Кіріспе

Ағылшын кісі өлтіруші (1957 жылы туған)

Белл 1968 жылғы желтоқсанда екі кісіні өлтіруге қатысты кінәлі деп танылды, сот Ньюкасл ассизисінде 11 жасында өтті. Оның іс-әрекеттері ақыл-есінің толыққанды жағдайда болмауы салдарынан жасалған деп бағаланды. Ол Ұлыбританиядағы ең жас әйел кісі өлтіруші және сотқа дейін психопатиялық жеке тұлғалық бұзылысы диагнозы қойылды. Оның кемінде бір кісі өлтірудегі күдікті серіктесі, 13 жасар Норма Джойс Белл (туыс емес), барлық айыптан босатылды.

Ерте өмір

Мэри Беллдің анасы, Элизабет "Бетти" Белл (туған есімі Маккрикетт) жергілікті белгілі жезөкше болған, ол көбінесе отбасылық үйден тыс, жиі жұмыс істеу үшін Глазгоға баратын және балаларын тек әкелерінің қамқорлығына қалдыратын. Мэри оның екінші баласы болды, ол Бетти 17 жасында дүниеге келді. Мэридің биологиялық әкесі кім екені белгісіз. Өмірінің басым бөлігінде Мэри әкесі Уильям "Билли" Белл деп сенді, ол зұлым алкоголик және қарулы тонауды қоса алғанда қылмыстар үшін тұтқындалған қылмыскер. Алайда, Уильям Белл анасымен үйленгенде ол нәресте болған, ал оның нақты биологиялық әкесі болғаны белгісіз. Мәриям қаламаған және елемеген бала еді. Оның әпкесі Иса Маккрикеттің айтуынша, Мэри дүниеге келгеннен бірнеше минут өткен соң, аурухана қызметкерлері қызын қолына алып: "Мені осыдан алып кетіңіз!" - деп айқайлап, қызын көтергісі келгенін анасы қатты ұнатты. Сәби, кішкентай және кішкентай бала кезінде Мэри үйдегі апаттарда жиі жарақаттанады, бұл оның анасы әдейі абайсыздық жасады немесе қызына қасақана зиян келтіруге немесе өлтіруге тырысты деп сендірді. 1960 жылы Бетти бірде бірінші қабаттың терезесінен қызын құлатып жіберді, ал тағы бірде қызына ұйқы дәрісін берді. Ол сондай-ақ бір рет Мэриді психикалық тұрақсыз әйелге сатып жібергендігі белгілі, ол өз баласын таба алмады, нәтижесінде оның үлкен әпкесі Кэтринге Мэриді осы адамнан қайтарып алу және баланы анасының үйіне қайтару үшін Ньюкасл арқылы жалғыз сапарға шығуға тура келді. Баласына шалаакылық пен зұлымдық жасағанына қарамастан, Бетти отбасының Мэриді қамқорлыққа алу ұсыныстарын бірнеше рет қабылдамады. Мэридің анасы осы сеанстардың бірнешеуіне белсенді түрде қатысты, оның ішінде бірнешеуінде ол қызын қолдарын артына ұстап, клиенттеріне оральдық жыныстық қатынас жасауға мәжбүрлегенше, көзін байлап қойды.

Тендерлік

Үйде де, мектепте де Мэридің көңіл-күйі бірден өзгеріп, төсектегі сусындылық сияқты көптеген белгілері болды. Ол басқа балалармен жиі ұрысып, сыныптастарын немесе ойыншыларын бірнеше рет басуға тырысқан. Бірде ол жас қыздың көкжелді қарыншасын құммен жабатын болған. Бұл зорлық-зомбылық мінез-құлқы көптеген балаларды Мэримен араласуға тартыншақ етті, ол бос уақытын Норма Джойс Беллмен (1955-1989), 1967 жылдың басында танысқан көршісінің 13 жасар қызымен өткізетін. Қыздардың тегі бірдей болса да, олар туыс емес еді.

