Кіріспе

Американдық сериялық кісі өлтіруші, бала зорлаушы және каннибал (1870–1936).

Фиш бір кезде "әр штаттың ішінде балалары бар" деп мақтанған. Фиш 1934 жылдың 13 желтоқсанында ұсталды және Грейс Баддты ұрлап, өлтіргені үшін сотқа тартылды. Ол кінәлі деп танылып, 1936 жылдың 16 қаңтарында 65 жасында электр орындығында өлім жазасына кесілді.

Ерте өмір

Альберт Фиш 1870 жылы 19 мамырда Вашингтон қаласында Хамильтон Говард Фиш болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Рэндалл Фиш (1795-1875) және Эллен Фрэнсис Хауэлл (1838-1903). Фиштің әкесі ағылшын тегіне жататын америкалық, ал анасы шотландтық-ирландтық америкалық. Оның әкесі анасынан қырық үш жас үлкен еді, ал туғанда жасы жетпіс бесте еді. Фиш отбасының ең кіші баласы болды және оның үш ағасы мен апасы бар еді: Уолтер, Энни және Эдвин. Ол өлген бауырының есімімен "Альберт" деп аталуды және балалық шағының көп бөлігін өткізген жетімдер үйінде берілген "Шам мен жұмыртқалар" лақап есімінен құтылуды қалайды. Фиштің отбасында психикалық аурулар болған. Оның ағасы манияға шалдықты, оның ағаларының бірі мемлекеттік психиатриялық ауруханада жатты, әкесінің жарты ағасы шизофрениядан зардап шекті, ал оның қарындасы Энниге "психикалық ауыру" деген диагноз қойылды. Оның тағы үш туысы психикалық аурумен ауырады, ал анасы "аудио және/немесе визуалды галлюцинацияларға" ұшырайды. 1875 жылы 16 қазанда Балықтың әкесі, тыңайтқыш өндіруші және бұрынғы өзен қайығының капитаны Балтимор және Потомак теміржол станциясында өлімге әкелген жүрек ауруынан зардап шекті. Содан кейін анасы өз ұлын Вашингтондағы Сент-Джон жетімдер үйіне орналастырды, онда ол жиі физикалық қорлық көрген. Алайда Фиш ұрып-соғудың тәндік зардабын сезінуден рақат таба бастады. 1880 жылы Фиштің анасы мемлекеттік жұмысқа орналасып, оны жетімдер үйінен шығара алды. 1882 жылы 12 жасында Фиш телеграфшы жігітпен қарым-қатынас бастады. Жастар Фишка несеп ішу және нәжіс жеу сияқты әдеттермен таныстырды. Фиш қоғамдық моншаларға бара бастады, онда ол басқа ұлдардың киімін шешіп, демалыс күндерінің көп бөлігін осы сапарларға өткізеді. Олардың алты баласы болды: Альберт, Анна, Гертруда, Юджин, Джон және Генри Фиш. Бірнеше жылдан кейін, 1910 жылы, Фиш Вилмингтон қаласында жұмыс істеп жүргенде, 19 жасар Томас Бедден есімді жігітпен кездесті. Ол Бедденді өзі тұрып жатқан жерге алып барды және екеуі садомазохистік қарым-қатынас бастады; садомазохизм Бедденнің келісімімен болды ма, жоқ па, белгісіз, бірақ оның мойындауы Бедденнің ақыл-ой жағынан мүгедек екенін білдірді. Он күннен кейін Фиш Бедденді "ескі фермаға" алып барып, екі апта бойы азаптап отырды. Балық ақырында Бедденді байлап, оның жыныстық мүшесінің жартысын кесіп тастады. Кейінірек ол былай деп есіне алды: "Мен оның айқайлауын да, маған қарағанын да ешқашан ұмытпаймын". Бастапқыда ол Бедденді өлтіріп, денесін кесіп, үйіне алып кетуге ниеттенген, бірақ ыстық ауа райы назар аударады деп қорықты; оның орнына Балық жараға пероксид құйып, оны вазелинмен қапталған қолжазбаға орады, 10 доллар қалдырды, Бедденді сәлемдеп, сәлем берді. "Мен үйге оралу мүмкін болатын алғашқы пойызға отырдым. Оның не болғанын естімедім, білгім де келмеді", - деп еске алды Фиш. 1917 жылдың қаңтар айында Фиштың әйелі оны Джон Строубқа тастап кетті, ол Фиш отбасымен бірге болған қолөнерші. Кейіннен Фиш балаларды жалғызбасты ата-ана ретінде тәрбиелеуге мәжбүр болды. Тұтқындалғаннан кейін Фиш бір газетке әйелі оны тастап кеткенде, отбасының барлық заттарын алып кеткенін айтты. Бірде ол өзін кілемге орап, елші Жоханның нұсқауларын орындап жүрмін деп айтқан. Ол ақыл-ойы бұзылған немесе афроамерикалық адамдарды құрбандық ретінде таңдады, кейіннен ол бұл адамдарды өлтірген кезде жоғалтпайды деп ойлағандығын түсіндірді. Кейіннен Фиш басқа балаларды әкелу үшін кейде жігіттерге ақы төлегенін айтады. Балық кішкентай балаларды өзінің "тозақ құралдарымен" - ет кескішпен, ет кескішпен және кішкентай қол арасымен азаптап, қинап, өлтірді. 1924 жылдың 11 шілдесінде Фиш Нью-Йорк штатының Стейтен аралында ата-анасының фермасында жалғыз ойнап жүрген 8 жасар Беатрис Килді тапты. Ол оған раубарб іздеуге көмектесу үшін ақша ұсынды. Ол фермадан кетіп бара жатқанда, анасы Фишты қуып жіберді. Фиш кетіп, кейінірек Кильдердің қорасына оралды, онда ол ұйықтауға тырысты, бірақ Беатристің әкесі оны тауып, кетуге мәжбүр етті. 1924 жылы 54 жастағы Фиш психоздан зардап шегеді, Құдай оған балаларды азаптау мен жыныстық жағынан қиюға бұйрық берді деп ойлады. Үйленгеніне қарамастан, Фиш 1930 жылы 6 ақпанда Нью-Йорктің Ватерлоо қаласында Эстела Уилкокспен үйленді; олар бір аптадан кейін ғана ажырасты. 1930 жылы мамыр айында Фиш "қызметші қызды іздеу туралы жарнамаға жауап берген әйелге әдепсіз хат жібергені" үшін тұтқындалды.

