Кіріспе

Нигерияның орталық банкі CBN Заңына сәйкес банктің негізгі нормативтік мақсаттары: елдің сыртқы резервтерін сақтау, ақшалай тұрақтылықты және салауатты қаржылық ортаны қолдау және соңғы банкир ретінде әрекет ету және федералды үкіметтің қаржылық кеңесшісі. Орталық банктің соңғы несие беруші және федералды үкіметтің кеңесшісі рөлі оны кейде қарапайым реттеу суларына итермеледі. Императорлық биліктің аяқталуынан кейін, экономиканы дамытуда белсенді болу үшін үкіметтің қалауы көрініс тапты, әсіресе Нигериядағы азаматтық соғыс аяқталғаннан кейін банк үкіметтің қалауын орындады және кез келген кемшіліктерді толықтыруға бел буып күш салды. Банк тұтынушыларға тікелей несие берумен айналысты, бұл оның бастапқы мақсатына қайшы келеді, яғни тұтынушыларға несие беруде коммерциялық банктер арқылы жұмыс істеуге бағытталған. Банкінің негізгі нормативтік мақсаттары, ҚТБ туралы заңда көрсетілгендей, елдің сыртқы резервтерін сақтау, ақшалай тұрақтылықты және салауатты қаржылық ортаны қолдау және соңғы банкир ретінде әрекет ету және федералды үкіметтің қаржылық кеңесшісі болып табылады. Орталық банктің соңғы несие беруші және федералды үкіметтің кеңесшісі рөлі оны кейде қарапайым реттеу суларына итермеледі. Императорлық биліктің аяқталуынан кейін, экономиканы дамытуда белсенді болу үшін үкіметтің қалауы көрініс тапты, әсіресе Нигериядағы азаматтық соғыс аяқталғаннан кейін банк үкіметтің қалауын орындады және кез келген шоу-дефицитті толықтыруға бел буды. Банк тұтынушыларға тікелей несие берумен айналысты, бұл оның бастапқы мақсатына қайшы келеді, яғни тұтынушыларға несие беруде коммерциялық банктер арқылы жұмыс істеуге бағытталған. Алайда бұл саясат сол кездегі жергілікті саясаттың туындысы болды. Дегенмен, үкімет орталық банк арқылы елдің ақша және акциялар орталықтарын құруға, бағалы қағаздарды реттеуші кеңестерді құруға және қазынашылық құралдарын капитал нарығына енгізуге белсенді түрде қатысады.

CBN кітапханасы

Кітапхана штаб-пәтерхана мен барлық басқа филиалдарда стандартты кітапхана болып табылады, онда журналдар, журналдар, әртүрлі оқу салалары бойынша кітаптар сияқты ақпараттық ресурстар бар және кітапхана студенттер, зерттеушілер мен қызметкерлерге ашық.

Заңнамаға рұқсат беру

1948 жылы колониялық әкімшіліктің басшылығымен Нигериядағы банктік іс-әрекеттерді тексеру үшін Г. Д. Патон бастаған тергеу құрылды. Тексеруден бұрын банктік сала негізінен бақылаудан тыс болды. Патонның есебі, тергеудің бір тармағы елдегі алғашқы банк заңнамасының негізіне айналды: 1952 жылғы банк туралы өкім. Бұл қаулы банктердің өсіп-өркендеуіне жол бермеу және коммерциялық банктердің тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында жасалды. Банктік жарлық индустрияның тез өсуіне себеп болды, ал өсумен бірге көңіл күйі де көтерілді. 1958 жылы бірнеше банк құлдырап кетті. Алдағы сәтсіздіктерді азайту және жергілікті бақылауға дайындық үшін 1958 жылы Нигерияның Орталық банкін құру туралы заң жобасы Нигерияның өкілдер палатасына ұсынылды. Нигерияның Орталық банкі туралы No 24, 1958 жылы Нигерия мен Лагостың заңдарының 1958 жылғы басылымының 30-тарауы ретінде жарияланды. Ол 1959 жылы 1 шілдеде, Нигерияның Орталық банкі толық жұмыс істеген кезде, толық іске асырылды және 1991 жылы No 24 Заңмен Нигерияның Орталық банкі оны жойғанға дейін CBN-ді басқаратын негізгі жарғы болып қалды.

Құрылымы

Нигерияның Орталық банкі елдегі түрлі филиалдардағы кеңсе ғимаратының көк түсімен танымал.

