Кіріспе

Американдық актер (1887-1958) Тим Мур (9 желтоқсан 1887 - 13 желтоқсан 1958) - американдық водевиль және комик актері. Ол CBS телеарнасының "The Amos 'n' Andy Show" бағдарламасында Джордж "Kingfish" Стивенс рөлін ойнағаннан кейін танылды. Ол мақтанышпен былай деді: "Мен сахнада әкемнің алдында айта алмайтын әзіл-аяң айтпаймын деп шештім".

Алғашқы жылдар

Мур Гарри Роско Мур ретінде Рок-Айлендте, Иллинойста, Гарри мен Синтия Мурдың 13 баласының бірі болып дүниеге келді. Әкесі сыра зауытында күзетші болып жұмыс істеген. Тим Мур грамматикалық мектепті тастап, қалада кездейсоқ жұмыс істеді, тіпті жолдасы Ромео Уошбернмен көшеде ақшаға би биледі. 1898 жылы Мур мен Уошберн "Кора Мискел және оның алтын шаң егіздері" атты актінде водевильге түсті. Ол агенттермен тапсырылып, АҚШ-та, тіпті Ұлыбританияда да саяхаттады. Мур мен Уошберннің жасы ұлғайған сайын, бұл әрекет әлсіреп, Мисс Мискел оларды Рок-Айлендтегі ата-аналарына жіберді. Осыдан кейін көп ұзамай Мур "Доктор Мик" (Чарльз С. Мик) медицина шоуына қосылды, ол Прурита деп аталатын патенттелген шарлатандық емді сатқан. Доктор Мик Орта Батыс штаттары арқылы Мур мен төрт индейлік кикапумен бірге әндер мен билермен саяхаттап жүрді. Ол 1908 жылы "The Rabbit's Foot Company" деп аталатын музыканттар труппасымен өнерге оралды. 1909 жылы ол вадевиллге оралып, өзінің бірінші әйелі Хестермен танысып, үйленді. Олар команда ретінде "The Moores Tim & Hester" Америка Құрама Штаттарында және шетелде өнер көрсетті. 1910 жылы жұп "Төрт Моор" деп аталатын актінің құрамында болды. Олар "Грузияның күнбағыс" қойылымында бірге өнер көрсетті, бұл оңтүстік водевильдік конькиде ойналатын министрлік шоу. "Мурлар" әншілігі үшін Хестер, ал комедиясы үшін Тим жақсы пікірлерге ие болды. 1914 жылы екі Мур да Тим Мур және Том Делани & Co ретінде жарнамаланған актінің серіктестері болды. Тим туба ойнады, ал Хестер топтың бір бөлігі ретінде домбыра ойнады. Мұраның жеке акционерлік компаниясы барлық аспектілер үшін жауапты болды. Ерлі-зайыптылар вадевиль труппасымен Қытай, Жапония, Австралия, Жаңа Зеландия, Фиджи аралдары мен Гавайи аралдарында гастрольдер жасады. Бір жылдан астам уақыттан кейін ол АҚШ-тағы, Гавай аралдарындағы, Австралия мен Жаңа Зеландиядағы вадевильде жол жүріп, "Жас Клондайк" ретінде тағы да боксқа оралды, Жаңа Зеландияда жаттықты. Ол сол жерде және Австралияда, Англияда және Шотландияда шайқасты. Бұған дейін Мур АҚШ-та "Жас Клондайк" ретінде, Джек Джонсон мен Сэм Лэнгфордпен қарсыластар ретінде күресті. Тим мен Герти Жаңа Зеландияда көңіл көтере отырып, 1917 жылдың 28 мамырында The Evening Post газетінде жазылған: "Тағы бір "жұлдыз" - Америкада үлкен беделге ие болған Тим мен Герти Мур, олар белгілі Orpheum конькиінен Fuller's direct үшін броньдалған". Мур өзінің "Том ағаның қорасы" сериалының бір адамдық қойылымымен танымал болды, онда ол Саймон Легри мен Том ағаның рөлін ойнайды, беті жартысына ақ сазды, ал екіншісіне күйдірілген сазды қолданады. Мур 1918 жылы соғыс маркаларын сату үшін Сан-Хосе, Калифорния көшелеріне бір адамдық әрекетін жасады. 1921 жылы Мур мен оның әйелі мустахабпен 141 000 доллар тапқаннан кейін, вадевильде толық уақытты өнер көрсетуді жалғастырды. Ол өзінің Chicago Follies труппасын құрды және "Roaring Twenties" кезеңінде Театр иелері брондау қауымдастығының водевильдік схемасында сүйікті болды. 1923 жылы Мур және оның әйелі Сэнди Бернс, Фаннетта Бернс, Уолтер Лонг және Бобби Смартпен бірге Бен Страссер (North State Film Corp.) режиссері жасаған "His Great Chance" деген үнсіз фильм комедиясында ойнады. 1928 жылы ол Харлемдегі Альгамбра сияқты театрларда апта сайынғы шоуларды шығарып, солардың ішінде басты рөлді сомдады. Мур өзінің барлық материалдарын өзі жазды және басқа орындаушылар үшін де жазды; Мурдың "Адамға да, аңға да жарамайтын түн" деп аталатын скетчін В.С. Филдс сатып алды. 1928 жылы Мур өзінің вадевильдік тапсырыстарынан бос уақыт алып, Ұлы ақ жол Бродвейде тағы бір рет сәттілігін сынады. Бұл жолы ол Леу Леслидің "Blackbirds of 1928" атты музыкалық комедиялық ревюінің жұлдызды комедиясы ретінде үлкен жетістікке жетті. Мурдың серіктестері әншілер Аделаида Холл мен Аида Уорд және танымал стэп бишісі Билл "Божанглз" Робинсон болды. Мюзиклдің Париж мен Лондонда, сондай-ақ АҚШ-тың барлық жерінде жоғары бағаға ие болды. 1931 жылы Мур және оның сол кездегі вадевильді алхамбрадағы адам Эндрю Триббл Оскар Мишоның алғашқы сөйлеу суреті "The Darktown Revue" фильмінде ең күлкілі ретімен орындады. Лью Леслимен келіспеушіліктерден кейін Мур басқа продюсерлер үшін екі сәтсіз Бродвей ревюлерінде: "Fast and Furious" (1931) және "Blackberries" (1932) фильмдерінде ойнады. Біріншісінде Мур өзінің досы және серіктесі Зора Нил Херстонмен бірге кейіпкерлерді жазды. Мур және оның әріптесі "Мортон" (яғни Мантан Морленд) 1932 жылы сәуірде шоудан шығып, "қоқыс сызықтар" деп аталатын ойын орындаудан бас тартты. Бір-біріне мұқтаж болғандықтан, Лесли ...