Грейс Баддты өлтіру

1928 жылғы 25 мамырда Фиш «Нью-Йорк әлемі» газетінің жексенбілік санындағы жарияланған хабарламаны көрді: «18 жастағы жігіт елде жұмыс іздейді. Эдвард Бадд, Батыс 15-ші көше, 406». 28 мамырда 58 жастағы Фиш Эдвардты жұмысқа алу сылтавымен Манхэттендегі Баддтар отбасына барды; кейін ол Эдвардты байлап, мүкіс етіп, қансырап өлтіруді жоспарлағанын мойындады. Фиш өзін «Фрэнк Ховард» деп таныстырды, ол Нью-Йорк штатының Фармингдейл қаласынан келген шаруа. Ол Бадд пен оның досын жұмысқа алуға уәде берді және оларды бірнеше күннен кейін шақыртатынын айтты. Фиш уадесін орындамады, бірақ Баддтар отбасына кешірім сұрап телеграмма жіберіп, басқа күнді белгіледі. Фиш қайтып келгенде Эдвардтың кіші әпкесі, 10 жасар Грейс «Грейси» Баддпен кездесті. Ол Грейске қызығушылық танытып, немересінің туған күніне баратынын айтып, тез арада жалған әңгіме ойлап тапты. Ол Грейсті сол кешкі мерекеге алып баруға Делия Бриджет Фланаган мен Альберт Фрэнсис Бадд ағаны көндірді. Содан кейін Фиш Грейсті өзінің келесі құрбанын өлтіру үшін бұрын таңдаған қараусыз үйге, Нью-Йорк штатының Ирвингтон қаласының Шығыс Ирвингтон ауданындағы 359 Маунтин-роудтағы «Вистерия коттеджіне» алып барды. Ол жерде Фиш оны қолмен тұншықтырып өлтірді, содан кейін басын кесіп, денесін бөліп, келесі бірнеше күнде қалдықтардың көп бөлігін жеді. Полиция 66 жастағы инспектор Чарльз Эдвард Поупты 1930 жылғы 5 қыркүйекте Грейстің жоғалуына қатысты күдікпен ұстады, оны Поуптың бұрынғы әйелі айыптады. Поуп 1930 жылғы 22 желтоқсанда тұтқындалғаннан бастап сотқа дейін 108 күн түрмеде отырды. Ол кінәсіз деп танылды.

