырды. 1781 жылғы 9 шілдеде Сэмюэл Джонстон Конфедерациялық ережелер бекітілгеннен кейін Конгресс президенті болып сайланған алғашқы адам атанды. Алайда ол Солтүстік Каролина штатының губернаторлық сайлауына қатысу үшін бұл лауазымнан бас тартты. Джонстон бас тартқаннан кейін Томас Маккин сайланды. Маккин бірнеше ай қызмет етті, 1781 жылғы қазан айында Йорктаундағы британ әскерінің капитуляциясы туралы хабарды естігеннен кейін отставкаға шықты. Конгресс одан қараша айына дейін, яғни Конгрестің кезекті сессиясы басталғанға дейін лауазымында қалуын өтінді. Осы сессияда Хансон өзінің бір жылдық мерзімін бастады. Хансонның қызметінің ең жарқын сәті – Джордж Вашингтонның Корнуоллистің қылышын Конгресске табыс етуі болды.
Кейінгі өмірі
Хансон Конгресс президенті қызметінен бір жылдық мерзімі аяқталған соң мемлекеттік қызметтен кетті. Денсаулығы нашар болғандықтан, ол 1783 жылдың 15 қарашасында Мэриленд штатының Принс-Джордж округіндегі, немере інісі Томас Хокинс Хансонның плантациясын барып көріп тұрғанда қайтыс болды. Ол сонда жерленді. Хансон қайтыс болған кезде кемінде 223 акр жер және 11 құлға ие болған.
Мұра
1898 жылы Хансонның ұрпағы Дуглас Х. Томас Хансонды АҚШ-тың алғашқы президенті ретінде көрсеткен өмірбаян жазды. Томас Хансонды Вашингтондағы Ұлттық мүсіндер залы коллекциясында Мэриленд штатын өкілдік ететін екі тұлғаның бірі ретінде таңдауға “басты күш” болды. Хансон бастапқыда қарастырылмаған, бірақ Мэриленд тарихи қоғамының ықпалымен таңдалды. 1903 жылы мүсінші Ричард Э. Брукстің Хансон мен Чарльз Кэрроллдың қоладан жасалған мүсіндері Мүсіндер залына қойылды; Хансонның мүсіні қазір Сенаттың байланыс дәлізінің 2-қабатында орналасқан. Осы екі мүсіннің кіші көшірмелері (макеттері) Мэриленд штатының Сенат палатасындағы президенттің үстелінде тұр. Кейбір тарихшылар Хансонның Мүсіндер залында Мэрилендтің өкілі болу құрметіне ие болуының дұрыстығына күмән келтірді. Тарихшы Грегори Стиверсонның сөзіне қарағанда, Хансон Революциялық дәуірдегі Мэрилендтің ең ірі басшыларының бірі болған жоқ. 1975 жылы тарихшы Ральф Левиринг «Хансон екі мэрилендтіктің бірі болмауы керек еді» деді, бірақ ол Хансонның «Америка революциясының табысына басқа мэрилендтіктерден кем үлес қоспағанын» жазды. 21 ғасырда Мэриленд заң шығарушылары Мүсіндер залындағы Хансонның мүсінін Хариет Табманның мүсінімен алмастыруды қарастырды. Хансонның АҚШ-тың ұмытылған бірінші президенті болғаны туралы идея 1932 жылы журналист Сеймур Вемис Смит жазған Хансонның өмірбаянмен одан әрі дамытылды. Смит кітабында Америка революциясының екі негізгі басшысы болды делінген: Джордж Вашингтон майданда, ал Джон Хансон саясатта. Смит кітабы, Дуглас Х. Томас кітабы сияқты, Хансонды «АҚШ-тың бірінші президенті» ретінде насихаттауға бағытталған көптеген өмірбаянның бірі болды. Бұл пікірге қатысты тарихшы Ральф Левиринг: «Бұл кәсіби тарихшылардың өмірбаян емес, олар алғашқы дереккөздерді зерттеуге негізделмеген» деді. Тарихшы Ричард Морристің айтуынша, егер Конгресс президенті АҚШ-тың бірінші президенті деп аталса, «бірінші және екінші Континенттік Конгрестің бірінші президенті Вирджиниялық Пейтон Рэндольф немесе Конгресс тәуелсіздік жариялаған кездегі президенті Джон Хэнкок үшін күшті дәлел келтіруге болады». Хансонның АҚШ-тың ұмытылған президенті болғаны туралы мәлімдеме Интернетте қайта жаңғырды, кейде ол қара нәсілді адам болды деген жаңа пікірлер айтылды; Либерия сенаторы Джон Хансонның анахронистік суреті осы пікірді қолдау үшін пайдаланылды. 1972 жылы Хансон 6 центтік АҚШ пошта карточкасында бейнеленді, онда оның аты мен суреті «Отаншыл» деген сөзбен бірге жазылған. Тарихшы Ирвинг Брант Хансонды карточкаға таңдауды сынға алып, бұл Хансонды АҚШ-тың бірінші президенті ретінде көрсетуге бағытталған «ескі алаялықтың» салдары екенін айтты. 1981 жылы Хансон 20 центтік АҚШ пошта маркасында бейнеленді. Оның құрметіне Вашингтон мен Аннаполис арасындағы 50-ші АҚШ тас жолына Джон Хансон тас жолы деп ат қойылды. Сонымен қатар, Оксон-Хилл, Мэриленд және Уолдорф, Мэриленд қалаларындағы орта мектептер де оның есімімен аталады. 1990 жылдары Хансонның есімімен аталған бұрынғы үнемдеу банкі Вашингтонның Индустриалдық банкімен біріктірілді. 1970 жылдары Хансонның ұрпағы Джон Хансон Бриско Мэриленд Делегаттар палатасының спикері болды, ол «14 сәуірді Джон Хансон күні ретінде белгілейтін заңды» қабылдады. 2009 жылы Джон Хансонның ескерткіш қауымдастығы Мэриленд штатының Фредерик қаласында құрылды, оның мақсаты Джон Хансонның ұлттық ескерткішін құру және американдықтарды Хансон туралы, сондай-ақ оның туралы жазылған көптеген аңыздар туралы білім беру болды.
In the 1970s, a descendant of Hanson, John Hanson Briscoe, served as Speaker of the Maryland House of Delegates, which passed "a measure establishing April 14 as John Hanson Day." In 2009, the John Hanson Memorial Association was incorporated in Frederick, Maryland, to create the John Hanson National Memorial and to educate Americans about Hanson as well as to educate people about the many myths written about him.