Бастапқы шабуылдар

1968 жылғы 11 мамырда сенбі күні үш жасар бала Скотсвудтың Сент-Маргарет жолы маңында басы қанға батқан, шатасқан күйде табылды. Бала кейін полицияға Мэри Белл мен Норма Беллмен қолданыстан шыққан бомбалаудан қорғаныш үйінің үстінде ойнап жүргенде, оны шатырдан жерге 2,13 метрдей итеріп, басына ауыр жарақат салғанын айтты. Ол, қай қыз оны итергенін білмеді. Сол күні кешке үш қыздың ата-анасы полицияға шағымданып, Мэри мен Норманың құм салынған ойын алаңында ойнап жүрген балаларын тұншықтыруға тырысқанын мәлімдеді. Сол кешке екі қыз да осы оқиғалар бойынша сұраққа алынды. Екі қыз да бомбалаудан қорғаныш үйіне қатысты кінәларын жоққа шығарды, олар жай ғана құлағаннан кейін, басынан қан ағып тұрған баланы тапқандарын айтты. Үш кішкентай қызды тұншықтыруға жасалған талпыныс туралы қосымша сұрақтарға Мэри оқиға туралы ешқандай хабары жоқ деді. Алайда, Норма Мэридің әрбір қызды "мойын қысып" өлтіруге тырысқанын мойындады:

Полиция жергілікті билікке оқиғалар мен Мэридің қатыгез мінезі туралы хабарлады, бірақ жастарын ескере отырып, екі қызға да ескерту жасалды. Басқа шаралар қабылданбады.

Өмірбаян

1960 жылдары Ньюкасл-апон-Тайн қаласында маңызды қалалық жаңару жобасы жүзеге асты. Қаланың көптеген орталық аудандарында Виктория дәуірінде салынған шағын үйлердің қиратылып, олардың орнына заманауи үйлер мен пәтерлер салынуы үшін бұзылды, бірақ бірнеше отбасы кең аумақты қайта орналастыруды күтіп, бұзуға белгіленген ғимараттарда тұрды. Жергілікті балалар жиі қираған үйлерде немесе мердігерлермен жартылай тазартылған, қиратылған жерлерде ойнайтын. Мұндай орындардың бірі – жергілікті балалар "Тин Лиззи" деп атаған темір жолға жақын орналасқан үлкен қоқыс жиналатын жер болатын. Осы қоқыс жиналатын жерге параллель келетін көше – Сент-Маргарет жолы.

Мартин Браун

1968 жылы 25 мамырда, 11 жасқа толуына бір күн қалғанда, Белл 85-ші Сент-Маргарет көшесіндегі құлайтын үйдің жоғарғы қабатындағы жатын бөлмесінде төрт жасар Мартин Браунды мойынтұйықтап өлтірді. Ол Мартин Браунның өліміне жауапкершілік алған хаттар қалдырды. Бір хатта: "Мен өлтіремін, сонда ғана қайта ораламын" делінген; екіншісінде: "Біз Мартин Браунды өлтірдік, сендер, иттің балалары!" деп жазылған; үшіншісінде: "Кетіңдер, біз өлтіреміз. Фанни мен Фэгготқа сақ болыңдар" делінген. Соңғы хат ең күрделі болды, онда: "Сендер тышқансыздар, себебі біз Мартин Браунды өлтірдік, сендер Беттер, қараңдар, Фанни мен ескі Фэгготтың өлімақысы бар, сендер бұрандалар" деп жазылған. Полиция бұл оқиғаны дәмсіз және балалық ойын деп есептеді. Екі күннен кейін, 29 мамырда, Мартин Браунның жерлеуіне аз уақыт қалғанда, екі қыз да оның анасы Джунның үйіне барып, ұлын көруді сұрады. Джун Браун ұлы қайтыс болғандықтан, оны көре алмайтындарын айтқанда, Мэри: "О, мен оның өлгенін білемін, мен оны табыттан көргім келеді", - деп жауап берді.