Грейс Баддтың анасына хат

1934 жылдың қараша айында Грейстің ата-анасына анонимді хат жіберілді, ол нәтижесінде полиция Фиштің ізгілігіне жетті. Бэддтің анасы сауатсыз болғандықтан, хатты өзі оқи алмады, сондықтан ол ұлына оқытып берді. Өзгертілмеген хаттың мәтіні мынадай:

Ұстау

Хат кішкентай алтыбұрышты белгісі бар конвертке салынған, онда "Нью-Йорк жеке жүргізушілердің қайырымдылық қоғамы" деген мағына беретін "N. Y. P. C. B. A." әріптері жазылған. Компанияның санитары полицияға ол кеңсе заттарының бір бөлігін үйіне алып кеткенін, бірақ көшіп шыққанда оны 200-ші Шығыс 52-ші көшедегі жатақханасында қалдырғанын айтты. Жатақхананың иесі Фиш бірнеше күн бұрын сол бөлмеден шығып кеткенін мәлімдеді. Ол Фиштің ұлы ақша жібергенін және оның келесі чегін сақтап тұруын сұрағанын айтты. Істің бас тергеушісі детектив Уильям Кинг Фиш қайтып келгенше бөлме сыртында күтті. Фиш жауап беру үшін бас кеңсеге баруға келісті, сосын қынап пышақ шығарды. Кинг Фишті қарусыздандырып, полиция бөліміне алып кетті. Фиш Грейс Баддты өлтіргенін жоққа шығармай, үйге оның ағасы Эдвардты өлтіру үшін барғанын айтты. Фиш қызды зорлау туралы "ешқашан ойламағанын" мәлімдеді, бірақ кейін адвокатына Грейстің кеудесіне тізелеп, мойнынан қысып өлтірген кезде екі рет еріксіз шәуеттенгенін айтты. Бұл ақпарат сотта қарау кезінде ұрлықтың сексуалдық себептермен жасалғанын дәлелдеу үшін пайдаланылды, соның арқасында каннибализм туралы айтудан жалтарды.

