АҚШ-тағы алғашқы электр орындығында өлім жазасын алған әйел – Марта М. Плейс. 1899 ж. өзінің келіншегін өлтіргені үшін жазаланды. Тарихы мен өмірі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық кісі өлтіруші, атқыланды
Executed American murderer
Марта М. Плейс (18 қыркүйек 1849 – 20 наурыз 1899) – американдық кісі өлтіруші және электр орындығында өлім жазасын алған алғашқы әйел. Ол 1899 жылғы 20 наурызда Синг-Синг түзеу мекемесінде өгей қызы Ида Плейсті өлтіргені үшін атқыланды.
Martha M. Place (September 18, 1849 – March 20, 1899) was an American murderer and the first woman to die in the electric chair. She was executed on March 20, 1899, at Sing Sing Correctional Facility for the murder of her stepdaughter Ida Place.
Өмірбаян
Марта Плейс 1849 жылдың 18 қыркүйегінде Нью-Джерси штатының Редингтон қалашығында Марта "Мэти" Гарретсон есімімен дүниеге келді. Оның анасы Эллен (туған тегі Уайкофф), әкесі Исаак В.Н. Гарретсон болды. 23 жасында Мартаға шана соғып, басы ауыр жарақат алды. Оның бауыры ол ешқашан толыққан толық айықпағанын, ал оқиға оның психикалық денсаулығына зиян келтіргенін айтты. Нью-Йоркқа көшуден бұрын Плейс Нью-Джерсиде тігінші болып жұмыс істеді. Ол Уэсли Савакулға тұрмысқа шығып, Росс Савакул деген ұл туды. Уэсли Росс үш жасқа толғанда оны тастап кетті, және қиын жағдайға түскен Марта Росссты Неварк қаласындағы Ашенбах отбасына асырап беруге мәжбүр болды, себебі олар жақында ұлдарын жоғалтқан еді. Олар оны Уильям деп атады. 1893 жылы Марта Бруклиндегі Ханкок көшесі, 598-үй мекенжайында тұратын Уильям У. Плейс деген кісіге үй шаруасынан жұмысқа орналасты, кейін сол жылы оған тұрмысқа шықты. Плейстің бұрынғы некесінен Айда есімді қызы бар еді. Уильям Мартаға қызын тәрбиелеуге көмектесу үшін үйленді, бірақ кейін Марта Идаға қызғанышпен қарағаны туралы әңгімелер тарады. Уильям әйелі Иданы өлтіремін деп угроза жасағаннан кейін кем дегенде бір рет полицияға шақырды.
Martha Place was born Martha "Mattie" Garretson on September 18, 1849, in Readington Township, New Jersey, to Ellen (née Wyckoff) and Isaac V. N. Garretson. Place was struck in the head by a sleigh at age 23; her brother claimed that she never completely recovered and that the accident left her mentally unstable. Before relocating to New York, Place lived in New Jersey, working as a dressmaker. She married a man named Wesley Savacool and had a son, Ross Savacool. Wesley left the relationship when Ross was three and, finding herself in hardship, Martha gave Ross up for adoption to the Ashenbach family of Newark, who had recently lost a son. They renamed him William. In 1893 Martha went to work as a housekeeper for a man named William W. Place, at 598 Hancock Street in Brooklyn, whom she would marry later that year. Place had a daughter named Ida from a previous marriage. William married Martha to help him raise his daughter, although it was later rumored that Martha was jealous of Ida. William called the police at least once after his wife threatened to kill Ida.
Өлтіру
1898 жылдың 7 ақпанында кешке Уильям Плейс Бруклиндегі (Нью-Йорк) үйіне келгенде, балтамен шабуыл жасаған Марта оған күйбең тіресті. Уильям қашып, көмек шақырды. Полиция келгенде Марта Плейстің өміріне қауіпті жағдайда екенін көрді. Ол еденде, басы киіммен жабылған күйде жатқан, ал пештерден бөлмеге газ шығып жатқан еді. Жоғары қабатта 17 жасар Айда Плейстің аузынан қан ағып жатқан денесі табылды. Уильям әуесқой фотограф болғандықтан, жұмысында қышқыл қолданған, ал қылмыскер Иданың көзіне сол қышқылды құйған. Кейіннен алынған дәлелдер Айда Плейс тұншығып өлгенін көрсетті. Марта Плейс ауруханаға жеткізіліп, қамауға алынды.
On the evening of February 7, 1898, William Place arrived at his Brooklyn, New York, home and was attacked by Martha, who was wielding an axe. William escaped and ran for help. When the police arrived, they found Martha Place in critical condition. She was lying on the floor with clothes over her head and gas from burners was escaping into the room. Upstairs they discovered the body of 17 year old Ida Place lying on a bed, blood coming from her mouth. William was an amateur photographer, which involved the use of acid, and the murderer had thrown this acid in Ida's eyes. The evidence later indicated Ida Place died from asphyxiation. Martha Place was hospitalized and arrested.
Сот
Сотқа дейін оның кінәсіздігі жарияланды. Бір замандас газеті сотталушыны былай деп сипаттады:
Place proclaimed her innocence while awaiting trial. One contemporary newspaper report described the defendant in this way:
Марта Плейс кезең қызы Иданы өлтіргені үшін кінәлі деп танылды және өлім жазасына кесілді. Оның күйеуі оған қарсы маңызды куәгер болды.
Martha Place was found guilty of the murder of her stepdaughter Ida and sentenced to death. Her husband was a key witness against her.
Атқару
Нью-Йорк штатының губернаторы Теодор Рузвельтке Плейстің өлім жазасын жеңілдетуді сұрады, бірақ ол бас тартты. Электр креслосында әйелді ешқашан атқызбағандықтан, өлім жазасын орындауға жауапты адамдар оған электродтарды орналастырудың жаңа тәсілін ойластырды – оның көйлегін кесіп, электродты білезігіне қоюға шешім қабылдады. Эдвин Ф. Дэвис – палач болды. Куәгерлердің мәліметінше, ол дереу қайтыс болды. Марта Плейс діни рәсімдерсіз Нью-Джерси штатының Ист-Миллстоун қаласындағы отбасылық зиратқа жерленді. Плейс электр креслосында қайтыс болған алғашқы әйел болғанымен, осы тәсілмен өлім жазасына кесілген үшінші әйел еді, алғашқы екеуі – сериялық кісі өлтіруші Лиззи Холлидей (1894 жылғы айыптамасы жеңілдетіліп, психиатриялық ауруханаға жіберілді) және Мария Барбелла (1895 жылы сотталып, келесі жылы ақталды).
The governor of the state of New York, Theodore Roosevelt, was asked to commute Place's death sentence, but he refused. Having never executed a woman in the electric chair, those responsible for carrying out the death warrant devised a new way to place the electrodes upon her, deciding to slit her dress and place the electrode on her ankle. Edwin F. Davis was the executioner. According to the reports of witnesses, she died instantly. Martha Place was buried in the family cemetery plot in East Millstone, New Jersey, without religious observances. Although Place was the first woman to die in the electric chair, she was the third to be sentenced to die by this method, the first two being serial killer Lizzie Halliday (1894 conviction commuted and sent to an asylum) and Maria Barbella (sentenced in 1895 and acquitted the next year).