Саясатты іске асыру және сын

CBN-нің алғашқы функциялары негізінен банк секторын бақылау және қадағалау үшін үкіметтің агенттігі ретінде әрекет ету, төлем балансын федералды үкіметтің талаптары бойынша бақылау және ақша-несие саясатын федералды бюджеттің талаптары бойынша жасау болды. Банктің негізгі құралы банктік несие беру үшін несиелік лимитті заңдастыру болды. Бұл бастама ауыл шаруашылығы мен өндіріс сияқты ұлт аумағындағы кемсітілген салаларға несие беруді қарастырды. 1979 жылдың соңына қарай банктердің көпшілігі несиелік лимиттерін сақтамай, CBN-нің нұсқауларын еркін түсіндіруді жақтырады. Орталық банк қысқа мерзімді несиелердің мерзіміне қатысты тиімді шектеулер енгізбеді. Коммерциялық банктер берген несиелердің көпшілігі бір жыл ішінде бекітілді. Кредит нарығындағы бұл бұрмалауды теңестірудің басты саясаты - жаңа Сауда-өнеркәсіп банкін құру, универсалды банк. Алайда жаңа банк өз міндетін орындамады. Банктің басқа да саясаты үкіметтің ниеттерімен келісе отырып, отандық қарыз алушылар мен тұтынушыларға қарсы ешқандай бейімділікті болдырмау үшін үш ірі шетелдік коммерциялық банктердің істеріне тікелей араласу болды. 1976 жылы федералды үкімет үш ірі коммерциялық банктің 40% акцияларын сатып алды. Банктің инфляцияны қысқартудағы баяу әрекеті федералды үкіметтің үлкен тапшылығын қаржыландыру арқылы орталық банк тарихындағы ауыр нүктелердің бірі болды. 1983 жылы сауданың артта қалуының өсуін бақылауға алмауымен қатар, ел 6 миллиард долларға тең сауда қарызымен қалды.

Чарльз Чукума Солудоның басқаруымен

Орталық банк Нигерия коммерциялық банктерінің өсуіне және қаржылық сенімділігіне елде жұмыс істейтін барлық қаржы банктерінің капитал базасына (қажетті резервтерге) ие болуына көз жеткізу арқылы ықпал етті. Бұл банктердің клиенттері банкрот болған жағдайда тек қана шығынды көтермеуіне көмектесті. Алайда, бұл саясат кейбір Нигерия коммерциялық банктерінің құлдырауына әкелді; кейбір банктер жаңа капитал базасының талаптарын орындай алмады, ол сол кезде 25,000,000,000.00 Найра болды. Жаңа талаптарға сай келмеген банктер жабылып, өздері ақша таба алмаған банктер ақша жинауға басқа банктермен бірігуге мәжбүр болды. Бұл саясат Нигерияның коммерциялық банктерін нығайтуға көмектесті және қаржылық тұрақтылығы жоқ жеке тұлғалар мен ұйымдарға елде банк жүргізуді мүмкін емес етті. Бүгінде Нигерияда Африкадағы ең дамыған қаржы секторларының бірі бар, оның коммерциялық банктерінің көпшілігі басқа елдерде филиалдары бар. Банк қаржылық ықпалдастық саясатын белсенді түрде қолдап келеді және Қаржылық ықпалдастық альянсының жетекші мүшесі болып табылады. Сондай-ақ, 2011 жылы Мексикада өткен Глобалды саясат форумы кезінде Майя декларациясы бойынша қаржылық қамту бойынша нақты ұлттық міндеттемелерді қабылдаған алғашқы 17 реттеуші институттардың бірі. Ұлттық Банк Нигериядағы барлық банктерде жыл аяғында бірыңғай есеп жүргізуді қамтамасыз етті. Әртүрлі коммерциялық банктер: Access Bank Plc, Citibank Nigeria Plc, Diamond Bank Plc, First Bank of Nigeria Plc, Guaranty Trust Bank Plc, Zenith Bank plc, Wema Bank, StanbicIbtc Bank, Fidelity Bank, United Bank for Africa және т.б.