Кейінгі жылдар

Мур Бензония қайтыс болғаннан кейін сегіз айдан кейін соңғы әйелі Вивиан Крейвенске (1912-1988) үйленді; оны 1940 жылдары Гарлемдегі Аполлон театрында комедиялық команда ретінде өнер көрсеткен актриса Вивиан Харриспен шатастыруға болмайды. Бұл неке 1958 жылдың қаңтарында болған "Тауыз етті жанжал" салдарынан оған айтарлықтай жарияланды. Мур өзінің үйінде "заңдарды бұзып-жазып" (ағасы, қайын қызы және оның күйеуі) жаңа жылдық қызылшаның соңғы бөлігін жегенін көрген кезде оқ атқан. Полиция үйге келгенде, Мур белбеуінде тұрып, оларға: "Мен ескі Kingfishмін, балалар. Сендер мені іздеп жүрсіңдер. Мен атып жібердім. Мен ешкімді ұрмағым келмеді, бірақ солай болуы мүмкін еді. Қаруды атып жіберген кезде, қайын жұртымның қашып кетіп жатқанын көрдіңіздер ғой". Тим әйелімен татуласып, Вивиан айыптауды алып тастауды өтінді. Мур 24 наурызда сотқа дейін кінәсін мойындамады. Оған 100 доллар айыппұл және бір жыл сынақтан өту жазасы тағайындалды. Бұл оқиғаның жария болғанынан кейін жергілікті телеарнаның танымал тұлғасы және колумнист Пол Коутс Тим Мурды өзінің KTTV телешоуында шығуға шақырды; Мур екі қонақпен болған кездесуінде жағдайды түсіндірді. Коутс Мурдың өзінің шоуындағы көрінісі үшін afro-американдық Los Angeles Sentinel газетінің журналисі Стэнли Робертсонмен тез арада келісті. Ол Мурды "жаман" деп атады және Мурмен бірге екі шоуды "телевизияның ең қараңғы сағаты" деп атады. Коутс өзінің сыншысына 1958 жылдың 29 қаңтарында Лос-Анджелес Таймс бағаншасында Мурды "жақсы керемет, шыншыл адам" деп атап, Робертсонның оған шабуыл жасағанына қатты наразы екенін айтты. Сонымен қатар, ол өзінің танымал Mocambo түнгі клубында ұзақ уақыт өнер көрсетуді жеңіп алды. Маунт-Арменияда үлкен жерлеу рәсімі өтті. Синай баптистік шіркеуі, Розедейл зиратында жерленді. Жерлеу рәсімінде 10 000 жанкүйерлер мен аза тұтатындар оның ашық табынынан өтті; қатысушылар жұлдыздармен жұлдыздалған және олардың ішінде Граучо Маркс, Франк Синатра, Дин Мартин, Луи Армстронг, Эдди Кокран, Тони Кертис, Сидни Поатье, Чарли Барнет, Нобель Сисл, Эрскин Хокинс, Луи Прима, Фримен Ф. Госден, Чарльз Коррелл, Спенсер Уильямс, Дж., Алвин Чайлдресс, Эрнестин Уэйд, Аманда Рэндольф, Джонни Ли, Лилиан Рэндольф, Сэмми Дэвис, Дж., Эдди "Рочестер" Андерсон, Энди Разаф, Кларенс Мьюс, Рой Гленн, Мантан Морленд, Пигмит Маркхэм, Вилли Брайант, Эрл Грант. Сэмми Дэвис кіші кейіннен Франк Синатраның Тим Мурдың жерлеу шығыстарын төлеу үшін күш-жігерін ұйымдастырғанын айтып берді. Мурдың қабірі 1983 жылға дейін белгісіз қалды; әріптестері Редд Фокс және Джордж Кирби қабір тасына қаражат жинады. Қазір мұнда Мур мен оның әйелі Вивианның 1988 жылы қайтыс болған жері бар. 2008 жылдың 16 шілдесінде Рок-Айленд кітапханасы өзінің сүйікті ұлдарының біріне құрмет көрсетіп, "Тим Мур күні" деп аталатын мереке өткізді. Мұрдың сол аймақтағы туыстары оның өмірі мен еңбегі туралы естеліктерімен бөлісті. Мурдың алғашқы ірі афроамерикалық тележұлдыз ретінде жетістіктеріне қарамастан, оны құрметтеу үшін Голливудтың атақ-даңқ аллеясында жұлдыз сатып алынбады.