Брайан Хау

1968 жылғы 31 шілде күні түстен кейін үш жасар Брайан Хоу үйінің алдындағы көшеде бауырларымен, отбасылық итімен және Мэри Белл мен Норма Беллмен ойнап жатқанын соңғы рет ата-анасы көрді. Ол үйіне қайтып келмеген соң, туыстары мен көршілері көшелерді іздеді, бірақ табысқа ие болмады. Түнгі сағат 23:10-да іздеу тобы Брайанның денесін "Tin Lizzie" деп аталатын жердегі екі үлкен бетон блоктарының арасынан тапты. Оқиға орнына келген алғашқы полицей денеді жасыруға "әдейі, бірақ әлсіз" талпыныс жасалғанын байқады – дене шөп пен арамшөппен жабылған еді. Баланың еріндерінде цианоз белгілері байқалды, ал мойнында бірнеше көк дөңес пен сызаттар анық көрінді. Денесінің жанында сынған қайшы жатыр. Сот медициналық сарапшы Брайанның тұншықтырылып өлгенін, ал денесі табылғанға дейін жеті жарым сағатқа дейін қайтыс болғанын анықтады. Қылмыскер бір қолымен Брайанның мұрынын қысып, екінші қолымен тамағын ұстаған. Бала өлмес бұрын аяқтарына көптеген тесік жаралар салған, шашының бір бөлігі кесілген, жыныс мүшелері жартылай қиратылған, ал қарнына "М" әрпін ойып салуға әрекет жасалған. Екі қыз да алғашқы куәліктерінде дөңгелектеп, қарама-қайшылыққа толы болғанмен, Брайанмен оның қайтыс болған күні ойнағанын мойындады, бірақ түскі астан кейін оны көрмегендерін айтты. Келесі күні сұраққа тартылған Мэри 31 шілде күні түстен кейін Брайанмен ойнаған сегіз жасар жергілікті ұл баласын көргенін және оның баланы ұрып жатқанын есіне алды. Сонымен қатар, ол баланың далада домалағандай шөп пен арамшөппен жабылғанын және оның қолында кішкентай қайшы болғанын есіне алды. Содан кейін Мэри былай деді: "Мен оның мысықтың құйрығын қайшымен кесіп тастауға тырысқанын көрдім, бірақ олардың бір аяғы сынған немесе бүгілген еді". Бұл өзін-өзі айыптаған мәлімдеме детектив-бас инспектор Джеймс Добсонды Мэридің нақты кісі өлтіруші екеніне көндірді, өйткені қылмыс орнынан табылған сынған қайшы туралы тек полиция ғана білген. Сонымен қатар, ол атаған жергілікті бала тез тергелді және 31 шілде күні түстен кейін Ньюкасл халықаралық әуежайында болғаны анықталды, көптеген куәгерлер оның ата-анасының сөзін растады.