ХХІ ғасырдағы өзгерістер

2009 жылы CBN 5 Нигерия банктерінің (Afribank, FinBank Nigeria, Intercontinental Bank, Oceanic Bank және Union Bank of Nigeria) бас директорлары мен атқарушы директорларын несиелерді дұрыс басқарудан және CBN-ге тым көп сенім артудан босатты. 2014 жылы президент Гудлак Джонатан қаржылай абайсыздамы үшін CBN-нің губернаторы Сануси Ламидо Санусиді қызметінен шеттеткен. 2021 жылдың сәуір айында Нигерияның Орталық банкі "ауыр қаржылық жағдайда" болған Нигерияның Бірінші банкі кеңесінің бүкіл құрамын жұмыстан босатты. 2021 жылдың шілдесінде CBN валюта алмастыру бюросының операторларына шетел валютасын (forex) сатуды тоқтатқандығын мәлімдеді. Бұл хабарландырудан кейін барлық валюталық валюталар тікелей коммерциялық банктерге жіберілді. Бұл криптовалюта емес, бірақ блокчейн технологиясына негізделген және eNaira Speed Wallet және eNaira Speed Merchant Wallet мобильдік қосымшалары арқылы қол жетімді. 25 қазанда президент Мұхаммед Бухари бастаған платформаға 33 банк қосылды және 500 млн теңгеге энайра монетасы шығарылды. Электрондық Найраның пайда болуы үкімет барлық криптовалюталарға тыйым салғаннан бірнеше ай өткен соң болды. Ол "терроризмді қаржыландыру, алаяқтық әрекеттер және ұлттық қауіпсіздік өлшеміне қатысты экономикалық қылмыстар" үшін 2022 жылдың желтоқсанында тұтқындауға тырысқаннан кейін, CBN-дегі лауазымынан босатылды. Бұл Емефиле Халықаралық валюта қоры мен Дүниежүзілік экономикалық форумның директивасы бойынша қолма-қол ақшаға қарсы соғыс жүргізді деген мәлімдемеден кейін болды. 2023 жылдың 14 маусымында Найра бір күнде 23% құлдырап, 600-дан 1 АҚШ долларына дейін төмендеді, өйткені орталық банк валюталық байланысынан бас тартып, найраның еркін саудаға шығуына мүмкіндік берді.

Көшбасшылық

Нигерия Федеративтік Республикасының Сенаты 2023 жылдың 26 қыркүйегінде доктор Олаеми Кардосоны Нигерия Орталық Банкінің 12-ші губернаторы қызметіне тағайындауды растады. Г. Годвин Емефиледің орнына. Г. Годвин Емефиле, Zenith Bank Plc-тің бұрынғы бас атқарушы директоры, 11-ші CBN басшысы және оның 10-шы жергілікті губернаторы болды. Емефиле 1 маусымда аяқталған Маллам Санусидің Ламидо Санусидің орнын басады. Ол өзінің алғашқы баспасөз брифингінде "Макроэкономикалық тұрақтылықты нығайту және Нигерияның экономикалық дамуын қалыптастыру" тақырыбында баяндама жасады. Ол Нигерияның Орталық банкінің мақсаты "бағалар мен қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету және тұрақты экономикалық дамуды қолдау" арқылы халыққа бағытталған орталық банк құру екенін айтты. 2019 жылдың 16 мамырында Емефиле CBN-нің губернаторы болып қайта тағайындалды. Ол алдағы бес жылды осы қызметте өткізеді. Бұл 1999 жылдан бері бірінші рет екі рет қатарынан губернаторлық қызмет атқаратын жағдай. Банк операцияларының валюталық бөлімінің директоры Присцилла Экуэре Элее ханым. Ол бұл лауазымға қол жеткізген алғашқы әйел. Бала М. Белло

Заң бойынша міндеттер мен өкілеттіктер

Нигерияның Орталық банкі (құрылыс) туралы 2007 жылғы заңда Нигерияның Орталық банкі деп аталатын органның құрылуын бекітеді. Заңда сондай-ақ банктің негізгі мақсаттары көрсетілген, олар банкноттар мен монеталарды шығару, Нигерия үшін сыртқы резервті сақтау және жалпы Нигериядағы бүкіл банк жүйесін қадағалау. Банктер және басқа да қаржы институттары туралы 2020 жылғы заң, НҚБ-ның губернаторына Нигерияда банк бизнесін бастағысы келетін кез келген адамға лицензия беруге, нақты рәсімдермен. Бұл заң бойынша, Нигерияда осындай лицензиясыз банктік қызметпен айналысуға тыйым салынады. Сонымен қатар, BOFIA Нигериядағы банктерге, мамандандырылған банктерге және басқа да қаржы институттарына ережелерді, нұсқаулар мен саясаттарды шығаруға CBN губернаторына өкілеттік береді. Сондай-ақ, осы мекемелерді бақылау мен тексеру үшін, губернатордың бұйрығына сәйкес, лауазымды адамдарды тағайындауға. Сонымен қатар, BOFIA-ның 5-бөлімі бойынша, ҚБН-ге белгілі бір себептермен кез келген банктің лицензиясын қайтарып алуға құқық беріледі.