Фрэнсис МакДоннелл

1924 жылдың 14 шілдесі күні түні 9 жасар Фрэнсис МакДоннелл жоғалды деп хабарланды, ол Стейтен аралындағы Порт-Ричмондта достарымен доп тастағаннан кейін үйге оралмады. Іздеу жұмыстары ұйымдастырылды және оның денесі үйіне жақын орманды жерде, ағашқа ілініп тұрған күйі табылды. Ол сексуалдық зорлыққа ұшыраған, содан кейін оның белдігімен мойнынан байланған. Бастапқыда, Гаффнидің қырқынына Питер Кузиновски күдікті ретінде қарастырылды. Кейін, Бруклиндегі трамвайдағы машинист Джозеф Михан газетте Фиштің суретін көріп, оны 1927 жылдың 11 ақпанында көрген қарт адам деп таныды; ол трамвайда отырған кішкентай ұлды тыныштандыруға тырысқан. Баланың үстінде күртешесі болмаған, анасын шақырып жылап тұрған, және сол адам оны трамвайға кіргізіп, шығарып отырған. Битон сипаттаған "қорқынышты адам" Фишке ұқсас болды. Полиция баланың сипаттамасын Гаффнимен салыстырды. Манхэттендегі жоғалғандар бюросының детективтері 1927 жылдың ақпан айында Фиштің Бруклиндегі жылжымайтын мүлік компаниясында үй бояушысы болып жұмыс істегенін және Гаффни жоғалған күні ол бала ұрланған жерден бірнеше шақырым қашықтықта жұмыс істегенін анықтады. Гаффнидің анасы Элизабет Гаффни детектив Кингпен бірге Синг-Синг түрмесінде Фишті кездестірді. Ол ұлының өлімі туралы сұрағысы келді, бірақ Фиш онымен сөйлесуден бас тартты. Дегенмен, Фиш адвокатына жазған хатында былай деді: Төрт куәгердің біріншісі – 1930 жылы Фиштің емделгені Беллвью ауруханасының бұрынғы директоры Менас Грегори болды. Ол Фиштің қалыптан тыс, бірақ саналы екенін айтты. Демпси одан сопофилия, урофилия және педофилия саналы немесе ақылсыз адамды көрсететінін сұрады. Грегори мұндай адамның "ақыл-есі бұзылмаған" екенін және бұл "әлеуметтік тұрғыдан қалыпты" жиі кездесетін бұзылыстар екенін, ал Фиш "осындай" бұзылыстары бар миллиондаған басқа адамдардан, тіпті өте беделді және сәтті адамдардан ешқандай айырмасы жоқ екенін мәлімдеді. Келесі куә – "Томбс" түрмесінің дәрігері Перри Лихтенштейн. Демпси психиатрияда білімі жоқ дәрігердің саналылығы туралы куәлік беруіне қарсылық білдірді, бірақ судья Клоуз түрме дәрігерінің айтқанына қандай мән беру керектігін қазылар шеше алатынын негізге ала отырып, қарсылықты қабылдамады. Лихтенштейннен Фиштің өзіне-өзі ауырсыну сезімі тудыруы психикалық жағдайды көрсететінін сұрағанда, ол: "Бұл мазохизм емес", - деп жауап берді, өйткені ол тек "сексуалдық қанағат алу үшін өзін жазалап отырған". Келесі куә, Чарльз Ламберт, сопофилияның кең таралған практика екенін және діни каннибализм психопатиялық болуы мүмкін екенін, бірақ "дәмі мәселесі" екенін және психоздың дәлелі емес екенін айтты. Соңғы куәгер Джеймс Вавасур Ламберттің пікірін қайталады. Олар оны саналы және кінәлі деп тапты, ал судья айыпталушыны электр тогымен өлім жазасына кесті. Фиш 1935 жылдың наурыз айында түрмеге келді және 1936 жылдың 16 қаңтарында Синг-Сингтегі электр креслосында өлім жазасын алды. Ол палатаға сағат 23:06-да кірді және үш минуттан кейін қайтыс болды деп жарияланды. Ол Синг-Синг түрмесінің зиратына жерленді. Фиш өлім жазасын орындаушыға электродтарды денесіне орналастыруға көмектескен деседі. Оның соңғы сөзі: "Мен тіпті неге осында екенімді білмеймін" болды. 16 жасар Мэри Эллен О'Коннордың мүшеленген денесі 1932 жылдың 15 ақпанында Квинстегі Фар Роккавейде Фиш сурет салған үйдің жанындағы орманнан табылды. Эмиль Аллинг, 4 жаста, 1930 жылдың 13 шілдесі. Робин Джейн Лю, 6 жаста, 1931 жылдың 2 мамыры. Бенджамин Коллингс, 17 жаста, 1932 жылдың 15 желтоқсаны.

Танымал мәдениетте

2007 жылы Джон Боровскидің режиссерлігімен Fish туралы деректі фильм жарық көрді. Сонымен қатар 2007 жылы Патрик Баушау Fish рөлінде ойнаған "Сұр адам" атты тамыр тарихы фильмі шықты. Комедияшы Норм Макдональд өзінің "Norm Macdonald Live" подкастында қайта-қайта қолданылатын әзіл жасау үшін Fish-тің қылмыстары туралы мәліметтерді пайдаланды. Әзілге қылмыстардың қорқынышты жайттарын сипаттау кіретін, бірақ әдейі көңіл көтермейтін ("антиклимактикалық") соңымен аяқталар: "Осы жігіт шынымен де ашкөз еді!". Американдық экстремалды металл тобы Macabre Альберт Фиш туралы бірнеше ән жазды, олар "Grim Reality", "Gloom", "Sinister Slaughter", "Behind the Wall of Sleep" және "Carnival of Killers" альбомдарында және EP-лерінде орын алды.