Алғашқы мойындау

4 тамызда түстен кейін Норма Беллдің ата-анасы полицияға хабарласып, қызы Браян Хоудың өлімі туралы білгендерін мойындағысы келетінін айтты. Бас инспектор Добсон олардың үйіне келді, Нормаға ескерту жасады, содан кейін ол не білетінін сұрады. Норма кейін Добсонға хабарлады: Мэри оны "Тин Лиззидегі" бір жерге алып барды, сол кезде оған Браянның денесі көрсетілді. Мэри оған баланы қалай құртқанын көрсетті. Норманың айтуынша, Мэри баласын құшақтап, оның құрсағына қылмыс орнында жасырылған қырғышпен және "жарылған қайшымен" қалай соққы бергенін айтып бергенге дейін, оған баласын құшақтап көңілін көтерді. Норма полиция қызметкерлерін қылмыс орнына алып барып, қырғыш пышақ жасырылған жерді көрсетті. Норманың баланың құрсағындағы жаралардың суреті дәрігердің суретіне сәйкес келді. Мэри Беллге 5 тамызда таңертең үйіне қонақ келді. Бұл жолы ол бұрынғы мәлімдемесіндегі қайшылықтармен кездескенде, ерекше қорғанысқа түсті: "Сіз мені ми жууға тырысып жатырсыз. Мен өзімді осы жағдайдан құтқаратын заңгерді тауып аламын". Сол күні Норма тағы да тергеуден өтті. Бұл жолы ол толық куәлік беріп, Мэри Брайанды құртқан кезде оның қасында болғанын мойындады. Норманың айтуынша, үшеуі "Тин Лиззиде" жалғыз қалғанда, Мэри "барлығы күлкілі болып көрінді", баланы шөпке итеріп, оны ұрғылауға тырысты, содан кейін оған: "Менің қолым қалыңдап келеді. Сен жалғастыр" деді. Содан кейін ол оқиға орнынан қашып кетіп, Мэриді Брайанмен жалғыз қалдырды. Екі қыздың киімдерін сот-медициналық тексеру кезінде Брайанның денесінде табылған сұр талшықтар Мэридің жүн киімінен тап келді; баланың аяқ киіміндегі қоңыр талшықтар Норманың итәгіне дәл сәйкес келді. Сонымен қатар, сол сұр талшықтар Мартин Браунның денесінде де табылған. Мэриді Харви Робсон қорғады; Норманы Р. П. Смит қорғады. Екі қорғаушының наразылығына қарамастан, сот процесінің бірінші күні сот төрешісі айыпталушылардың жасы туралы мәліметтерді жасырын қалдыру құқығын жасырынды деп таныды. Осылайша, БАҚ-қа екі қыздың да атын, жасын және суретін жариялауға рұқсат етілді, олар сот процесінің барысында сот бөлмесінің ортасында, заңды өкілдерінің артында және отбасыларының қол жетімділігімен бірге азаматтық киім киген әйел полиция қызметкерлерімен бірге отырды. Рудольф Лайонс сот төрайымы айыптаушылар атынан істі сағат 11:30-да ашқан. Алты сағатқа созылған ашылу сөзінде Лайонс қазылар алқасына "күлкілі және ауыр" міндетпен бетпе-бет келгенін айтты. Содан кейін ол екі жігіттің де қылмыскерлері бірдей болғандығын көрсететін екі кісі өлтірудің ұқсастығын көрсету үшін айыптаудың ниеті туралы айтып берді. Лионс екі өлімнің мән-жайларын және айыпталушылардың кінәсін көрсететін дәлелдерді атап өтті. Лайонс өзінің кіріспе сөзінде айыпталушылардың жас айырмашылығына қарамастан, Мэри екеуінің арасында басымдықты екенін мойындаса да, ол екі қыздың да бірауыздан әрекет еткенін және бірдей кінәлі екенін айтты; екі баланы "жұмыс жасаудың қызығы мен қызығы үшін" өлтіру, ол былай деп қосты: "Екі қыз да өздерінің істегендері дұрыс емес екенін және оның салдары қандай болатынын жақсы білетін". 12 желтоқсанда Норманың куәлігін аяқтағаннан кейін Мэри өзін-өзі қорғау үшін куәлік берді. Оның куәлігі 13 желтоқсанда аяқталып, төрт сағатқа жуық уақытқа созылды және бір рет полиция қызметкерінің қолында жылай бастаған кезде қысқаша тоқтатылды. Ол өзінің айыптаушысының айыптауларын жоққа шығарып, Мартин Браунның мәйітін Сент-Маргарет жолынан көргеніне қарамастан, балаға ешқашан зиян келтірмегенін, әрі кейінірек Норма екеуі баланың анасынан оның денесін көруді сұрап, екеуі "бір-біріне батылдықпен қарады және екеуміздің біреуі тауық болғысы