Кіріспе
Жаңа Зеландияның тарихшысы (1856 1931) Элсдон Бест (30 маусым 1856 9 қыркүйек 1931) - Жаңа Зеландияның маорилерін зерттеуге маңызды үлес қосқан этнограф.
Elsdon Best (30 June 1856 – 9 September 1931) was an ethnographer who made important contributions to the study of the Māori of New Zealand.
Алғашқы жылдар
Элсдон Бест 1856 жылы 30 маусымда Жаңа Зеландияның Тава Флат қаласында Уильям Бест пен бұрынғы Ханна Хейнс Ниббс отбасында дүниеге келген. Әкесі отарлы қазынашылықта жұмыс істеген кезде, отбасы Грассли фермасындағы фермадан Веллингтонға көшіп барды, онда Бест, қазір 9 жаста, мектепке барды. Алғашқы білімін бітірген соң, мемлекеттік қызмет емтиханын тапсырып, 1873 жылы клерк болып қызмет етеді. Бір жыл ішінде ол бұл жұмысты ыңғайсыз деп тапты және Poverty Bay-ге көшіп барды, онда ол ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығында жұмыс істеді. 1881 жылы Бест Қарулы полицияға қосылды. Маорилер мен отарлаушылар арасындағы шиеленістердің күшейген кезінде Таранакиде болған ол наразылық білдірушілерді тұтқындауға араласты. Қайын інісі Уолтер Гаджонның ықпалымен ол маори контингентіне ауысты. Сол жылы Парихакаға жасалған рейдке қатысып, 1886 жылы Жаңа Зеландияға оралды. Ол маорилермен де қарым-қатынас жасап, Гуддженнің және Перси Смит сияқты Таранакидің басқа да елеулі қоныстанушыларының жігерленуімен олардың тілі мен мәдениетін зерттеді. Бесттің өз зерттеуіне деген құлшынысы, сонымен қатар маори тіліндегі қабілеті оған Тюхое халқының сенімін арттыруға мүмкіндік берді, оның дәстүрлерін ол Жаңа Зеландия институтының транзакциялары мен Полинезия қоғамының журналында бірқатар мақалаларда жариялады. 1897 жылы ол "Уайкаремоана, теңіздің сулары, Тухое жері арқылы барабанмен" атты монографиясын жариялады, онда ол ауданның аңыз-дастүрін ұсынды.
Best returned to New Zealand in 1886 and entered into a timber venture with his brother, using sawmilling equipment he had purchased in the United States. He also came into increasing contact with the Māori and, encouraged by Gudgeon and other notable settlers from the Taranaki, including Percy Smith, studied their language and culture. Best's devotion to his study, together with his facility in Māori, allowed him to win the confidence of the Tūhoe, whose traditions he published in a series of articles in the Transactions of the New Zealand Institute and the Journal of the Polynesian Society. In 1897, he published the monograph Waikaremoana, the Sea of Rippling Waters, With a Tramp through Tuhoe Land, in which he presented the lore of the district.
Этнолог
1910 жылы Бест Доминион мұражайында этнолог болып тағайындалды, бұл оған зерттеулерін көбірек бағыттауға мүмкіндік берді. 1912 жылы ол "Маоридің тас құрал-саймандары" атты еңбегін жариялады, төрт жылдан кейін маори қоймалары туралы бюллетень жарияланды. 1919 жылы Веллингтон портындағы маорилердің тарихы туралы "Тара жері" атты еңбегі жарық көрді. Маори дәстүрлі мәдениетінің жүйелі зерттеуі "Маори" 1924 жылы екі томда, ал 1925 жылы Бесттің "Тухо, туманның балалары" деп аталатын еңбегі жарық көрді. Бұл 1200 бетті құрайтын, оның өмірінің көп бөлігін өткізген тайпаның дәстүрлі тарихы мен мәдениетін зерттейтін зерттеу. 1919 жылдан 1923 жылға дейін Бест Доминион мұражайының төрт этнологиялық экспедициясына қатысты. 1914 жылы Бестке Жаңа Зеландия институтының Гектор медалі берілді, ал 1919 жылы ол серіктес болды. Оның күл-талқаны 1960 жылы туған жері Тавадағы Грасслис қорығында орнатылған ескерткіштің астында жатыр. Порриуаның жақын маңдағы Эльсдон қалашығы оның есімімен аталды.