келмеді" деп талап етті. Мэри Мартиннің өлімі туралы басқаларға айтқандығы "Норманы бірден өлтіруге" себеп болатынын мойындады. Брайан Хоудың өліміне қатысты сұраққа жауап берген Мэри Норма баланы өлтірген адам екенін, өйткені ол өзі "тек тұрып, қарап тұрды. Мен қозғала алмадым. Бізді бір желім тартып тұрғандай сезіндік". Мэри Норманың Брайанға тәттілер алғысы келсе, оған жатуға шақырғанын айтып, оған: "Түстілермен келген әйел үшін жатуға тура келеді" деп, оны жалаңаш қолымен тығып тастады. Мэри сотқа осылай деп мәлімдеген кезде, Норма қайта-қайта "Мен ешқашан, ешқашан" деп жылады. Қорғаушы тараптың атынан куәлік еткен ол сотқа дейін бірнеше рет Мэримен сұхбат жасап, баланың "оның ақыл-ойының дамуы кеміген" деп саналатын, генетикалық және қоршаған орта факторлары себеп болған, қатаң психикалық бұзылысы бар екенін анықтаған. Робсон бұл қыздың әрекеттеріне жауапкершілігін шектегендігін айтты. Ол екі қыздың Мартин Браунды өлтіргеннен кейін балалар бағында қалдырған жазбаларын атап өтіп, олардың қылмыстардың "балалар фантазиясы" екенін және Мэри жағдайында, өзіне назар аудару үшін жазылғанын айтты. Ол одан әрі оның қоғамды қорғау үшін қадамдар қабылдау қажеттігін мәлімдеді. Ол патшалықтың қалауынша ұсталып тұруға сотталды; тиімді түрде белгісіз мерзімге бас бостандығынан айыру. Беллдің қасақана өлтіруге байланысты сотталған кезде оның жасы 11 жыл 6 ай болды, осылайша ол Ұлыбританиядағы ең жас әйел қылмыскер атанды; бұл статистика бүгінгі күнге дейін сақталды. Кейін оны Оңтүстік Норвудтағы екінші уақытша тұру үйіне аударды. Содан кейін ол 1969 жылдың басында Мерсисайдтағы Ньютон-ле-Уиллоустағы Ред Банк қауіпсіз бөліміне, жас қылмыскерлер мекемесіне аударды, онда ол шамамен 24 тұтқынның арасындағы жалғыз әйел болды. Белл кейінірек осы мекемеде қызметкердің және бірнеше тұтқындардың жыныстық зорлық-зомбылық жасағанын мәлімдеді. 1973 жылдың қарашасында, 16 жасқа толғанда, ол Чеширдегі HM Prison Styal қауіпсіз қанатына аударды. Хабарлауынша, Белл осы мекемеге ауысуына наразы болды және HM Prison Styal-да тұрған кезде шартты түрде босатуға сәтті өтініш білдірмеді. Белл 13 қыркүйекте Дербиширдегі бір ер адам, Клайв Ширтклифф үйінде ұсталды, осы кезде өзінің кімдігін жасыру үшін шашын сарыға бояды. Ол сол кешкісін қайтадан қамауға алынды; Прист бірнеше күннен кейін Лидсте ұсталды. Беллдің қашуы үшін жазасы 28 күнге түрме привилегияларын жоғалту болды. 1998 жылы Белл автор Гитта Серенимен өмірінің қылмыстарына дейін және кейін жайлы есеп беру үшін ынтымақтастық жасады, нәтижесінде Серенидің 1998 жылғы "Cries Unheard: The Story of Mary Bell" кітабы жарық көрді. Осы кітапта Белл анасының, проститутканың (Белл оны доминатрикс деп сипаттайды) және, оның айтуынша, анасының бірнеше клиенттерінің қолынан келген зорлық-зомбылық туралы айтады. Сондай-ақ, оның тұтқынға алынғанға дейін, тұтқынға алынған кезде және кейіннен танысқан туыстары, достары және мамандарымен сұхбаттастырылды. "Cries Unheard: The Story of Mary Bell" кітабының жариялануы Белл Серениден оның зерттеуіне қатысқаны үшін шамамен 15 000 фунт стерлинг алғанына байланысты дау тудырды. Бұл төлем таблоид баспасөз және халық тарапынан сынға ұшырады. Үкімет де қылмыскерлер өз қылмыстарынан пайда табуына жол бермеу үшін кітапты жариялауға заңдық жол табуға сәттілікке жетпеді. Серениді де Беллдің құрбандарының отбасылары сынға алды; кітапты жариялау туралы шешімі үшін және құрбандарына емес, Беллге назар аударғаны үшін. Бұл сын Серениді Мартин Браун мен Браян Хоудың аналарына жеке хат жазуға шабылдады, онда ол олармен байланыспағаны үшін өтініш айтты, себебі ол "ешқайсысын табуға шамасы келмеді"...